به گزارش ایرنا، در عصر حاضر توسعه شبکههای حملونقل ریلی به عنوان شاهرگ حیاتی توسعه اقتصادی، بازرگانی و اجتماعی نقشی انکارناپذیر در پیشرفت کشورها ایفا کرده و استان کرمانشاه با قرار گرفتن در موقعیتی ژئواستراتژیک در غرب ایران و هممرزی با کشور عراق از دیرباز ظرفیت بالایی برای تبدیل شدن به یک مرکز ترانزیتی و لجستیکی منطقهای را داشته است.
منوچهر حبیبی استاندار کرمانشاه با تأکید بر ظرفیتهای کشاورزی، صنعتی و ترانزیتی استان، معتقد است که کرمانشاه به دلیل موقعیت راهبردی و همجواری با مرز خسروی، یکی از مهمترین محورهای تجاری و ترانزیتی غرب کشور بهشمار میرود که با تقویت زیرساختهای حملونقل و اتصال مناسب آنها به شبکه ریلی کشور، افزایش حجم ترانزیت و کاهش هزینههای حملونقل رخ خواهد داد.
در پنج سال گذشته شاهد تلاشهای چشمگیری در راستای تحقق این پتانسیل از طریق توسعه زیرساختهای راهآهن در این استان بودهایم و در این گزارش به بررسی جامع روند توسعهها، وضعیت فعلی، نقش حیاتی راهآهن در جابجایی بار و مسافر، اهمیت اقتصادی و اجتماعی آن، چالشهای پیش رو و چشمانداز آینده این حوزه در استان کرمانشاه میپردازیم.
کرمانشاه ۲۹ اسفند سال ۹۶ در مراسمی با حضور رئیس جمهوری وقت به جرگه استانهای دارای خط ریل راه آهن پیوست و رسما در سال ۱۳۹۷ سوت قطار در این استان به صدا درآمد.
قطار کرمانشاه اکنون به مقصد تهران و مشهد اکنون فعال است و در امتداد برنامههای توسعهای خطوط ریلی در این استان غربی، اتصال قطار از کرمانشاه به بغداد در دستور کار دولت قرار دارد.
توسعه راهآهن کرمانشاه در ۵ سال گذشته چگونه بوده است؟
روند توسعه راهآهن در استان کرمانشاه طی نیم دهه اخیر در سه محور کلیدی پروژههای عمرانی، توسعه ناوگان ریلی و بهبود زیرساخت و تکنولوژی رشد و پیشرفت قابل توجهی داشته است.
پروژههای عمرانی و تکمیل کریدورهای حیاتی و توسعه شبکه در استان کرمانشاه در پنج سال گذشته روند صعودی را تجربه کرده، به گونهای که اتصال به مرزهای بینالمللی مهمترین پروژه در این دوره بوده و پیگیری مستمر و شتاببخشی به تکمیل پروژه حیاتی راهآهن کرمانشاه- خسروی نماد آن است.
این پروژه با هدف اتصال مستقیم شبکه ریلی ایران به مرزهای غربی و تسهیل ترانزیت کالا به عراق و سایر کشورهای منطقه از اولویت بالایی برخوردار است و پیشرفت قابل توجه در احداث مسیر، پلها و تونلها نویدبخش بهرهبرداری زودهنگام از این کریدور مهم ترانزیتی است.
پروژه ملی راهآهن کرمانشاه - اسلامآباد غرب - خسروی با هدف اتصال شبکه ریلی کشور به مرز رسمی خسروی، اکنون در دست اجرا است.
بر اساس مصوبات سفر رئیسجمهور به استان کرمانشاه، مقرر شده است طی سه سال، ۶ هزار میلیارد تومان اعتبار برای تکمیل قطعه کرمانشاه ـ اسلامآباد غرب اختصاص یابد که تاکنون بخش قابل توجهی از آن تخصیص یافته است. این قطعه در حال حاضر در بخش زیرسازی به پیشرفت فیزیکی ۸۷ درصدی رسیده اما سرعت پروژه از نظر استاندار کُند است.
مسیر راهآهن کرمانشاه – خسروی از شهرستان ملایر آغاز و پس از عبور از کرمانشاه به اسلامآباد غرب و در نهایت مرز خسروی میرسد که در مجموع طول آن به ۲۶۳ کیلومتر میرسد.
بخش نخست این مسیر به طول ۱۱۵ کیلومتر کرمانشاه را به اسلامآباد غرب متصل میکند و در ادامه بخش دوم از اسلامآباد تا خسروی امتداد مییابد. این پروژه ضمن برخورداری از اهمیت ملی، نقش مهمی در توسعه مبادلات اقتصادی، گردشگری و تسهیل تردد زائران عتبات عالیات خواهد داشت.
استاندار کرمانشاه از انجام رایزنیهای لازم در سطح ملی برای اتصال خط ریلی ایران به عراق خبر داد و گفت: دولت و وزارت امور خارجه مذاکراتی با کشور عراق داشتهاند تا عملیات اجرایی خط ریلی از سمت عراق نیز آغاز شود و پس از اتمام کار ۲ طرف، این مسیر راهبردی به بغداد متصل شود.
علاوه بر پروژههای جدید، سرمایهگذاری قابل توجهی در بهسازی و نوسازی خطوط ریلی موجود از جمله قطعات مربوط به مسیر ریلی استان کرمانشاه صورت گرفته است که از جمله این اقدامات میتوان به تعویض ریل، تراورس و بالاست، افزایش سرعت مجاز سیر قطارها و ارتقاء ضریب ایمنی مسیر اشاره کرد.
در گام بعدی مسیر توسعه ایستگاههای راهآهن استان قرار دارند که شاهد بهبود و توسعه زیرساختها بودهاند؛ احداث ساختمانهای جدید، بهبود سکوها و توسعه فضاهای جانبی برای خدماترسانی بهتر به مسافران و تسهیل عملیات بارگیری و تخلیه بار در دستور کار قرار داشته است.
توسعه ناوگان ریلی، ارتقاء ظرفیت و کیفیت خدمات
برای پاسخگویی به نیازهای رو به رشد صنایع و کشاورزی استان تلاشهایی برای افزایش تعداد واگنهای باری و اختصاص واگنهای مدرنتر و با ظرفیت بالاتر انجام شده و تمرکز بر واگنهای حمل مواد معدنی، محصولات پتروشیمی و کالاهای اساسی از جمله اقدامات صورت گرفته است.
در بخش مسافری نیز با هدف افزایش رفاه و رضایتمندی مسافران، نوسازی و بهروزرسانی قطارهای موجود و اضافه شدن قطارهای جدید با امکانات بهتر در دستور کار قرار گرفت و بهبود کیفیت صندلیها، سیستمهای تهویه مطبوع و خدمات پذیرایی از جمله بهبودهای اعمال شده در بحث توسعه ناوگان ریلی استان کرمانشاه است.
بهبود زیرساخت و تکنولوژی؛ از هوشمندسازی تا ایمنی
ارتقاء سیستمهای کنترل ترافیک ریلی و مخابراتی برای افزایش ایمنی سیر قطارها و بهبود مدیریت ترافیک با نصب و بهروزرسانی سیستمهای سیگنالینگ و مخابراتی به عنوان بخشی از پروژههای زیربنایی، در سالهای اخیر پیگیری شد و مطالعات اولیه برای استفاده از تکنولوژیهای نوین در حوزه ریلی، از جمله امکانسنجی برقیسازی خطوط پرتردد و همچنین بررسی پتانسیل استفاده از قطارهای پرسرعت در آینده نیز آغاز شده است.
راهآهن در استان کرمانشاه فراتر از یک زیرساخت حمل و نقل به عنوان یک موتور محرک توسعه اقتصادی و اجتماعی عمل میکند؛ بخش قابل توجهی از مواد اولیه کارخانجات، محصولات کشاورزی (غلات و محصولات باغی)، مواد معدنی استخراج شده از معادن استان و همچنین کالاهای صادراتی به مقصد بازارهای منطقهای و بینالمللی از طریق راهآهن جابجا میشوند.
اتصال به مرز خسروی، پتانسیل صادراتی راهآهن را به طور چشمگیری افزایش داده و امکان دسترسی به بازارهای جدید در عراق و فراتر از آن را نیز فراهم کرده است.
از سوی دیگر راهآهن گزینه ای امن، اقتصادی و راحت برای سفر هموطنان به سایر نقاط کشور و همچنین جابجایی مسافران ورودی به استان به ویژه در ایام تعطیلات و مناسبتهای خاص را فراهم میکند؛ افزایش ظرفیت و کیفیت خدمات رضایت مسافران را به طور قابل ملاحظهای افزایش داده است.
توسعه و تقویت شبکه راهآهن در کرمانشاه پیامدهای چندوجهی و عمیقی بر اقتصاد و جامعه استان دارد که از جمله آنها میتوان به رونق اقتصادی و تجاری در استان اشاره کرد؛ کاهش هزینههای حمل و نقل نسبت به سایر روشها، افزایش سرعت و اطمینان در جابجایی کالا و تسهیل دسترسی به بازارهای داخلی و خارجی به طور مستقیم منجر به رونق فعالیتهای اقتصادی، افزایش رقابتپذیری صنایع و گسترش تجارت در کرمانشاه میشود.
اجرای پروژههای عمرانی راهآهن علاوه بر ایجاد اشتغال مستقیم در بخش ساخت و ساز در بلندمدت با توسعه صنایع وابسته و افزایش فعالیتهای اقتصادی منجر به ایجاد فرصتهای شغلی پایدار در بخشهای مختلف استان میشود؛ از دیگر سو دسترسی آسانتر و ایمنتر از طریق راهآهن به ویژه برای گردشگرانی که به دنبال سفری کمهزینه و خاطرهانگیز هستند میتواند به جذب بیشتر گردشگر و رونق صنعت گردشگری استان کمک کند.
راهآهن به عنوان یکی از پاکترین شیوههای حمل و نقل با مصرف انرژی کمتر و تولید آلودگی ناچیز نقشی کلیدی در تحقق اهداف توسعه پایدار و حفظ محیط زیست ایفا میکند.
اما این صنعت نهتنها در استان کرمانشاه بلکه در بیشتر نقاط کشور با چالشها و موانع متعددی روبهروست؛ علیرغم پیشرفتهای چشمگیر مسیر توسعه راهآهن در استان کرمانشاه همچنان با چالشهای متعددی روبرو است که از جمله آنها میتوان به تامین منابع مالی پایدار اشاره کرد.
تکمیل پروژههای بزرگ مقیاس به ویژه پروژه اتصال به مرز خسروی نیازمند تخصیص اعتبارات کلان و پایدار است که گاه با محدودیتهای بودجهای مواجه میشود؛ همچنین یکی دیگر از این چالشها موانع زیستمحیطی و تملک اراضی است، اجرای پروژههای عمرانی در مناطق مختلف گاه با موانع زیستمحیطی و پیچیدگیهای مربوط به تملک اراضی روبرو میشود که نیازمند هماهنگی و برنامهریزی دقیق بین دستگاههای متولی در استان و در سطح ملی است.
از سوی دیگر با توجه به اهمیت استراتژیک اتصال به مرزهای بینالمللی، تسریع در روند اجرایی و رفع موانع اداری این پروژهها، یک ضرورت حیاتی محسوب میشود؛ همچنین برای حفظ رقابتپذیری و ارائه خدمات در سطح استانداردهای جهانی نیاز به سرمایهگذاری مستمر در نوسازی ناوگان و بهروزرسانی تکنولوژیهای مورد استفاده وجود دارد.
چشمانداز آینده و برنامههای توسعه ریلی استان
آینده راهآهن در استان کرمانشاه با توجه به پتانسیلهای موجود و عزم مسئولان بسیار روشن به نظر میرسد؛ از برنامههای موجود برای پیشبرد اهداف در این زمینه میتوان به تکمیل نهایی و بهرهبرداری کامل از کریدورهای ترانزیتی که اولویت اصلی آن تکمیل و راهاندازی رسمی پروژه راهآهن کرمانشاه- خسروی برای فعالسازی کامل این مسیر ترانزیتی بینالمللی است اشاره کرد.
یکی دیگر از این برنامهها، توسعه خطوط حومه و اتصالی در استان است؛ مطالعات و برنامهریزی برای ایجاد خطوط ریلی اتصالی به مناطق صنعتی، معدنی و بنادر خشک به منظور تسهیل دسترسی و کاهش هزینههای حمل و نقل باید در اسرع وقت صورت گیرد و دستگاههای متولی در این زمینه باید نهایت همکاری را با یکدیگر داشته باشند.
بررسی و اجرای طرحهای برقیسازی در مسیرهای پرتردد با هدف افزایش سرعت، کاهش مصرف انرژی و بهبود اثرات زیستمحیطی یکی از مهمترین و بهترین راهکارها برای توسعه ناوگان حمل و نقل ریلی در استان کرمانشاه است که باید به صورت ویژه مورد بررسی قرار گیرد.
ارتقاء سطح خدمات و تکنولوژی یکی دیگر از پایههای رشد این ناوگان در استان است؛ سرمایهگذاری برای بهکارگیری سیستمهای هوشمند مدیریت ترافیک، توسعه خدمات لجستیکی و بهرهگیری از تکنولوژیهای نوین در ناوگان امری ضروری و مهم است.
در آخر نیز جذب سرمایهگذاری بخش خصوصی یکی از راههای برون رفت از راکد ماندن طرحهای توسعهای ناوگان حمل و نقل ریلی در استان است؛ برای جذب سرمایهگذاران بخش خصوصی و ترغیب آنها برای ورود به این وادی باید سازوکارها و برنامههای منسجمی ریخته شود؛ سرمایه گذاران هم در بخش خصوصی و هم در بخش خارجی برای شرکت در پروژههای توسعهای و بهرهبرداری از زیرساختها در استان باید توجیه و زمینه برای ورود آنان فرآهم شود.
استان کرمانشاه در پنج سال گذشته، با اتخاذ رویکردی راهبردی و اجرای پروژههایی تحولآفرین در حوزه ریلی گامی بلند به سوی تحقق پتانسیلهای عظیم خود به عنوان یک هاب کلیدی لجستیکی و ترانزیتی در غرب آسیا برداشته است؛ تکمیل کریدورهای حیاتی اتصال به مرزهای بینالمللی، نوسازی ناوگان حمل بار و مسافر و ارتقا زیرساختهای فنی نه تنها کارایی شبکه حمل و نقل استان را به طور چشمگیری افزایش میدهد بلکه چشمانداز روشنی را برای رشد اقتصادی پایدار، ایجاد اشتغال مولد و تقویت جایگاه منطقهای کرمانشاه به دست خواهد آورد.
با این حال تحقق کامل این اهداف بلندپروازانه مستلزم غلبه بر چالشهای قابل توجهی مانند تامین مالی پایدار، رفع موانع اداری و زیستمحیطی و تسریع در اجرای پروژههای کلیدی است؛ پس با تداوم سرمایهگذاری هدفمند، همکاری میانبخشی موثر و بهرهگیری از تکنولوژیهای نوین، راهآهن کرمانشاه میتواند به موتور محرک توسعه همهجانبه این استان و پلی مستحکم برای ارتباطات منطقهای تبدیل شود و فصل نوین شکوفایی اقتصادی و اجتماعی را در این خطه زرخیز بگشاید.
به گزارش ایرنا، عملیات ریلگذاری در مسیر راهآهن کرمانشاه به اسلامآباد غرب به عنوان یکی از پروژههای کلیدی ریلی کشور، با اختصاص ۶ همت اعتبار در سفر اخیر هیات دولت، وارد فاز اجرایی و عملیاتی شده است؛ در زیرسازی مسیر کرمانشاه تا اسلامآباد غرب تاکنون بیش از ۸۷ درصد پیشرفت فیزیکی حاصل و عملیات ریلگذاری نیز رسما آغاز شده است و حدود ۳۰ کیلومتر از مسیر آماده ریلگذاری است.
