به گزارش ایرنا، بر اساس اعلام منابع طبیعی و آبخیزداری چهارمحال و بختیاری، سال گذشته ۸۱ فقره آتشسوزی در جنگلها و مراتع رخ داد که منجر به سوختن ۷۶۲.۸ هکتار از اراضی استان شده است.
با این وجود در حالی که تعداد حریقها نسبت به سال قبل ۳۵ درصد کاهش داشته، اما وسعت آتشسوزیها ۳۳ درصد افزایش یافته است؛ موضوعی که نشان میدهد شدت و گستره آتش در حال افزایش است.
بیشترین کانونهای حریق در مناطق بازفت شهرستان کوهرنگ، لردگان و اردل ثبت شد و از مجموع اراضی آسیبدیده، ۱۸۵ هکتار جنگل و ۵۷۷ هکتار مرتع بود.همچنین در این مدت ۶۵۷ نفر دستگیر، ۱۱۵ دستگاه خودرو توقیف و ۱۸۹ دستگاه ادوات قطع درخت کشف و ضبط شده است.
بیشتر بخوانید:
۵۷۳ هکتار از اراضی ملی در چهارمحال و بختیاری رفع تصرف شد
بر اساس دادههای رسمی، حدود ۷۴۰ هزار هکتار از عرصههای استان در وضعیت بحرانی آتشسوزی قرار دارد و ۸۶.۵ درصد مساحت چهارمحال و بختیاری را جنگلها و مراتع پوشش دادهاند.
هشدار منابع طبیعی؛ طبیعت در آستانه شعلهور شدن
اکنون در نیمه خردادماه در شرایطی که پوشش گیاهی ناشی از بارشهای مناسب به حداکثر رشد خود رسیده است، کارشناسان منابع طبیعی نسبت به افزایش خطر حریق در روزهای گرم پیشرو هشدار میدهند.
جانشین فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی چهارمحال و بختیاری در تشریح وضعیت عرصههای طبیعی استان به خبرنگار ایرنا میگوید: بارشهای مناسب امسال موجب رشد گسترده پوشش گیاهی و علفی در زیراشکوب جنگلها و مراتع استان شده و همین موضوع در روزهای گرم پیشرو احتمال وقوع و گسترش آتشسوزی را افزایش میدهد.
ایمان اسکندرینژاد با بیان اینکه یگان حفاظت در آمادهباش ۱۰۰ درصدی قرار دارد میافزود: نقاط بحرانی و کانونهای مستعد حریق در همه شهرستانها شناسایی و پهنهبندی شده و تیمهای واکنش سریع سازماندهی شدهاند.
وی ادامه میدهد: تجهیزات انفرادی و گروهی بازبینی و تعمیر شده و گشتهای محسوس و نامحسوس در مناطق پرخطر و حاشیه تفرجگاهها تشدید شده است.
اسکندرینژاد یادآور میشود: نقشه نقاط بحرانی سالهای گذشته بازنگری شده و پیشاستقرار تجهیزات در کانونهای حساس، افزایش گشتزنی و آمادهباش نیروها در دستور کار قرار دارد.
وی با اشاره به هماهنگیهای بینبخشی اظهار میکند: مکاتبات لازم با جهاد کشاورزی برای جلوگیری از سوزاندن بقایای مزارع در مجاورت جنگلها انجام شده و همچنین با ادارهکل میراث فرهنگی برای ممنوعیت روشن کردن آتش در تفرجگاهها و ایجاد خطوط آتش در حاشیه مناطق گردشگری هماهنگی صورت گرفته است.
این کارشناس یادآور میشود: در نشستهای مشترک با راهداری و راه شهرسازی، پاکسازی و تیغزنی حاشیه محورهای مواصلاتی در مناطق ییلاقی مورد تاکید قرار گرفته است.
به گفته اسکندرینژاد ۹۹ درصد آتش سوزیها در استان چهارمحال و بختیاری منشاء انسانی دارد و تاکنون موردی از آتشسوزی طبیعی در استان گزارش نشده است.
پشتوانه قانونی مقابله با حریق و حمایت از همیاران طبیعت
جانشین فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی استان با اشاره به مبانی قانونی برخورد با حریق و حفاظت از جنگلها میگوید: بر اساس مواد ۴۲، ۴۵ و ۴۷ قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها و مراتع، هرگونه بریدن، ریشهکن کردن، سوزاندن نهال، ایجاد آتش در تنه درختان جنگلی و همچنین سوزاندن بقایای مزارع در مجاورت عرصههای طبیعی جرم محسوب میشود و مشمول پیگرد قانونی است.
وی میافزاید: مطابق تبصره ذیل ماده ۴۷، در زمان وقوع آتشسوزی، تمامی دستگاههای اجرایی، لشکری و کشوری و شهرداریهای مستقر در محدوده حادثه موظفاند بنا به درخواست مأموران جنگلبانی یا بخشداریها با تمام امکانات در عملیات اطفای حریق مشارکت کنند.
این کارشناس ادامه میدهد: همچنین بر اساس قوانین مرتبط با حمایت قضایی و بیمهای از نیروهای حفاظتی، از جمله ماده ۷ آییننامه اجرایی قانون حمایت قضایی و بیمهای از مأموران یگان حفاظت (مصوب ۱۳۹۹)، همیاران طبیعت و داوطلبان در صورت ثبتنام در سامانه همکاری دستگاه مشمول، تحت پوشش بیمه مسئولیت مدنی و حوادث قرار میگیرند.
اسکندرینژاد تاکید میکند: این حمایتها با هدف تقویت مشارکت مردمی در مدیریت بحران حریق و کاهش خسارتهای جانی و مالی پیشبینی شده است.
بیشتر بخوانید:
آتش سهلانگاری بر جان عرصههای طبیعی چهارمحال و بختیاری
اسکندرینژاد با اشاره به نقش مردم در گزارش سریع حریق از طریق سامانههای ۱۳۹ و ۱۵۰۴، تأکید میکند: بهترین کمک مردم، حضور مسوولانه در کنار نیروهای عملیاتی و پرهیز از ورود غیرایمن به صحنه آتش است.
میانکوه اردل؛ جایی که آتش در شیبهای تند میدود
در ارتفاعات شهرستان اردل، جنگلهای بلوط منطقه میانکوه از حساسترین نقاط حریق در استان هستند؛ جایی که شیبهای تند، پوشش انبوه گیاهی و دسترسی دشوار، مهار آتش را به عملیاتی پیچیده تبدیل میکند. در این مناطق، سقوط کُندههای نیمسوخته و وزش بادهای محلی میتواند آتش را در سطح جنگل جابهجا کرده و دامنه آن را گسترش دهد.
فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی شهرستان اردل میگوید: آتش در این عرصهها میتواند در مدت کوتاهی بخش وسیعی از جنگل را نابود کند.
وی همچنین با اشاره به آتشسوزی گسترده سال گذشته در مراتع دیناران میافزود: بیش از ۱۵۰ تا ۲۰۰ هکتار از مراتع این منطقه در آتش سوخت و آثار آن همچنان در طبیعت باقی مانده است.
خانمیرزا؛ نبرد فرسایشی جنگلبانان با آتش در مناطق سختگذر
فرمانده یگان حفاظت شهرستان خانمیرزا نیز به خبرنگار ایرنا میگوید: در این شهرستان، آتشسوزی به معنای عملیاتهای طولانی و طاقتفرساست؛ جایی که نیروها گاهی ساعتها پیادهروی میکنند و چند روز در محل حادثه باقی میمانند.
یونس خلیلی از شرایطی روایت میکنند که در آن گرما، دود، کمبود آب و خطراتی مانند مارگزیدگی و عقربگزیدگی، عملیات اطفا را دشوارتر میکند.
به گفته خلیلی نبود پایگاههای مجهز اطفای حریق و محدودیت پشتیبانی هوایی از مهمترین چالشهای این منطقه است.
پیشگیری در خط مقدم؛ از آموزش تا تجربههای تلخ آتش
فرمانده یگان حفاظت محیط زیست چهارمحال و بختیاری با تاکید بر رویکرد پیشگیرانه میگوید: از دیماه سال گذشته جلسات آموزشی با دهیاران مناطق دارای جنگلهای بلوط از جمله هلن و سبزکوه برگزار شده و آموزش جوامع محلی و دامداران در اولویت قرار گرفته است.
بختیار طاهری میافزاید: برای بهرهبرداران عرصههای طبیعی تعهدنامههای حفاظتی تنظیم شده تا دامداران و افراد حاضر در منطقه نسبت به خطرات آتشسوزی و الزامات مراقبتی مسوولیتپذیر باشند.
وی ادامه میدهد: با توجه به بارندگیهای مناسب بهاری و رشد برخی گیاهان علفی از جمله گونههای بهشدت اشتعالزا، برنامهریزیهایی برای مدیریت چرا نیز انجام شده تا دامداران دام خود را در مناطق دارای این پوشش گیاهی هدایت کنند و با کاهش تراکم آن، احتمال حریق کاهش یابد.
طاهری با اشاره به اقدامات تجهیزاتی میگوید: ۲ پایگاه اطفای حریق پیشرفته در مناطق گندمان و جنگلهای هلن تجهیز شده و خودروهای مقابله با بحران و تجهیزات مدرن اطفای حریق نیز به یگان افزوده شده است.
وی تاکید میکند: شیفتبندی نیروها، هماهنگی میان دستگاهها و آمادگی عملیاتی در دستور کار قرار دارد و همه شهرستانها بر اساس نقاط حساس مستعد حریق پایش شدهاند.
اما به گفته طاهری، تجربه میدانی نیروها نشان میدهد که آتشسوزیها فقط یک حادثه ساده نیستند؛ او با اشاره به یکی از تجربههای میدانی میگوید: در برخی موارد حتی یک شیشه شکسته در طبیعت باعث شروع آتش شده و در مواردی نیز حریق به حدی سریع گسترش یافته که حیات وحش فرصت فرار پیدا نکرده است؛ از جمله مشاهده کبکی که در تلاش برای حفاظت از جوجههایش در میان شعلهها گرفتار شده بود.
وی این صحنهها را نشانه شکنندگی شدید اکوسیستم در برابر آتش دانست و تاکید میکند: موفقیت در کنترل حریق بدون حضور و مشارکت مردم ممکن نیست.
مدیریت بحران؛ آمادگی در سطح استان
مدیرکل مدیریت بحران چهارمحال و بختیاری به خبرنگار ایرنا میگوید: امکانات دستگاههای اجرایی میان منابع طبیعی، محیط زیست و دهیاریها احصا شده و برای هر شهرستان وضعیت تجهیزات مشخص شده است.
کیانوش نادری تاکید میکند: بخش عمده آتشسوزیها ناشی از عوامل انسانی است و همه دستگاهها باید در زمان وقوع حریق با تمام ظرفیت وارد عمل شوند.
وی همچنین از برگزاری مانورهای شهرستانی برای افزایش هماهنگی و آمادگی عملیاتی خبر میدهد و تاکید میکند: بالگرد هلالاحمر تنها برای جابهجایی نیروها قابل استفاده است.
کلام آخر
چهارمحال و بختیاری در شرایطی قرار دارد که افزایش پوشش گیاهی در بهار، در فصل گرما به عامل تشدید آتشسوزی تبدیل میشود و هر بیاحتیاطی کوچک میتواند به بحرانی گسترده منجر شود؛ بحرانی که در آن یک جرقه میتواند دهها سال رشد یک درخت بلوط را از بین ببرد.
به گزارش ایرنا، هماکنون ۷۴۰ هزار هکتار وسعت استان شامل جنگلها و مراتع متراکم و نیمه متراکم با تراکم پوشش بیش از ۲۵ درصد در شرایط بحرانی آتشسوزی قرار دارد که با اجرای طرح پهنهبندی و تعیین مناطق دارای خطر آتشسوزی بالا و تعیین این مناطق عوامل تسریع و وسعت سطح آتشسوزی را مدیریت و موجب کاهش خسارت به منابع طبیعی میشود.
یک میلیون و ۴۰۰ هزار هکتار از مساحت چهارمحال و بختیاری را مراتع و جنگلها پوشش داده است که رقمی معادل ۸۶.۵ درصد از سطح این استان را شامل میشود.
