فرارو- یشرج شرما، خبرنگار سابق بخش بینالملل نشریه فارن پالیسی
به گزارش فرارو به نقل از شبکه الجزیره، از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، رئیسجمهور دونالد ترامپ بارها از متحدان اروپایی خود به دلیل حمایت نکردن از کارزار نظامی علیه تهران انتقاد کرده است. دونالد ترامپ روز چهارشنبه در دیدار با مارک روته، دبیرکل سازمان پیمان آتلانتیک شمالی، نارضایتی خود را از اعضای این ائتلاف فراآتلانتیکی آشکارا بیان کرد.
او گفت: «از ایتالیا ناامید شدم. از بریتانیا، آلمان و فرانسه هم ناامید شدم. واقعاً از بیشتر آنها ناامید شدیم. اسپانیا هم که یک فاجعه تمامعیار است.»
مارک روته که با هدف کاهش تنشها به آمریکا سفر کرده بود، از عملکرد اروپا دفاع کرد. او در مصاحبههای رسانهای خود بر نقش کشورهای اروپایی در جنگ با ایران تأکید کرد؛ اقدامی که به نظر میرسید با هدف آرام کردن دولت ترامپ انجام شده است. روته گفت: «متحدی پس از متحد دیگر پایگاههای خود را در طول جنگ در اختیار ارتش آمریکا قرار دادهاند.»
با این حال، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، روز پنجشنبه بار دیگر ادعا کرد که حمایت اروپا در جریان جنگ کافی نبوده است و عدم اجازه برخی کشورها برای استفاده از پایگاههای نظامیشان، اتحاد میان اروپا و ایالات متحده را تضعیف میکند.
مارک روته، دبیرکل سازمان پیمان آتلانتیک شمالی، به کمکهای کشورهایی مانند ایتالیا و رومانی به ارتش آمریکا اشاره کرد و بر نقشی که پایگاههای اروپایی در این درگیری ایفا کردند، تأکید داشت. او در گفتوگو با شبکه فاکس نیوز فاش کرد: «اگر به آمار نگاه کنید، در طول شش هفتهای که این جنگ ادامه داشت، بین چهار تا پنج هزار هواپیمای آمریکایی از پایگاههای مستقر در اروپا به پرواز درآمدند.»
دبیرکل ناتو توضیح داد که تنها از پایگاههای ایتالیا، ۵۰۰ فروند هواپیمای آمریکایی به پرواز درآمدند. همچنین، رومانی ناچار شد بخشی از پروازهای تجاری خود را کاهش دهد تا نیروهای آمریکایی بتوانند هواپیماهای سوخترسان خود را در فرودگاه این کشور مستقر کنند. روته همچنین تاکید کرد که متحدان اروپایی اکنون با استقرار تجهیزات گسترده در نزدیکی تنگه هرمز، در زمینه حفاظت و مینروبی به ایالات متحده کمک میکنند.
در مقابل، کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، از مشارکت مستقیم در جنگ خودداری کرد، اما اجازه داد از پایگاه نظامی دیهگو گارسیا صرفاً برای اقدامات دفاعی استفاده شود. اسپانیا و فرانسه نیز اجازه استفاده از پایگاههای هوایی خود برای اهداف نظامی را ندادند.
کشورهای اروپایی در مجموع از کارزار نظامی دولت ترامپ علیه ایران حمایت سیاسی کردند، اما از مشارکت مستقیم خودداری ورزیدند و تأکید داشتند که «این جنگ، جنگ اروپا نیست.» پایتختهای اروپایی همچنین به دلیل فقدان مبنای حقوقی روشن، در همراهی با آن محتاط بودند. ترامپ و اسرائیل آغاز جنگ را با ادعای نزدیک بودن ایران به تولید سلاح هستهای توجیه کردند، اما این ادعا حتی از سوی نهادهای اطلاعاتی خود آمریکا نیز تأیید نشد.
کشورهای اروپایی همچنین نسبت به احتمال نقض قوانین جنگ نگران بودند؛ بهویژه در شرایطی که غیرنظامیان و مراکزی همچون مدارس و بیمارستانها بارها هدف قرار گرفتند. بیشتر کشورهای اروپای غربی از گفتوگو برای پایان دادن به جنگ حمایت کردند. در این میان، مادرید پیشتر نیز جنگ اسرائیل در غزه را محکوم کرده و آن را «نسلکشی» توصیف کرده بود.
ایران از اظهارات مارک روته بهرهبرداری سیاسی کرد و ناتو را به «همدستی فعال» در جنگ آمریکا و اسرائیل متهم ساخت؛ جنگی که بنا بر ادعای تهران، بیش از ۳ هزار و ۴۰۰ کشته و خسارات گستردهای به زیرساختهای غیرنظامی وارد کرده است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «این اظهارات، اعترافی آشکار درباره همدستی فعال ناتو در یک جنگ تجاوزکارانه غیرقانونی است. این کشورها باید برای مردم خود و افکار عمومی جهان توضیح دهند که چرا تصمیم گرفتند در این اقدام آشکار تجاوزکارانه مشارکت کنند.»
اظهارات مارک روته در ایتالیا جنجال گستردهای به پا کرده است؛ کشوری که جورجیا ملونی، نخستوزیر آن، بهصورت علنی از پیوستن به جنگ خودداری کرده بود. رم بهسرعت تلاش کرد خود را از اظهارات دبیرکل ناتو فاصله دهد.
گوئیدو کروستو، وزیر دفاع ایتالیا، اعلام کرد که روته با اشتباه گرفتن «پروازهای پشتیبانی مجاز» با «عملیات رزمی»، پیامی کاملاً گمراهکننده منتقل کرده است. ایتالیا میزبان نزدیک به ۱۲۰ تأسیسات نظامی آمریکا است، اما دولت تأکید دارد که صرفاً فعالیتهای لجستیکی و غیررزمی را مجاز دانسته است. اکنون پس از افشاگریهای روته، رهبران احزاب مخالف در ایتالیا خواستار توضیحات جدید از سوی دولت شدهاند و میگویند: «یا دولت دروغ گفته، یا مارک روته دچار گرمازدگی شده است!»
دونالد ترامپ از زمان بازگشت به کاخ سفید در سال ۲۰۲۴، بارها از ناتو انتقاد کرده و کشورهای اروپایی را متهم کرده که از ایالات متحده سوءاستفاده میکنند. او اصرار دارد که اعضای ناتو باید پنج درصد از تولید ناخالص داخلی خود را به هزینههای دفاعی اختصاص دهند.
تنشهای فراآتلانتیکی در جریان جنگ با ایران به اوج خود رسید؛ بهطوری که ترامپ در مقطعی تهدید کرد که ممکن است از این ائتلاف خارج شود. او روز چهارشنبه تأکید کرد که هرچند واشنگتن در کنار اسرائیل به کمک نیازی نداشت، اما «خوب بود اگر کشورهای اروپایی دستکم برای ارائه کمک پیشقدم میشدند.» سفر مارک روته به کاخ سفید، تلاشی برای آرام کردن ترامپ، تنها دو هفته پیش از نشست سالانه ناتو در آنکارا ارزیابی میشود.
