به گزارش خبرنگار مهر، همزمان با برنامهریزیهای دولت برای حمایتهای معیشتی و طرح کالابرگ، خبرهای خوشی از واریز سود مرحله جدید سهام عدالت به گوش میرسد. مهدی حاجیوند، دستیار رئیس سازمان بورس در امور سهام عدالت، با حضور در یک برنامه تلویزیونی ضمن تشریح جزئیات این واریزی، به سوالات متداول سهامداران درباره نحوه محاسبه و مبالغ پرداختی پاسخ داد.
در ادامه مشروح این پرسش و پاسخ خبری را میخوانید.
سود واریزی مربوط به چه دوره مالی است و شامل چه مبالغی میشود؟
حاجیوند: همانطور که مطلع هستید، شرکتهای سرمایهپذیر پس از برگزاری مجامع عمومی سالیانه خود، بسته به عملکردشان سود یا زیان شناسایی میکنند. طبق قانون، پس از تصویب سود در مجمع، شرکتها ۴ ماه فرصت دارند تا این سود را به حساب سهامداران واریز کنند.
در سبد سهام عدالت ۴۹ شرکت وجود دارد که زمان برگزاری مجامع آنها متفاوت است؛ به همین دلیل سودها به تدریج جمعآوری و معمولاً طی دو یا سه مرحله به حساب مردم واریز میشود.
سودی که قرار است طی روزهای آینده پرداخت شود، مربوط به سال مالی ۱۴۰۳ این شرکتهاست. علاوه بر این، مبلغ ۷ هزار میلیارد تومان نیز از باقیمانده سود دورههای گذشته وصول شده که با سود امسال تجمیع شده و به حساب سهامداران واریز خواهد شد.
آیا مبلغ واریزی برای همه یکسان است؟ نحوه محاسبه سود هر فرد چگونه است؟
حاجیوند: خیر، مبلغ سود برای همه یکسان نیست و کاملاً بستگی به میزان و ترکیب سبد سهام هر فرد دارد.
برای محاسبه سود، باید پرتفوی (سبد سهام) هر فرد به تفکیک بررسی شود. به عنوان مثال، اگر شخصی سهام عدالت با ارزش اسمی ۵۰۰ هزار تومان دارد، باید مشخص شود که این مبلغ شامل چه تعداد سهم از کدام شرکتها (مثلاً خودرویی، فولادی، مسی و غیره) است. هر شرکت به ازای هر تک سهم، مبلغ مشخصی سود (مثلاً ۳۰، ۴۰ یا ۱۰۰ تومان) شناسایی کرده است. مجموع این مبالغ بر اساس تعداد سهمی که فرد در آن شرکتها دارد، محاسبه و به حساب او واریز میشود.
میزان دقیق سود هر فرد متناسب با داراییاش طی روزهای آینده اطلاعرسانی خواهد شد.
به طور میانگین، دارندگان سهام عدالت ۵۰۰ هزار تومانی و یک میلیون تومانی چقدر سود دریافت میکنند؟
حاجیوند: به عنوان یک معیار کلی و تقریبی برای این مرحله از واریز، دارندگان سهام عدالت با ارزش اسمی ۵۰۰ هزار تومان، مبلغی در حدود ۶۰۰ هزار تومان دریافت خواهند کرد.
سایر سهامداران نیز میتوانند بر همین مبنا (چه کسانی که سهام ۴۸۰ هزار تومانی دارند و چه کسانی که سهام یک میلیون تومانی دارند) متناسب با ارزش اسمی سهام خود، مبلغ حدودی سود دریافتی را تخمین بزنند. لازم به ذکر است که بخش عمده و باقیمانده سود در مرحله دوم واریز خواهد شد.
مهدی حاجیوند، دستیار رئیس سازمان بورس در امور سهام عدالت، در ادامه گفتگوهای خود در برنامه تلویزیونی به تشریح زمانبندی واریز سود، چالشهای دریافت سود از شرکتها و ضمانتهای قانونی پرداخت پرداخت.
آیا سود سهام عدالت یکجا واریز میشود؟
حاجیوند: خیر، واریز سود امسال حداقل طی دو مرحله انجام خواهد شد. در مرحله اول که در شرف انجام است، بخشی از سود سال مالی ۱۴۰۲ (حدود ۷ هزار میلیارد تومان) به همراه بخشی از سود وصول شده امسال پرداخت میشود. مابقی سود نیز در مرحله دوم که احتمالاً اواخر سال و نزدیک به شب عید خواهد بود، توزیع میگردد.
زمان دقیق شروع واریز مرحله اول چه زمانی است؟
حاجیوند: در حال حاضر که صحبت میکنیم هنوز واریز آغاز نشده است. وعده اولیه این بود که واریز تا عید مبعث انجام شود، اما تلاش بر این است که زودتر این اتفاق بیفتد و احتمالاً طی روزهای آینده شاهد واریز سود به حساب مشمولان خواهیم بود.
آیا واریز مرحله دوم تا پایان سال قطعی است؟
حاجیوند: پرداخت مرحله دوم تا پایان سال، به شدت منوط به همکاری ۴۹ شرکت سرمایهپذیر در پرداخت به موقع سود است. ما امیدواریم با همکاری خوب این شرکتها و پیگیریهای سازمان بورس، مرحله دوم تا شب عید واریز شود، اما در حال حاضر نمیتوان زمان دقیقی برای آن اعلام کرد.
چه الزامات قانونی برای شرکتها جهت پرداخت سود وجود دارد؟
حاجیوند: طبق قانون، شرکتها پس از برگزاری مجمع سالیانه و تصویب سود (که در سامانه کدال نیز شفافسازی میشود)، حداکثر ۴ ماه فرصت دارند سهم سهام عدالت را واریز کنند.
میزان سود تخصیص یافته به پرتفوی سهام عدالت کاملاً مشخص است. عمده شرکتها همکاری لازم را دارند، اما پیگیریهای ما برای وصول به موقع مطالبات سهامداران ادامه دارد.
برخورد قانونی با شرکتهای متخلف چگونه است؟
حاجیوند: متأسفانه در دورههای گذشته تجربه عدم پرداخت سود توسط برخی شرکتها را داشتهایم. قانون در این زمینه صریح است و تخلفات معمولاً منجر به جریمه اعضای هیئت مدیره میشود. خوشبختانه این احکام در گذشته صادر و اعمال شده و تا حدودی بازدارندگی داشته است.
معمولاً تعداد شرکتهایی که در پرداخت سود اهمال میکنند زیاد نیست و حدود سه یا چهار شرکت هستند که میتوان از آنها به عنوان «شاگرد تنبلهای» این کلاس نام برد، اما پیگیریهای قانونی برای استیفای حقوق سهامداران با جدیت دنبال میشود.
سهامداران مستقیم و غیرمستقیم چگونه دارایی خود را مشاهده کنند؟ / هشدار درباره کلاهبرداری به بهانه «جاماندگان»
مهدی حاجیوند، دستیار رئیس سازمان بورس در امور سهام عدالت، در بخش دیگری از اظهارات خود در برنامه تلویزیونی، به ابهامات موجود درباره روشهای مدیریت سهام (مستقیم و غیرمستقیم)، نقش شرکتهای سرمایهگذاری استانی و همچنین ضربالاجل اصلاح شماره شبا برای دریافت سود پاسخ داد.
سهامداران چگونه بفهمند مالک کدام یک از ۴۹ شرکت هستند؟
حاجیوند: پس از آزادسازی سهام عدالت در سال ۱۳۹۹، مردم دو روش مدیریتی را انتخاب کردند.
- روش غیرمستقیم: حدود ۳۰ میلیون نفر این روش را انتخاب کردند. دارایی این افراد شامل سهام «شرکت سرمایهگذاری استانی» مربوط به استان محل ثبتنام آنهاست. ملاک، استانی است که فرد در بازه زمانی ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۱ در آن ثبتنام کرده است. حتی اگر فردی پس از آن تاریخ به استان دیگری مهاجرت کرده باشد، همچنان سهامدار شرکت سرمایهگذاری همان استان اولیه محسوب میشود.
- روش مستقیم: حدود ۲۰ میلیون نفر روش مستقیم را انتخاب کردند. در پرتفوی این افراد، ترکیبی از سهام ۴۹ شرکت سرمایهپذیر وجود دارد. این دسته از سهامداران میتوانند با مراجعه به «سامانه سجام» یا «سامانه سهام عدالت»، به صورت دقیق و تفکیکشده مشاهده کنند که از هر شرکت چه تعداد سهم دارند.
نقش شرکتهای سرمایهگذاری استانی در توزیع سود چیست؟
حاجیوند: در حال حاضر، تمامی فرآیند دریافت، تجمیع و توزیع سود توسط «شرکت سپردهگذاری مرکزی» انجام میشود و شرکتهای استانی فعلاً نقشی در پرداخت سود ندارند. البته ممکن است در آینده سیاستگذاریها تغییر کند و توزیع سود سهامداران غیرمستقیم به شرکتهای استانی واگذار شود، اما در حال حاضر متولی اصلی همان شرکت سپردهگذاری مرکزی است.
ماجرای مهلت اصلاح شماره شبا چه بود؟ کسانی که دیر اقدام کردند چه میشوند؟
حاجیوند: نکته مهم این است که افرادی که در دورههای قبل سود را بدون مشکل دریافت کردهاند، نیازی به هیچ اقدامی ندارند.
اما برخی افراد ممکن است طی ماههای گذشته حساب بانکیشان مسدود، راکد، دو امضایی یا ارزی شده باشد؛ طبیعتاً سود به این حسابها واریز نمیشود. این دسته از افراد (که شماره شبایشان مشکل داشته) تا ظهر دیروز مهلت داشتند به سامانه سجام مراجعه و شماره شبای خود را اصلاح کنند تا در واریزی روزهای آینده (مرحله اول) سود را دریافت کنند.
جاماندگان از مهلت
اگر کسی شماره شبای مشکلدار داشته و تا دیروز آن را اصلاح نکرده، سود این مرحله را فعلاً دریافت نمیکند. اما جای نگرانی نیست؛ این افراد میتوانند همین الان هم برای اصلاح اقدام کنند. در این صورت، سود مرحله اول برایشان ذخیره شده و در مرحله دوم واریز (احتمالاً پایان سال)، مجموع سود هر دو مرحله را یکجا دریافت خواهند کرد.
هشدار مهم: مراقب کلاهبرداری با عنوان «جاماندگان سهام عدالت» باشید
حاجیوند: اخیراً خبری با عنوان «واریز سود برای جاماندگان سهام عدالت» منتشر شد که منظور از آن، همین افرادی بود که مشکل شماره شبا داشتند و باید اصلاح میکردند. متأسفانه برخی سودجویان از این عنوان سوءاستفاده کرده و این تصور را ایجاد میکنند که فرصت «ثبتنام جدید» برای کسانی که سهام عدالت ندارند ایجاد شده است.
مردم عزیز آگاه باشند که در حال حاضر هیچگونه ثبتنام جدیدی برای سهام عدالت وجود ندارد. هرگونه پیامک یا تبلیغاتی که شما را به ثبتنام هدایت میکند، کلاهبرداری است. اصلاح شماره شبا صرفاً برای سهامداران فعلی است که حساب بانکیشان دچار مشکل شده است.
هیچ پیامکی از سوی مسئولان برای سهام عدالت ارسال نمیشود / مردم مراقب لینکهای آلوده باشند
مهدی حاجیوند، دستیار رئیس سازمان بورس در امور سهام عدالت، در ادامه صحبتهای خود در برنامه تلویزیونی، نسبت به موج جدید کلاهبرداریها تحت پوشش سهام عدالت هشدار داد و نکات مهمی را درباره امنیت اطلاعات سهامداران و نحوه پیگیری عدم واریز سود مطرح کرد.
هشدار جدی: پیامکهای ثبتنام سهام عدالت کلاهبرداری است
حاجیوند: با توجه به گستردگی جامعه هدف سهام عدالت و طرحهای جدید معیشتی، متأسفانه شاهد افزایش ارسال پیامکهای جعلی و تبلیغات در فضای مجازی هستیم. این پیامکها با عناوینی مانند «ثبتنام جاماندگان»، «ویرایش اطلاعات» یا «دریافت سود»، کاربران را به لینکهای آلوده هدایت میکنند.
مهمترین نکته این است که هیچ خدمتی در حوزه سهام عدالت نیازمند ارسال پیامک نیست. هیچگاه از مردم خواسته نمیشود که برای ثبتنام یا دریافت سود به لینکی مراجعه کنند، مدرکی ارائه دهند یا پولی واریز کنند.
حتی اگر پیامکی از طرف نزدیکان، دوستان یا حتی حسابهای کاربری مسئولان دریافت کردید که حاوی لینک بود، یقین بدانید که حساب آن فرد هک شده و پیامک جعلی است. تنها مرجع رسمی و قابل اعتماد برای اخبار سهام عدالت، صدا و سیما (رادیو و تلویزیون) است. حتی اخبار فضای مجازی و پایگاههای خبری غیررسمی را نیز باید با دیده تردید نگریست.
اطلاعرسانی شرکت سپردهگذاری مرکزی چگونه است؟
حاجیوند: شرکت سپردهگذاری مرکزی صرفاً برای واریز سود اطلاعرسانی میکند و این اطلاعرسانی هم نیازمند هیچگونه اقدامی (Action) از سوی مردم نیست. یعنی قرار نیست مردم روی چیزی کلیک کنند یا پاسخی بدهند؛ صرفاً جهت آگاهی است.
اگر سود واریز نشد چه کنیم؟
حاجیوند: فرآیند واریز سود به صورت سیستمی و از طریق شبکه بانکی انجام میشود. اطلاعات ۵۰ میلیون نفر به بانک مرکزی و سپس به بانکهای عامل ارسال میشود تا به شعب برسد. این پروسه زمانبر است و تراکنشها یکشبه انجام نمیشود.
ممکن است واریز برای همه افراد همزمان نباشد و بازهای ۲۴ تا ۴۸ ساعته (یا کمی بیشتر) طول بکشد. بنابراین اگر دیدید سود برای اطرافیانتان واریز شده ولی برای شما نه، صبور باشید.
اگر پس از گذشت یک یا دو هفته همچنان سودی دریافت نکردید، تنها راه پیگیری مراجعه به سامانه سجام یا سامانه سهام عدالت است. در آنجا باید اطلاعات خود را چک کنید؛ ممکن است شماره شبا یا شماره تلفن همراهتان ایراد داشته باشد. با اصلاح این موارد، سود شما ذخیره شده و در مرحله بعدی واریز خواهد شد. هیچ مراجعه حضوری یا ثبت نام در سایتهای متفرقه لازم نیست.
درخواست از مردم: هر شهروند، یک رسانه
حاجیوند: با توجه به اینکه کلاهبرداران از بیاطلاعی مردم سوءاستفاده میکنند، از همه هموطنان درخواست داریم که خودشان رسانه باشند. این اطلاعات را به خانواده، دوستان و آشنایان منتقل کنید تا جلوی سوءاستفادههای احتمالی گرفته شود. تاکید مجدد میکنم: برای سهام عدالت نه پولی بدهید، نه مدرکی بفرستید و نه روی لینکی کلیک کنید.
قفل فروش سهام عدالت کی باز میشود؟ / ارزش روز دارایی سهامداران به ۴۰ میلیون تومان رسید
مهدی حاجیوند در ادامه اظهارات خود، آخرین وضعیت «آزادسازی و امکان فروش سهام عدالت» را تشریح کرد. وی ضمن اشاره به موانع موجود برای بازگشایی نمادها، از ارزش روز تقریبی این سهام رونمایی کرد و به سهامداران توصیه کرد به دید بلندمدت به این دارایی نگاه کنند.
چرا فروش سهام عدالت متوقف شد؟
حاجیوند: فرآیند آزادسازی سهام عدالت از سال ۱۳۹۹ آغاز شد و مردم به دو گروه سهامداران روش مستقیم و غیرمستقیم (سهامداران شرکتهای سرمایهگذاری استانی) تقسیم شدند. در مقطعی امکان معامله فراهم شد، اما به دلیل نامساعد شدن شرایط بازار سرمایه و ریزش شاخصها، «شورای عالی بورس» برای حفظ منافع مردم و جلوگیری از هدررفت داراییها، تصمیم به توقف فروش و نمادهای استانی گرفت.
در حال حاضر که با شما صحبت میکنم، خرید و فروش سهام عدالت حتی به صورت وکالتی نیز کاملاً ممنوع و غیرممکن است.
پیششرطهای بازگشایی مجدد چیست؟
حاجیوند: وزیر اقتصاد و مسئولان سازمان بورس پیگیر بازگشایی نمادها هستند، اما این موضوع نیازمند تحقق چند پیششرط اساسی است که توسط شورای عالی بورس رصد میشود.
- بهبود شرایط کلی بازار سرمایه: بازار باید کشش لازم را داشته باشد.
- برگزاری مجامع شرکتهای سرمایهگذاری استانی: بخشی از این مجامع برگزار شده و مابقی در حال پیگیری است.
- مدیریت نقدینگی: ما درباره پرتفویی با ارزش تقریبی «هزار همت» (هزار هزار میلیارد تومان) صحبت میکنیم. ورود ناگهانی این حجم از سهام به بازار برای فروش، نیازمند نقدینگی بسیار بالا و حمایت قوی است. اگر بدون برنامه این کار انجام شود، صفهای فروش سنگین تشکیل شده و سهام مردم با قیمتی بسیار پایینتر از ارزش واقعی حراج میشود.
سناریوهای احتمالی برای فروش؛ آیا همه سهام یکجا آزاد میشود؟
حاجیوند: کارگروههای تخصصی مدلهای مختلفی را بررسی کردهاند. با توجه به حجم بالای دارایی، احتمال آزادسازی کامل و یکباره بسیار کم است.
یکی از محتملترین مدلها، «واگذاری مرحله به مرحله» است؛ به این صورت که مردم بتوانند طی سالهای متمادی، درصدهای مشخصی از سهام خود را به فروش برسانند. هدف نهایی این است که مدلی تصویب شود که کمترین آسیب را به بازار و بیشترین نفع را برای سهامدار داشته باشد.
ارزش روز سهام عدالت چقدر است؟ / توصیه به نفروختن
حاجیوند: سهام عدالتی که روزگاری ارزش اسمی ۵۰۰ هزار تومانی داشت، امروز بر اساس نوسانات بازار ارزشی بین ۳۰ تا ۴۰ میلیون تومان پیدا کرده است (البته این عدد با توجه به شرایط بازار متغیر است).
توصیه اکید ما به مردم این است که به ارزندگی دارایی خود پی ببرند و نگاه کوتاهمدت نداشته باشند.
- پرتفوی ارزشمند: این سبد سهام متشکل از ۴۹ شرکت برتر ایران در صنایع فولاد، مس، آلومینیوم، پتروشیمی، بانک و خودرو است.
- سود سالیانه: سهامداران هر ساله سود نقدی خوبی دریافت میکنند و در بلندمدت نیز اصل سرمایهشان رشد خواهد کرد. بنابراین اگر نیاز فوری ندارند، نگهداری این سهام بسیار منطقیتر از فروش آن است.
سود سهام عدالت به چه کسانی میرسد؟ / هشدار نهایی: مراقب دارایی خود باشید
حاجیوند در بخش پایانی گفتگوی خود، به تشریح رابطه بین آزادسازی سهام و دریافت سود، اقدامات نظارتی سازمان بورس و جمعبندی نکات کلیدی برای سهامداران پرداخت.
اگر سهام را بفروشیم، باز هم سود میگیریم؟
حاجیوند: یک اصل کلی در بازار سرمایه وجود دارد: سود سالیانه متعلق به کسی است که در زمان برگزاری مجمع عمومی سالیانه، سهامدار شرکت باشد.
بنابراین، اگر در آینده امکان معامله مجدد (یا همان آزادسازی فروش) فراهم شود و فردی سهام عدالت خود را بفروشد، طبیعتاً دیگر مالک آن نیست و در سالهای بعد سودی دریافت نخواهد کرد.
اما اگر فردی تصمیم بگیرد سهام خود را نفروشد و آن را حفظ کند، همچون روال فعلی، هر ساله سود مجامع محاسبه شده و به حساب او واریز خواهد شد. کسانی که از دریافت این سود سالیانه راضی هستند، بهترین راهبرد برایشان حفظ سهام است.
تدابیر دولت برای حفظ ارزش دارایی مردمی که تخصص بورسی ندارند چیست؟
حاجیوند: بسیاری از دارندگان سهام عدالت تخصص مالی ندارند، اما جای نگرانی نیست زیرا نظارتهای چندلایه وجود دارد:
- حضور در مجامع: نمایندگان دولت (سازمان بورس و وزارت اقتصاد) در تمامی مجامع ۴۹ شرکت سرمایهپذیر و شرکتهای استانی حضور دارند تا از حقوق سهامداران خرد دفاع کنند.
- شفافیت اطلاعاتی: تمام ۴۹ شرکت موجود در سبد سهام عدالت، مانند سایر شرکتهای بورسی، ملزم هستند گزارشهای مالی و عملکرد خود را در سامانه «کدال» منتشر کنند.
- رصد معاملات: تمامی معاملات و تحرکات روی نمادهای این شرکتها در سایت TSETMC و توسط ناظران بازار رصد میشود تا از هرگونه تخلف جلوگیری شود. ریال به ریال سود این شرکتها با دقت محاسبه و دریافت میشود.
اقدامات کارشناسی برای بازگشایی نمادها
حاجیوند: برای بازگشایی نمادهای سهام عدالت و امکان معامله مجدد، کار پژوهشی و میدانی سنگینی انجام شده است. تیمهای کارشناسی به استانهای مختلف سفر کرده و با مدیران تعاونیها و سرمایهگذاریهای استانی جلسه گذاشتهاند. خروجی این جلسات در قالب مدلهای مختلف به شورای عالی بورس ارائه شده است.
دریافت و توزیع سود چند ده هزار میلیارد تومانی بین ۵۰ میلیون نفر، عملیاتی پیچیده است که با تلاش شبانهروزی انجام میشود.
جمعبندی نهایی حاجیوند و نقشه راه روزهای آینده
- واریز سود: در روزهای آینده واریز سود آغاز میشود. اگر دیدید برای اطرافیانتان واریز شد ولی برای شما نه، نگران نباشید و ۲ تا ۳ روز صبر کنید؛ واریزها تدریجی است.
- امنیت: روی هیچ لینکی کلیک نکنید. هیچ پیامکی برای دریافت سود، ثبتنام یا ویرایش اطلاعات ارسال نمیشود.
- ثبتنام جدید: تاکید میکنم در حال حاضر هیچگونه ثبتنام جدیدی برای جاماندگان وجود ندارد. هر زمان خبری باشد، فقط از طریق رسانه ملی اعلام خواهد شد.
- مسئولیت اجتماعی: از مردم میخواهیم هر کدام یک رسانه باشند و این نکات امنیتی را (بدون کم و کاست) به خانواده و دوستان خود منتقل کنند تا کسی در دام کلاهبرداران نیفتد.
