چین با ساخت یک سانتریفیوژ چندتُنی جدید، رکورد تازهای در حوزه «ابرگرانش» (Hypergravity) به نام خود ثبت کرده است. این دستگاه که CHIEF1900 نام دارد، نسل جدیدی از ماشینهای فوقپیشرفته شبیهسازی گرانش محسوب میشود و توانایی آن از نسخه قبلی یعنی CHIEF1300 که تنها چند ماه پیش راهاندازی شده بود، بیشتر است.
هدف از تحقیقات در حوزه ابرگرانش، بررسی اثر نیروهایی بسیار فراتر از جاذبه زمین بر مواد، سازهها و حتی سلولهای گیاهی و جانوری است. برای دستیابی به چنین شرایطی، دانشمندان سانتریفیوژهای عظیمی میسازند که با چرخش با سرعت بسیار بالا، امکان شبیهسازی محیطهایی با گرانش چندین برابر را فراهم میکنند.
در این حوزه، شاخص اندازهگیری با واحد «g-tonnes» تعریف میشود؛ g به معنی شتاب جاذبه زمین و tonne نشاندهنده جرم درحال چرخش است. برای درک بهتر، میتوان به خشککن یک ماشین لباسشویی اشاره کرد که با حرکت سانتریفیوژی، لباسها را تحت فشار قرار میدهد؛ اما حداکثر فشار آن معمولاً از 2 g-tonnes بیشتر نمیشود.
درمقابل، دستگاه جدید چین میتواند ابرگرانشی معادل 1900 g-tonnes ایجاد کند.
CHIEF1900 طبق گزارشهای موجود، درحالحاضر قدرتمندترین سانتریفیوژ جهان محسوب میشود و در چارچوب پروژه تحقیقاتی CHIEF در دانشگاه ژجیانگ در شرق چین فعالیت میکند. نسخه قبلی یعنی CHIEF1300، در سپتامبر گذشته توانسته بود دستگاه آمریکایی این حوزه را شکست بدهد، اما حالا با CHIEF1900، این رکورد دوباره جابهجا شده است.
هدف از ایجاد چنین نیروهایی تنها بررسی شرایط سفرهای فضایی نیست. ابرگرانش به دانشمندان اجازه میدهد فرایندهایی که در دنیای واقعی بسیار بزرگ، طولانی یا پرخطر هستند را در مقیاس کوچک و زمان کوتاه شبیهسازی کنند. به این ترتیب، پدیدههایی مانند حرکت آلودگیها در خاک طی هزاران سال، نشست زمین یا رفتار خطوط قطارهای پرسرعت، در آزمایشگاه و طی مدت کوتاه قابل بررسی میشود.
همچنین ساخت چنین دستگاهی با همکاری متخصصان محیطزیست، مهندسی عمران، مکانیک و اتوماسیون انجام شده است. بهدلیل سرعت بسیار بالا و تولید گرمای شدید، تیم سازنده مجبور شده قطعات اختصاصی را طراحی کند و سیستم خنکسازی خاصی بسازد تا دستگاه در شرایط پایدار و ایمن کار کند.
آزمایشگاه این پروژه در عمق حدود 15 متری زیر محوطه دانشگاه ساخته شده تا لرزشها و اثرات محیطی به حداقل برسد. همچنین بودجه کل این تاسیسات حدود 2 میلیارد یوان برآورد شده و به گفته مسئولان، قرار است میزبان پژوهشگران بینالمللی باشد.
