خبرگزاری مهر؛ گروه استانها: امروز در شرایطی که جامعه با چالشهای متنوع فرهنگی و تربیتی روبهروست، احیای نقش واقعی مسجد ضرورتی انکارناپذیر به شمار میرود.
مسجد میتواند به عنوان نزدیکترین و در دسترسترین پایگاه مردمی، نقش مؤثری در ارتقای سطح آگاهی، همبستگی اجتماعی و هویتبخشی به نسل جوان ایفا کند.
تحقق این مهم اما نیازمند نگاهی نو، برنامهریزی هدفمند و حضور فعال نیروهای دغدغهمند فرهنگی است تا ظرفیتهای مغفول این نهاد ارزشمند به فعلیت برسد.
تبیینگر و فعال فرهنگی نهضت اجتماعی جوانان بیجار با تأکید بر نقش تاریخی و تمدنی مسجد گفت: این نهاد دینی اگر با نگاهی نو احیا شود، میتواند به کانون فعالیتهای علمی، تربیتی و اجتماعی جوانان تبدیل شده و هوای تازهای در جامعه جاری سازد.
مسجد کانون فعالیت دینی و اجتماعی است
محمد کریمی در گفتوگو با خبرنگار مهر، با اشاره به کارکردهای متنوع مسجد در تاریخ اسلام اظهار کرد: مسجد همواره به عنوان کانون و محور فعالیتهای دینی، سیاسی و اجتماعی نقشآفرین بوده و بسیاری از تحولات بزرگ اسلامی از این پایگاه مردمی شکل گرفته است.
وی با بیان اینکه ظرفیتهای علمی، فرهنگی و اجتماعی مساجد نیازمند بازخوانی و احیا است، افزود: اگر نگاه تازهای به کارکرد مسجد داشته باشیم، این نهاد اجتماعی میتواند بار دیگر به جایگاه اصلی خود در هدایت فکری و تربیتی جامعه بازگردد و زمینهساز شکوفایی نسل جوان شود.
کریمی با تأکید بر اینکه نگرش اسلام به مسجد صرفاً در اقامه نماز خلاصه نمیشود، تصریح کرد: در عصر پیامبر اکرم (ص)، مسجد پایگاه تصمیمسازی، تعلیم و تربیت، رسیدگی به امور مردم و ساماندهی مسائل اجتماعی بود و کارکردی تمدنساز داشت.
وی ادامه داد: امروز نیز اگر بخواهیم جامعهای پویا و برخوردار از نشاط معنوی داشته باشیم، باید مسجد را به عنوان یک نهاد منحصر به فرد اجتماعی بازتعریف کنیم؛ نهادی که میتواند محل گفتوگوهای علمی، معرفتی و تربیتی باشد و جوانان را در مسیر رشد هدایت کند.
ضرورت نگاه نو به ظرفیتهای مسجد
این فعال فرهنگی با اشاره به اینکه بسیاری از ظرفیتهای مساجد هنوز بالفعل نشده است، گفت: در برخی مناطق، مسجد هنوز نتوانسته جایگاه شایسته خود را در میان نسل جوان پیدا کند و به مرکزی برای پاسخگویی به پرسشهای فکری و نیازهای معرفتی آنان تبدیل شود.
وی خاطرنشان کرد: جوان امروز جویای دانش، تحلیل و هویت است و اگر مسجد بتواند فضای گفتوگوی منطقی، آموزش مستمر و برنامههای جذاب فرهنگی را فراهم کند، به طور طبیعی در فهرست مکانهای معتبر و مورد اعتماد نسل نو قرار خواهد گرفت.
کریمی با بیان اینکه یکی از برکات مهم حضور در مسجد، شکلگیری پیوندهای عمیق ایمانی است، اظهار داشت: در روایات از یافتن «برادر ایمانی» به عنوان یکی از دستاوردهای انس با مسجد یاد شده است؛ دوستیهایی که بر پایه ایمان و ارزشهای مشترک شکل میگیرد و از خالصترین و ماندگارترین رفاقتهاست.
جامعهای که در آن مسجد پویا و اثرگذار است، از نشاط معنوی، انسجام اجتماعی و اعتماد متقابل بیشتری برخوردار خواهد بود و این موضوع تنها یک شعار نیست، بلکه تجربه تاریخی جوامع اسلامی آن را تأیید میکند
وی افزود: بسیاری از جوانانی که تجربه حضور مستمر در مسجد را داشتهاند، اذعان میکنند که دوستان مسجدی آنان نقش تعیینکنندهای در مسیر زندگیشان ایفا کردهاند و این سرمایه اجتماعی میتواند مانعی جدی در برابر آسیبهای فرهنگی و اجتماعی باشد.
نقش مسجد در هویتبخشی به نسل جوان
این فعال نهضت اجتماعی جوانان بیجار تأکید کرد: در شرایطی که هجمههای فرهنگی متنوعی متوجه نسل نوجوان و جوان است، مسجد میتواند به پناهگاهی امن برای تقویت هویت دینی و ملی تبدیل شود و البته تحقق این هدف مستلزم برنامهریزی، خلاقیت و حضور فعال نیروهای دغدغهمند است.
وی ادامه داد: اگر امامان جماعت، هیئت امنای مساجد و فعالان فرهنگی با همافزایی و همدلی، برنامههای هدفمند آموزشی، مهارتی و فرهنگی طراحی کنند، مسجد میتواند به مرکزی برای کشف استعدادها و پرورش نیروهای کارآمد اجتماعی بدل شود.
کریمی با اشاره به تعبیر «هوای تازه» برای جامعهای که مسجد در آن نقشآفرین باشد، گفت: جامعهای که در آن مسجد پویا و اثرگذار است، از نشاط معنوی، انسجام اجتماعی و اعتماد متقابل بیشتری برخوردار خواهد بود و این موضوع تنها یک شعار نیست، بلکه تجربه تاریخی جوامع اسلامی آن را تأیید میکند.
مسجد حلقه اتصال نسلها
وی تصریح کرد: مسجد ظرفیت آن را دارد که حلقه اتصال نسلها باشد؛ جایی که پیشکسوتان تجربههای خود را در اختیار جوانان قرار میدهند و جوانان نیز با انرژی و خلاقیت خود، روح تازهای در فعالیتهای دینی و اجتماعی میدمند.
کریمی اظهار کرد: بزرگداشت مسجد نباید به یک مناسبت تقویمی محدود شود، بلکه باید به فرصتی برای بازاندیشی در کارکردهای این نهاد مقدس تبدیل شود و لازم است همه دستگاههای فرهنگی و مردم، در احیای نقش اجتماعی مسجد سهم خود را ایفا کنند.
وی تأکید کرد: اگر مسجد به جایگاه واقعی خود بازگردد، بسیاری از مشکلات فرهنگی و اجتماعی با مشارکت مردمی و روحیه همدلی کاهش خواهد یافت.
کریمی بیان کرد: آینده روشن جامعه اسلامی در گرو پیوند عمیقتر نسل جوان با مسجد است؛ پیوندی آگاهانه، پویا و اثرگذار که میتواند زمینهساز تحولاتی ماندگار باشد.
بر این اساس، بازگشت مسجد به جایگاه محوری خود در جامعه اسلامی، نه یک انتخاب بلکه یک ضرورت راهبردی است. هر اندازه ارتباط نسل نوجوان و جوان با مسجد عمیقتر و آگاهانهتر شود، سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی و انسجام فرهنگی نیز تقویت خواهد شد.
بیتردید آیندهای پویا و بانشاط برای جامعه در گرو مساجدی فعال، پاسخگو و اثرگذار است؛ مساجدی که بتوانند علاوه بر اقامه شعائر دینی، به کانونی برای تربیت، همفکری و حل مسائل اجتماعی تبدیل شوند و نقش تاریخی خود را در مسیر پیشرفت جامعه بازآفرینی کنند.
