به گزارش همشهری آنلاین، انتقال یارانه کالاهای اساسی از ابتدای تولید به انتهای مصرف، فرآیندی است که دولت در پیش گرفته و با این کار میخواهد خرید نهایی کالای اساسی با یارانه دولتی را جایگزین واردات کالای اساسی با یارانه کند. البته قرار است نرخ فروش نهاده تا پایان سال طبق همان نرخ ترجیحی ادامه پیدا کند و همین موضوع میتواند در ۳ ماه آتی از جهش قیمتها جلوگیری کند و موفقیت کالابرگ پررنگتر شود.
چرا کالابرگ؟
دولت سالانه حدود ۱۰ میلیارد دلار برای واردات کالاهای اساسی پرداخت میکند اما همچنان در تولید و قیمت کالاهای اساسی مشکلات حل نشده است. بر همین اساس، انتقال یارانه کالاهای اساسی از ابتدای زنجیره به انتهای زنجیره از سیاستهای بودجه سال ۱۴۰۴ بود و دولت برای کاهش نااطمینانی، ثبات دورهای قیمت، بهبود برنامهریزی تولید و انتقال همه منافع به مصرفکننده نهایی بهدنبال اجرای این سیاست از طریق طرح کالابرگ الکترونیک است.
به عقیده دولت این طرح گامی مهم در اصلاح بازار کالاهای اساسی است و برنامهریزیهایی برای کاهش نااطمینانی در حوزه تولید و نرخ ارز کالاهای اساسی و تأمین ارز نهادهها انجام شده است.
اولویت دولت ایجاد ثبات دورهای قیمت کالاهای اساسی است و درصورت تغییرات تدریجی قیمتها مطابق مصوبات ستاد تنظیم بازار، دولت متعهد شده اعتبار کالابرگ را در دورههای بعدی افزایش دهد. با این سازوکار، قدرت خرید خانوارها حفظ خواهد شد.
مشمولان و مبلغ کالابرگ جدید
در طرح ابتدایی، دولت مقرر شده بود علاوه بر مشمولان قبلی کالابرگ که حدود ۶۰ میلیون نفر (خانوارهای مستقر در ۷ دهک پایین درآمدی) بودند حدود ۲۰میلیون نفر دیگر (یعنی سایر یارانهبگیران و افرادی که از سال ۱۴۰۳ یارانه آنها قطع شده است) نیز مشمول شوند و جمعیت مشمولان کالابرگ به ۸۰ میلیون نفر برسد؛ اما درنهایت با اصلاح تصمیم اولیه اعلام شد که کالابرگ جدید به تمام مردم ایران یعنی کل ۸۶.۷ میلیون نفر جمعیت کشور تعلق خواهد گرفت.
در طرح جدید کالابرگ، به ازای هر نفر در هرماه یکمیلیون تومان اعتبار کالابرگ تخصیص مییابد و مرحله اول طرح بهصورت ۴ نوبت یکجا پیشبینی شده است و سپس بهصورت ماهانه ادامه خواهد یافت.
به بیانی دیگر، در ابتدای اجرای طرح، سهمیه ۴ماه (جمعا ۴میلیون تومان به ازای هر نفر) بهصورت یکجا به کارتبانکی سرپرست خانوار واریز میشود و خانوارها طبق برنامه زمانبندی که از طریق پیامک به سرپرست خانوار اعلام میشود از ۲۰ دیماه میتوانند با مراجعه به فروشگاهها به نسبت اعتبار ماه اول خرید کنند.
برای اعتبار ماههای بعدی نیز که اکنون در حساب سرپرست خانوار شارژ شده، متعاقبا اطلاعرسانی انجام میشود.
جزئیات طرح کالابرگ
نحوه اجرای طرح جدید کالابرگ تفاوتی با دورههای قبل ندارد. در سبد طرح جدید کالابرگ همچنان ۱۱ قلم کالای اساسی شامل شیر، پنیر، ماست، گوشت قرمز، گوشت مرغ، تخممرغ، برنج، روغن مایع، ماکارونی، قندوشکر و حبوبات وجود دارد که قیمت مبنای این کالاها براساس مصوبات ستاد تنظیم بازار تعیین خواهد شد و مبنای افزایش اعتبار کالابرگ جبران قدرت خرید مردم خواهد بود.
نکته قابلتوجه اینکه طرح جدید شامل ۲ گزینه اعتباری و کالایی است که از زمان شروع تا فراهم شدن زیرساختها فقط بهصورت اعتباری خواهد بود اما در ادامه، درصورتیکه خانوارهایی متقاضی دریافت کالا باشند و درخواست خود را ثبت کنند، بهصورت کالایی اجرا میشود.
اقلام کالایی کالابرگ در ۲۶۸ هزار فروشگاه خرد و زنجیرهای در سراسر کشور عرضه میشود و قرار است با همکاری اتاق اصناف، اتحادیهها و دهیاریها، ضمن افزایش تعداد فروشگاهها و اضافه شدن فروشگاههای سیار، از ظرفیت تعاونیها و فروشگاههای خرد نیز استفاده شود.
خانوارها میتوانند با کد ملی و سیمکارت سرپرست خانوار، از طریق اپلیکیشن «شما»، پیامرسان «بله» و کد دستوری * ۵۰۰* ۱۴۶۳# و همچنین با کارتبانکی سرپرست خانوار از طریق صندوقهای فروشگاهی، مانده اعتبار کالابرگ را استعلام کنند.
مشکلات تخصیص ارز ترجیحی که با کالابرگ باید رفع شود
شیوه فعلی پرداخت ارز ترجیحی با مشکلات زیر مواجه بوده است: نوسان در تخصیص ارز، افزایش قیمت کالاهای اساسی با وجود پرداخت ارز ترجیحی، اثرپذیری قیمت نهادهها از نوسان بالای نرخ ارز، افزایش چندبرابری قیمت نهادههایی مانند جو، ذرت، کنجاله و نهایتا افزایش قیمت نهایی کالاهای اساسی مصرفی مردم.
در این طرح، ارز نهادهها و کالاهای اساسی از تالار دوم و در درگاه اختصاصی بانک مرکزی با اولویت عرضه ارز تأمین میشود و به شرکتهای دولتی، نهادهای عمومی غیردولتی و صندوقهای بازنشستگی اجازه داده شده است مستقیما ارز خود را به کالاهای اساسی و نهادهها اختصاص دهند که در صف تأمین معطل نشوند.
در این شیوه ارز برای دوره مشخص نوسان کمتری دارد، ثبات بیشتری در قیمت نهادهها ایجاد میکند و معادل ارز ترجیحی پرداختی دولت، به همراه مبلغی بالاتر در قالب اعتبار کالابرگ به خانوارها پرداخت میشود.
