نیمه نخست سال جاری، شبکه برق کشور با بحرانیترین ناترازی تاریخ مواجه شد؛ بخش خانگی، واحدهای خدماتی و صنایع بزرگ همگی دچار محدودیت در تامین برق شدند و اختلالها در بخش تولید و همچنین زندگی روزمره ملموس شد.
به گزارش دنیای اقتصاد، همزمان، کشور وارد ششمین سال متوالی خشکسالی شد و ذخایر سدها به کمترین سطح دهههای اخیر رسید. این همزمانی بحران برق و آب، سوالهایی درباره پایداری شبکه، نحوه مدیریت منابع و راهکارهای مقابله با بحران ایجاد کرد.
شایان توجه است که این چالشها فقط محدود به کمبود منابع نبوده، بلکه به مسائلی همچون افزایش مصرف، ماینرهای غیرمجاز، ناترازی شبکه و محدودیت در صادرات و واردات برق نیز مرتبط است. در همین راستا در گفتوگو با عباس علیآبادی، وزیر نیرو، جزئیات ناترازی در بخش آب و برق، اقدامات وزارت نیرو در مدیریت تولید و مصرف و همچنین چشمانداز توسعه انرژیهای تجدیدپذیر بررسی شد.
منابع آبی کشور طی سال گذشته و امسال، با کاهش محسوس بارشها و فشار بر ذخایر سدها همراه بوده است. به طور کلی، میزان بارشها نسبت به میانگین بلندمدت بیش از ۴۰ درصد کاهش داشته و چند استان کشور کاهش بارش بیش از ۵۰ درصد را تجربه کردهاند.
این کاهش به طور مستقیم بر موجودی سدها اثر گذاشته و میزان ذخایر و ورودی آب به مخازن نیز به شدت پایین آمده است. با وجود این شرایط، با اجرای مجموعهای از اقدامات مدیریتی و اضطراری، از قطعی آب در کلانشهرها جلوگیری شده است.
پس از عبور از اوج بار تابستان، تعمیرات اساسی نیروگاهها آغاز شده و توسعه نیروگاههای خورشیدی نسبت به ابتدای دولت بیش از ۱۰۰ درصد افزایش یافت. ظرفیت فعلی نیروگاهها برای تامین برق زمستان کافی است. با این حال، محدودیت یا خاموشی به میزان تامین سوخت نیروگاهها بستگی دارد. واقعیت این است که ذخایر سوخت برای حدود ۱۲ روز کفایت میکند و تداوم تامین برق بدون خاموشی وابسته به مدیریت مصرف گاز خانگی است.
ظرفیت انرژیهای تجدیدپذیر اکنون بیش از ۳۲۰۰ مگاوات است و برنامه داریم تا تابستان آینده، ظرفیت به بیش از ۷هزار مگاوات برسد. سهم این نیروگاهها از تولید برق کشور از یک درصد سال گذشته به حدود ۳ درصد رسیده و پیشبینی میشود تا پایان زمستان ظرفیت به ۵هزار مگاوات افزایش یابد. این موضوع باعث کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی و افزایش پایداری شبکه میشود.
رویکرد اصلی کشور در حوزه صادرات و واردات برق بر تامین نیاز داخلی و مدیریت پایدار شبکه متمرکز است. به طور کلی، ایران صادرات برق را در زمانهای پیک مصرف یا ناترازی شبکه انجام نمیدهد و در این شرایط صادرات به طور کامل متوقف میشود تا برق کافی برای مصرف داخلی تامین شود. در مقابل، واردات برق از کشورهای همسایه مانند ترکمنستان و ارمنستان به مراتب بیشتر از صادرات بوده و بخشی از ناترازی شبکه را جبران میکند.
ماینرهای غیرمجاز حدود ۵ درصد مصرف برق کشور را به خود اختصاص میدهند و پیشبینی این است که در کشور ماینرهای غیرمجاز حدود ۲۶۰۰ مگاوات از برق شبکه را به مصرف میرسانند. این میزان برق معادل مصرف کل چند استان است و برای احداث نیروگاه معادل این ظرفیت به بیش از ۳میلیارد دلار بودجه نیاز است.
