ماجرای خرید محصولات کشاورزی از آمریکا چیست؟ چرا مخالفان تیم مذاکرهکننده، آگاهانه واقعیت را تحریف میکنند؟
سینا جهانی، روزنامهنگار در توئیتی نوشت:
آیا خرید غلات از شرکتهای آمریکایی یک اتفاق جدید و مرتبط با توافق اخیر ایران-امریکا است یا در دولت مرحوم رئیسی هم انجام میشد و سابقه داشته؟
۱-وقتی صحبت از تجارت جهانی گندم، ذرت و سویا میشود، همیشه نام ۴ غول بزرگ در میان است: گروه ABCD
A = Archer Daniels Midland (ADM)
B = Bunge
C = Cargill
D = Louis Dreyfus Company
در این میان، Cargill و Bunge نقش پررنگتری در زنجیره تأمین غلات ایران داشتهاند.
۲-این شرکتها صرفاً صادرکننده از آمریکا نیستند؛ بلکه شبکهای جهانی دارند که از برزیل، آرژانتین، اوکراین و سایر تولیدکنندگان بزرگ، ذرت، سویا و گندم را جمعآوری و در بازارهای مختلف از جمله ایران توزیع میکند.
اواردات غلات ایران از طریق این شبکه محدود به یک دولت نیست!
در دولتهای یازدهم و دوازدهم نیز این مسیر فعال بوده و بهطور ساختاری ادامه داشته است، چون نهادههای دامی جزو کالاهای اساسی و مشمول معافیتهای بشردوستانه هستند.
۳-بر اساس گزارشهای بینالمللی، در سالهای اوج تجارت (پیش از تشدید محدودیتهای بانکی)، ایران سالانه حدود ۲ تا ۳ میلیارد دلار غلات و دانههای روغنی وارد کرده است؛ عددی که در دولتهای مختلف کموبیش در همین محدوده نوسان داشته است.
۴-ترکیب این واردات به طور معمول شامل:
• ذرت دامی (بزرگترین سهم)
• کنجاله سویا
• گندم در سالهای کمبود تولید داخلی
• روغن خام و دانههای روغنی
۵-از نظر حجمی نیز در برخی سالها، واردات ایران به حدود ۱۰ تا ۱۵ میلیون تن نهادههای دامی و غلات در سال رسیده است؛ این سطح از نیاز، وابستگی ساختاری به بازار جهانی را نشان میدهد.
۶-در دوره دولت سیزدهم (۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳)، این روند واردات نهتنها متوقف نشد، بلکه در مقاطعی به دلیل خشکسالی و افزایش نیاز داخلی، در سطح بالا ادامه پیدا کرد.
۷-برآوردهای غیررسمی از گزارشهای حملونقل و دادههای تجارت جهانی نشان میدهد در سالهای ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱، ایران حدود ۱ تا ۱.۵ میلیارد دلار در سال، از مسیر شبکه تأمین این شرکتها (بهویژه Cargill و Bunge) کالا وارد کرده است.
۸-در همین دوره، در برخی مقاطع محمولههایی با مجموع بیش از یک میلیون تن کالا در بازههای چندماهه در بنادر ایران تخلیه شدهاند؛ بیشتر شامل ذرت و سویا.
۹-یکی از ویژگیهای این دوره، پدیده «کشتیهای معطل» بود:
در اواخر ۱۴۰۱ و اوایل ۱۴۰۲ حدود ۴۰ تا ۶۰ فروند کشتی حامل غلات در بنادر ایران در صف تخلیه یا تسویه ارز قرار داشتند.
ارزش این محمولههای معطل در برخی برآوردها بیش از ۱ میلیارد دلار اعلام شد؛ موضوعی که نشان میدهد حجم واردات از این مسیر همچنان بالا بوده است.
۱۰-با وجود تلاش برای تنوعبخشی به مبادی واردات (مثل روسیه و کشورهای اوراسیا)، بخش مهمی از تأمین ذرت و سویا همچنان وابسته به بازار آمریکای جنوبی باقی ماند؛ جایی که Cargill و Bunge بازیگران اصلی آن هستند.
۱۱-تجارت ایران با این دو شرکت نه یک اتفاق مقطعی یا مربوط به یک دولت خاص، بلکه بخشی از یک زنجیره پایدار جهانی است؛
در دولتهای مختلف از یازدهم و دوازدهم تا سیزدهم، این جریان با حجم تقریبی یک تا ۳ میلیارد دلار در سال و میلیونها تن واردات نهاده دامی ادامه داشته و فقط شدت و شکل آن تغییر کرده است.
