الهه جعفرزاده: وقتی صحبت از قاعدگی میشود، بیشتر ما به تغییرات جسمی یا خلقی فکر میکنیم. اما پژوهش تازهای نشان داده است که این چرخهی ماهانه تنها بر بدن اثر نمیگذارد؛ بلکه مغز زنان هم هر ماه تغییر میکند. این کشف میتواند توضیح دهد چرا بعضی علائم روانی یا رفتاری در دورههای مختلف قاعدگی شدت میگیرند.
گروهی از پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا، ۳۰ زن را در طول چرخهی قاعدگی بررسی کردند. آنها در سه مرحلهی اصلی –قاعدگی، تخمکگذاری و فاز لوتئال– از مغز شرکتکنندگان تصویربرداری کردند و همزمان سطح هورمونهایشان را سنجیدند.
نتایج نشان داد که با تغییر سطح هورمونها، ساختار مغز هم تغییر میکند:
- درست پیش از تخمکگذاری، وقتی هورمونهای استرادیول و LH بالا میروند، ماده سفید مغز تغییراتی نشان میدهد که به انتقال سریعتر اطلاعات کمک میکند.
- افزایش هورمون محرک فولیکول (FSH) با ضخیمتر شدن ماده خاکستری مغز همراه بود.
- پس از تخمکگذاری، بالا رفتن پروژسترون باعث افزایش بافت مغزی و کاهش حجم مایع مغزی–نخاعی شد.
به زبان ساده، مغز زنان در طول ماه بارها بازسازی میشود و این تغییرات تنها محدود به بخشهای شناختهشدهی مرتبط با چرخهی هورمونی نیست.
اهمیت این پژوهش در چیست؟
زنان در طول زندگی خود حدود ۴۵۰ بار قاعدگی را تجربه میکنند. با وجود این، تحقیقات علمی دربارهی اثرات آن بر مغز بسیار محدود بوده است. بیشتر مطالعات پیشین تنها به عملکرد شناختی پرداختهاند، نه تغییرات ساختاری.
این پژوهش نشان میدهد که مغز و هورمونها رابطهای نزدیک و دوطرفه دارند. درک بهتر این ارتباط میتواند به توضیح برخی مشکلات روانی یا شناختی مرتبط با قاعدگی، مثل اضطراب یا «مه ذهنی»، کمک کند.
دانشمندان میگویند هنوز نمیدانیم این تغییرات دقیقاً چه پیامدهایی برای رفتار و کارکرد ذهن دارند. اما همین یافتهها میتواند پایهای برای تحقیقات آینده باشد و به درک بهتر سلامت روان زنان کمک کند.
منبع: sciencealert
۴۷۲۳۲
