به گزارش روز شنبه ایرنا از میراث فرهنگی استان هرمزگان، مولف و باستانشناس هرمزگانی در این زمینه می گوید: کشف دژ اشکانی در میناب، سندی تاریخی بر اقتدار دریایی ایران است، که نشان میدهد ایرانیان از حدود ۲ هزار سال قبل با ایجاد یک پایگاه دریایی در حاشیه تنگه هرمز، بر یکی از مهمترین گلوگاههای تجارت جهانی نظارت داشتهاند.
حسین حسینزاده شهابی با اشاره به پیشینه تاریخی تسلط ایرانیان بر تنگه هرمز، افزود: حدود ۲ هزار سال پیش، مهمترین شبکه تجاری جهان با عنوان «جاده ابریشم» شناخته میشد، که در قالب ۲ مسیر عمده زمینی و دریایی، شرق و غرب دنیای باستان را به یکدیگر متصل میکرد.
وی با بیان اینکه این اقدام راهبردی بیانگر درک عمیق ایرانیان از اهمیت ژئوپلیتیکی این آبراهه در شبکه تجارت بینالمللی دوران باستان است ادامه داد: مسیر زمینی جاده ابریشم از چین آغاز میشد و پس از عبور از فلات ایران، از مسیر باستانی رگا (شهر ری) به سوی غرب امتداد مییافت و از طریق میانرودان و آناتولی به قلمرو روم باستان در اروپا میرسید.
تسلط ایرانیان بر جاده ابریشم دریایی
حسینزاده شهابی خاطرنشان کرد: جاده ابریشم دریایی نیز نقش تعیینکنندهای در تبادلات اقتصادی جهان آن روزگار ایفا میکرد و مسیری که از سواحل چین و هند آغاز میشد و پس از عبور از تنگه هرمز و خلیج فارس، به بصره میرسید و از آنجا راه خود را به بازارهای غربی ادامه میداد.
وی با اشاره به یافتههای جدید در منطقه میناب، تصریح کرد: محدوده نخل ابراهیمی میناب، بقایای یک دژ متعلق به دوره اشکانی شناسایی و مورد کاوش باستانشناسی قرار گرفته است.
این پژوهشگر حوزه تاریخ و باستانشناسی بیان کرد: همچنین یک خور باستانی با نام «خور کهور لنگر چینی» که از منطقه تیاب میناب آغاز و تا نزدیکی این دژ امتداد دارد، شناسایی شده که از منظر مطالعات دریایی و بازرگانی دارای اهمیت ویژهای است.
استقرار یک پایگاه دریایی راهبردی برای کنترل تنگه هرمز
حسینزاده شهابی یادآور شد: بررسیهای میدانی، مطالعات تطبیقی و نتایج حاصل از کاوشهای باستانشناسی نشان میدهد این دژ کارکردی فراتر از یک استقرارگاه معمولی داشته و بهعنوان یک پایگاه دریایی راهبردی برای تجهیز و اعزام ناوگان ایرانی به محدوده تنگه هرمز مورد استفاده بوده است.
وی تاکید کرد: شواهد بهدستآمده بیانگر آن است که این پایگاه در راستای نظارت بر مسیرهای دریایی و کنترل تردد کشتیهای تجاری فعال در جاده ابریشم دریایی ایجاد شده بود؛ کشتیهایی که از مراکز بزرگ اقتصادی شرق، بهویژه چین و هند، به سوی بازارهای غربی حرکت میکردند.
مولف و باستانشناس هرمزگانی اضافه کرد: این یافتهها نشان میدهد ایرانیان از حدود ۲ هزار سال پیش، به اهمیت راهبردی و ژئوپلیتیکی تنگه هرمز بهعنوان یکی از کانونهای اصلی تجارت جهانی واقف بودهاند.
کنترل تنگه هرمز و نقش آن در صیانت از منابع اقتصادی و تجارت جهانی
حسینزاده شهابی با اشاره به رقابتهای اقتصادی قدرتهای بزرگ دوران باستان، گفت: امپراتوری روم، بهعنوان مهمترین رقیب تجاری ایران، همواره در تلاش بود تا با دور زدن قلمرو ایران، ارتباط مستقیمتری با مراکز تولید ابریشم، ادویه و سنگهای گرانبهای شرق برقرار کند.
وی افزود: در چنین شرایطی، استقرار پایگاههای دریایی و اعمال نظارت بر آبراهههای راهبردی، بخشی از سیاست کلان ایران برای صیانت از منافع اقتصادی و حفظ جایگاه خود در شبکه تجارت بینالمللی آن دوران محسوب میشد.
وی خاطرنشان کرد: یافتههای باستانشناسی میناب، نهتنها بخشی از تاریخ دریانوردی و تجارت ایران را روشن میکند، بلکه سندی ارزشمند از نقشآفرینی ایران در مدیریت یکی از مهمترین گذرگاههای دریایی جهان در دوران باستان به شمار میرود؛ جایگاهی که تنگه هرمز را از گذشتههای دور به یکی از کانونهای ژئوپلیتیکی و اقتصادی منطقه تبدیل کرده است.
به گزارش ایرنا، تنگه هرمز یکی از مهمترین آبراههای جهان و شاهراه حیاتی خاورمیانه است که دریای عمان را به خلیج فارس متصل میکند. هر ساله میلیونها تن کالا، نفت خام و گاز طبیعی از این مسیر عبور میکند و به همین دلیل، تنگه هرمز جایگاهی استراتژیک در اقتصاد و امنیت جهانی دارد، هم اکنون بیش از ۳۰ درصد نفت خام جهان تنها از طریق این گذرگاه منتقل میشود و هرگونه اختلال در آن میتواند بر بازار انرژی و اقتصاد بینالملل اثر جدی بگذارد.
در حال حاضر تنگه هرمز نهتنها یک گذرگاه آبی، بلکه شاهرگ حیاتی خلیج فارس و دریای عمان است که در جنوبیترین نقطه استان هرمزگان قرار گرفته. این تنگه باریک، همان مسیری است که همه کشورهای حاشیه خلیج فارس برای رسیدن به آبهای آزاد جهان به آن وابستهاند.
در بخش شمالی تنگه، جزایر زیبای قشم، هرمز، لارک و هنگام در کنار شهرستان میناب چشماندازی منحصربهفرد ایجاد کردهاند، در سوی جنوبی، شبهجزیره مسندم متعلق به عمان قرار گرفته و در اطراف آن کشورهایی چون امارات متحده عربی و عربستان سعودی، منافع اقتصادی و سیاسی خود را به این شاهراه آبی گره زدهاند.
