به گزارش ایرنا، صنعت گردشگری بیش از هر فعالیت اقتصادی دیگری به آرامش، ثبات و امنیت وابسته است. بازاری که با امید، اشتیاق، تجربه و رؤیای سفر زنده میماند، در روزهای بحران و نااطمینانی نخستین بخشی است که آسیب میبیند.
در چنین شرایطی بسیاری از فعالان این حوزه با کاهش شدید تقاضا، لغو سفرها، افت درآمد و افزایش نگرانیهای مالی مواجه میشوند. با این حال تجربههای جهانی و نمونههای متعدد داخلی نشان داده است که حتی در سختترین بحرانها نیز میتوان برای بقا و بازگشت به مسیر رشد برنامهریزی کرد.
«احمد دیناری»، مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسان شمالی، در یادداشتی با تاکید بر اهمیت مدیریت بحران در صنعت گردشگری معتقد است آنچه سرنوشت کسبوکارهای این حوزه را در شرایط دشوار تعیین میکند، صرفا میزان سرمایه یا امکانات نیست، بلکه توانایی مدیران در تصمیمگیری صحیح، حفظ آرامش و بهکارگیری راهبردهای موثر برای عبور از بحران است.
حقیقت این است که ورود به بازار گردشگری بدون شناخت کافی از پیچیدگیها و ظرافتهای آن، بدون سرمایه مناسب، دانش تخصصی، تجربه عملی و انگیزه لازم، میتواند به سرنوشتی تلخ برای سرمایهگذاران و کارآفرینان منجر شود.
این واقعیت در زمان بروز بحرانهایی همچون جنگ، ناامنیهای منطقهای یا رکودهای اقتصادی بیش از هر زمان دیگری خود را نشان میدهد. در چنین شرایطی، تنها کسبوکارهایی دوام میآورند که از قبل برای روزهای سخت آماده شده باشند.
مدیریت بقا
کارشناسان معتقدند نخستین گام برای عبور از بحران، پذیرش واقعیت است. انکار شرایط یا تصمیمگیریهای احساسی نهتنها کمکی به حل مشکلات نمیکند، بلکه میتواند خسارتها را افزایش دهد. مدیریت هزینهها، حفظ نقدینگی و جلوگیری از هدررفت منابع از جمله اقداماتی است که در این دوره اهمیت ویژهای پیدا میکند.
کاهش هزینهها و حفظ نقدینگی، نخستین گام برای عبور از رکود و بحران محسوب میشود
استراتژی موسوم به «خواب زمستانی» یکی از راهکارهایی است که بسیاری از کسبوکارهای گردشگری در جهان از آن استفاده کردهاند. در این روش، بخشهای غیرضروری بهطور موقت تعطیل میشوند تا هزینهها کاهش یابد و منابع محدود برای ادامه فعالیت حفظ شوند.
در کنار آن، نگه داشتن نیروهای انسانی کلیدی از طریق کاهش ساعات کاری یا اجرای مرخصیهای چرخشی، اقدامی هوشمندانه برای جلوگیری از از دست رفتن سرمایه انسانی محسوب میشود.
همچنین حذف هزینههای غیرضروری، کاهش مخارج تشریفاتی و تمرکز بر پرداخت هزینههای حیاتی همچون اجاره، اقساط بانکی و حقوق کارکنان میتواند نقش تعیینکنندهای در عبور از دوران رکود داشته باشد.
فرصت در دل بحران
در کنار مدیریت هزینهها، تغییر رویکرد و یافتن بازارهای جدید نیز از مهمترین راهکارهای افزایش تابآوری است. در شرایطی که ورود گردشگران خارجی با محدودیت مواجه میشود یا سفرهای بینالمللی کاهش مییابد، تمرکز بر بازارهای محلی و منطقهای میتواند راه نجات بسیاری از کسبوکارها باشد.
تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد که خلاقیت در ارائه خدمات میتواند حتی در سختترین شرایط نیز جریان درآمدی ایجاد کند.
اتحاد و همکاری میان فعالان گردشگری، هزینهها و ریسکهای بازار را کاهش میدهد
از اجرای تورهای کوتاهمدت محلی در ژاپن گرفته تا تغییر کاربری موقت اتاقهای اقامتی به فضاهای کاری و جلسات در کشورهای اروپایی، همگی نمونههایی از سازگاری هوشمندانه با شرایط جدید هستند.
در لبنان نیز بسیاری از اقامتگاههای بومگردی با اتصال به زنجیره تولید محصولات محلی و ارائه تجربههای کشاورزی و صنایع دستی توانستهاند بخشی از کاهش درآمدهای خود را جبران کنند.
در این میان استفاده از ظرفیتهای حمایتی دولتها نیز اهمیت فراوانی دارد. امهال وامها، تقسیط مالیات و حق بیمه، دریافت تسهیلات کمبهره و سایر حمایتهای قانونی میتواند بخشی از فشار مالی وارد شده بر کسبوکارهای گردشگری را کاهش دهد.
از سوی دیگر، همکاری و اتحاد میان فعالان گردشگری یکی از ظرفیتهای مغفول این صنعت است. مشارکت میان اقامتگاهها، دفاتر خدمات مسافرتی و راهنمایان گردشگری برای اجرای تبلیغات مشترک، طراحی بستههای سفر گروهی یا چارترهای مشترک، علاوه بر کاهش هزینهها، ریسک فعالیت در بازارهای بحرانی را نیز کمتر میکند.
کارشناسان همچنین بر اهمیت حفظ ارتباط با مشتریان وفادار تاکید دارند. بانک اطلاعاتی مشتریان، در روزهای بحران به سرمایهای ارزشمند تبدیل میشود.
کسبوکارهایی که ارتباط مستمر با مخاطبان خود دارند و از طریق پیامرسانها، تماسهای هدفمند و پیشنهادهای تشویقی ارتباطشان را حفظ میکنند، شانس بیشتری برای بازگشت سریع به بازار خواهند داشت.
در نهایت، اجرای کمپینهای تبلیغاتی متناسب با شرایط روز نیز میتواند در تحریک تقاضا موثر باشد. استانهایی که در شرایط بحرانی از امنیت و آرامش بیشتری برخوردارند، میتوانند با ارائه تخفیفها و بستههای جذاب سفر، گردشگران را به سوی خود جذب کنند.
پذیرش واقعیت و پرهیز از تصمیمهای احساسی، شرط اصلی مدیریت موفق بحران است
خراسان شمالی نیز از جمله مناطقی است که در مقاطع حساس توانسته با تکیه بر ظرفیتهای طبیعی، فرهنگی و امنیت نسبی خود، به عنوان مقصدی آرام برای استراحت و دوری از تنشهای روزمره معرفی شود.
امروز بیش از هر زمان دیگری روشن شده است که تابآوری در صنعت گردشگری یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی اجتنابناپذیر است.
کسبوکارهایی که واقعیتهای جدید را بپذیرند، هزینههای خود را مدیریت کنند، خلاقیت را جایگزین انتظار کنند و از ظرفیت همکاریهای جمعی بهره ببرند، نه تنها از بحران عبور خواهند کرد، بلکه پس از پایان آن نیز با قدرت بیشتری به میدان بازخواهند گشت.
احمد دیناری، مدیرکل میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی خراسان شمالی
