انگور یکی از قدیمیترین و پرطرفدارترین میوههای ایران است که نه تنها در سفرهها جایگاه ویژهای دارد، بلکه منبع مهمی برای تولید کشمش، مویز، آبغوره، شیره و حتی صادرات محسوب میشود. اگر قصد احداث باغ انگور یا کاشت حتی چند بوته در حیاط یا گلخانه دارید، خرید نهال مناسب اولین و مهمترین گام است. یک نهال خوب میتواند تا ۵۰-۷۰ سال محصولدهی کند و سودآوری بالایی داشته باشد، اما انتخاب اشتباه ممکن است سالها زمان و سرمایه شما را هدر دهد.
در این مقاله کامل، همه نکات ضروری از شناخت انواع نهال تا تشخیص سلامت، زمان خرید، قیمتها، نهالستانهای معتبر و نکات کاشت را به صورت گامبهگام بررسی میکنیم.
چرا نهال انگور بخریم؟ (مزایای نهال نسبت به بذر یا قلمه)
باردهی سریعتر: نهالهای پیوندی یا یکساله از سال دوم یا سوم محصول میدهند، در حالی که بذر ممکن است ۴-۷ سال طول بکشد.
تضمین کیفیت و اصالت: نهالهای پیوندی روی پایههای مقاوم (مثل ۱۱۰۳ یا ۵BB) به بیماریهایی مانند فیلوکسرا مقاوم هستند.
سازگاری بیشتر: ارقام اصلاحشده برای شرایط آبوهوایی ایران بهینه شدهاند.
انتخاب رقم بستگی به آبوهوا، خاک، هدف (تازهخوری، کشمش، صادرات) و بازار محلی دارد. در ایران ارقام بومی و خارجی محبوب زیادی وجود دارد:
ردگلوب (Red Globe): حبههای قرمز بزرگ، سفت و صادراتی. دیررس و مقاوم به سرما.
اسکارلت رویال: قرمز روشن، شیرین، مقاوم به سرما.
شاهرودی (شصتعروس): دیررس، حبههای گوشتی، مناسب صادرات.
موندراپ (بلک ویلیام یا سوییت شاپر): سیاه، شیرین، بازارپسند.
عسگری (قرمز و سفید): یکی از محبوبترین ارقام ایرانی. شیرین، پربار، مناسب تازهخوری و کشمش.
یاقوتی: قرمز، زودرس، پربار، مقاوم به کمآبی.
ترکمن (۴): سیاه، شیرین، مقاوم به خشکی و بیماری.
لعل (بیدانه قرمز): بدون هسته، شیرین، مناسب صادرات.
فلیم سیدلس: بدون هسته، قرمز، پربار.
شرابی (رشه): سیاه، درشت، مقاوم به خشکی.
موسکات: عطری قوی، مناسب کشمش و تازهخوری.
بیدانه سفید یا قرمز: بازارپسند و صادراتی.
نکته کلیدی: قبل از خرید، حتماً با کارشناسان جهاد کشاورزی منطقه مشورت کنید یا خاک را آزمایش دهید. pH خاک ایدهآل ۶-۷.۵ و زهکشی خوب ضروری است.
هنگام بازدید از نهالستان، این نشانهها را دقیق بررسی کنید:
| بخش نهال | ویژگی سالم (چیزی که باید ببینید) | نشانه مشکلدار (هشدار خرید نکنید) |
|---|---|---|
| ریشه | سفید یا کرمرنگ، قوی و پرپشت، فیبری، بدون پوسیدگی و بوی بد | قهوهای تیره/سیاه، نرم و لهشده، بوی تعفن، خشک و شکننده، ریشههای کم یا آسیبدیده |
| ساقه (تنه) | صاف، بدون زخم/ترک/لکه، قطر مناسب (۸–۱۵ میلیمتر برای یکساله)، رنگ سبز تا قهوهای روشن سالم | لکههای سیاه/قهوهای، ترک عمیق، کج و معوج، رنگ غیرعادی (خاکستری/سیاه)، خیلی نازک یا ضخیم غیرطبیعی |
| ارتفاع کلی | ۵۰–۱۰۰ سانتیمتر (بسته به سن نهال)، رشد مستقیم و متعادل | کمتر از ۴۰ سانتیمتر (برای نهال یکساله)، رشد نامتوازن، خیلی لاغر یا کوتولهمانند |
| برگها (اگر داشته باشد) | سبز تازه و براق، بدون لکه/سوختگی/حشره، اندازه و شکل طبیعی | زرد/قهوهای، لکههای قهوهای یا سیاه، پیچخوردگی، وجود شته/کنه/آفت، برگهای خیلی کوچک یا ناهنجار |
| جوانهها | پر و متورم، زنده و سالم (حداقل ۳–۶ جوانه قوی)، رنگ قهوهای روشن تا سبز | خشک، چروکیده، سیاهشده، ریختهشده، خیلی کوچک و ضعیف |
| محل پیوند | پیوند محکم و موفق، بدون شکاف یا جدایی، کمی برجسته اما سالم | شکافدار، جدا شده، پوسیدگی در محل پیوند، رشد نامتوازن دو طرف پیوند |
نهال باید پیوندی باشد (نه بذری) و روی پایه مقاوم پیوند خورده باشد.
از نهالستانهایی بخرید که کارت سلامت گیاه و پروانه جهاد کشاورزی دارند.
نهالهای دوساله قویتر هستند اما گرانتر؛ برای باغهای بزرگ، یکساله هم کافی است.
خرید: پاییز (مهر-آبان) یا اواخر زمستان تا اوایل بهار (اسفند-فروردین). در این زمان نهالها در خواب هستند و شوک کمتری میبینند.
کاشت: اوایل بهار، وقتی دمای خاک بالای ۱۰ درجه است و خطر یخبندان گذشته (معمولاً اواسط فروردین تا اردیبهشت).
در مناطق گرمسیر، کاشت پاییزه هم ممکن است.
نکته: اگر نهال را خریدید اما بلافاصله نکاشتید، ریشهها را در ماسه مرطوب یا کیسه نایلونی نگه دارید و در جای خنک بگذارید.
از نهالستان معتبر بخرید
مشاوره رایگان بگیرید: اکثر نهالستانها قبل از فروش، شرایط منطقه شما را میپرسند.
خرید عمده ارزانتر است: برای باغهای بزرگ، قیمت عمده بگیرید.
از خرید آنلاین با احتیاط: فقط از سایتهای معتبر با نظرات واقعی و امکان بازگشت کالا بخرید.
برچسب و اصالت: نهال باید برچسب داشته باشد (رقم، پایه، سن).
خاک را عمیق شخم بزنید (۵۰-۶۰ سانتیمتر).
کود حیوانی پوسیده + کود سوپر فسفات اضافه کنید.
داربست یا سیمکشی نصب کنید (فاصله بوتهها ۱.۵-۲ متر، ردیفها ۲.۵-۳ متر).
گودال ۵۰×۵۰×۵۰ سانتیمتر حفر کنید.
نهال را طوری بکارید که محل پیوند ۵-۱۰ سانتیمتر بالای خاک باشد.
خاک را فشرده کنید و خوب آبیاری کنید.
آبیاری اولیه: هر ۳-۴ روز یکبار تا ریشهدهی کامل (حدود ۱ ماه). سپس به آبیاری قطرهای روی بیاورید.
هرس: در سال اول، فقط ساقه اصلی را نگه دارید و شاخههای جانبی را حذف کنید.
کوددهی: بهار: نیتروژن، تابستان: پتاسیم و فسفر.
خرید نهال بدون توجه به منطقه آبوهوایی.
کاشت در خاک سنگین یا شور.
آبیاری بیش از حد (انگور به خشکی مقاوم است).
عدم نصب داربست (بوتهها روی زمین میافتند).
خرید از دستفروشان بدون مجوز.
۱. بهترین زمان خرید و کاشت نهال انگور چه موقع است؟
بهترین زمان خرید نهال انگور پاییز (مهر تا آبان) یا اواخر زمستان تا اوایل بهار (اسفند تا فروردین) است، زیرا نهالها در حالت خواب هستند و شوک کمتری میبینند. کاشت اصلی معمولاً اوایل بهار (پس از رفع خطر سرمای دیررس) انجام میشود تا ریشهدهی بهتری داشته باشد.
۲. چگونه نهال انگور سالم را تشخیص دهیم؟
نهال سالم ریشههای سفید یا کرمرنگ قوی و بدون پوسیدگی دارد، ساقه صاف و بدون ترک و لکه است، جوانهها پر و زنده هستند، محل پیوند محکم و سالم است و برگها (اگر موجود باشد) سبز تازه و بدون آفت هستند. حتماً از نهالستان معتبر با کارت سلامت گیاه خرید کنید.
۳. کدام رقم نهال انگور برای مناطق سردسیر مناسب است؟
برای مناطق سردسیر مانند آذربایجان، کردستان و همدان، ارقامی مثل ردگلوب (Red Globe)، شاهرودی، اسکارلت رویال، موندراپ و عسگری قرمز مقاوم به سرما هستند و باردهی خوبی دارند.
۴. قیمت نهال انگور چقدر است و چه عواملی روی آن تأثیر میگذارد؟
قیمت نهال انگور بسته به رقم، سن نهال (یکساله یا دوساله)، پیوندی بودن و نهالستان متفاوت است. ارقام معمولی ایرانی حدود ۳۰ تا ۸۰ هزار تومان و ارقام صادراتی مانند ردگلوب یا لعل ۱۰۰ تا ۲۵۰ هزار تومان یا بیشتر هستند (قیمتها تقریبی بر اساس بازار ۱۴۰۴-۱۴۰۵). خرید عمده معمولاً ارزانتر است.
۵. آیا نهال انگور باید حتماً پیوندی باشد و چرا؟
بله، توصیه میشود نهال انگور پیوندی روی پایههای مقاوم مانند ۱۱۰۳ یا ۵BB خریداری شود. این پایهها مقاومت بالایی به بیماری فیلوکسرا، خشکی و شرایط نامساعد خاک دارند و عمر و باردهی باغ را به طور قابل توجهی افزایش میدهند.
خرید نهال انگور نه تنها یک خرید ساده، بلکه سرمایهگذاری بلندمدت برای سلامت خانواده، درآمد و حتی زیبایی منظره است. با رعایت نکات بالا و انتخاب از منابع معتبر، میتوانید باغی پربار و مقاوم داشته باشید که سالها برایتان محصول بدهد.
گرد آوری:بخش علمی بیتوته