دکتر سودابه بساکنژاد در گفتوگو با ایسنا با اشاره به هفته جهانی «مبارزه با مواد مخدر»، با بیان اینکه همهگیری اعتیاد به مواد مخدر در جهان رو به افزایش است، اظهار کرد: نوجوانی، مرحلهای از زندگی است که دوران کودکی و بزرگسالی را به هم پیوند میدهد؛ دورهای که «بلوغ عصبی-زیستی»، «فیزیولوژیکی»، «روانی» و «اجتماعی»، از جمله ریسک مصرف مواد مخدر به عنوان یکی از رفتارهای پرخطر را ایجاد میکند.
او افزود: یافتههای تحقیقاتی نشان میدهد بیشتر افراد بزرگسال مبتلا به مواد مخدر، مصرف خود را از نوجوانی و در مرحله بحران زندگی آغاز کردهاند.
استاد گروه روانشناسی دانشگاه شهید چمران اهواز با اشاره به به تبعات اعتیاد در نوجوانان بیان کرد: درگیر شدن نوجوان با اعتیاد در هر نوع آن میتواند آسیبهای جدی به خانواده تحمیل کند که از جمله آن میتوان به مواجهه با بیماریهای مقاربتی، صرف هزینههای بسیار زیاد برای درمان و ترک اعتیاد نوجوانان، مقابله با چالشهای قضایی، مواجهه با مشکلات روحی و... اشاره کرد.
وی ادامه داد: پسران بیش از دختران مستعد مصرف مواد مخدر هستند و مداخلات پیشگیرانه و درمان نیز برای دختران و پسران متفاوت است. از سوی دیگر، یکی از مشکلات خانوادهها تشخیص دیرهنگام ابتلای فرزند به اعتیاد است زیرا نمیتوانند مشکلات رفتاری نوجوان مبتلا را به عوامل رشدی یا به مصرف مواد مخدر نسبت دهند.
نشانههای رفتاری برای تشخیص مصرف مواد مخدر
بساکنژاد توضیح داد: برخی نشانهها میتوانند هشدارهای رایجی باشند که در افراد مبتلا دیده میشود که لازم است این هشدارها جدی تلقی شود؛ اجتناب از تماس چشمی، قفل کردن درهای اتاق خواب، کنارهجویی از دوستان و خانواده، نادیده گرفتن ساعت رفت و آمد، درخواست مکرر پول بدون توضیح، دروغ گفتن در مورد محل سکونت یا تماسهای مخفیانه و افت نمرات یا غیبت از کلاس، میتواند نشانههایی باشد که خانوادهها باید نسبت به آن دقت لازم را داشته باشند.
وی با تشریح نشانههای فیزیکی که والدین باید آنها را جدی تلقی کنند، یادآور شد: والدین باید متوجه تغییرات جسمی در فرزندشان باشند که این تغییرات میتواند شامل چشمهای قرمز یا ملتهب، خوندماغ شدن یا آبریزشبینی مکرر، کاهش یا افزایش ناگهانی وزن، لرزش دست، عرق سرد یا خستگی شدید، پوشیدن لباسهایی با آستینهای بلند برای پنهان کردن جای زخم، صورت ورم کرده یا زخم در اطراف دهان باشد.
عوامل ابتلای نوجوان به مصرف مواد
استاد گروه روانشناسی دانشگاه شهید چمران اهواز گفت: دوره نوجوانی دوره حساس رشد است و هر نوع رفتار و شرایط غیرقابل تحمل در آن میتواند نوجوان را آسیبپذیرتر کند و زمینه سوءمصرف مواد را افزایش دهد.
وی افزود: بیشتر یافتههای علمی گزارش میکنند که زمینه مصرف مواد در خانواده و پیوستن به گروههای همسال مصرفکننده، بیشترین عوامل ابتلای نوجوان به مصرف مواد را شکل میدهد.
بساکنژاد بیان کرد: خانوادهها باید توجه داشته باشند که برای ابراز حمایت، لازم است ارتباط مؤثر و دلسوزانه با فرزندانشان برقرار کنند. والدین وقتی میدانند در برابر فرزندان چه بگویند و چه کاری انجام دهند، میتوانند در زندگی آنها تفاوت ایجاد کنند و در نهایت با راهنمایی فرزندان، به سوی راهکارهای مناسب و بهبود شرایط حرکت کنند.
نحوه برخورد صحیح با نوجوان مبتلا به اعتیاد
وی توضیح داد: برای ارتباط با نوجوانان در چنین شرایطی، ابتدا باید با همدلی شروع کنید؛ نوجوانان زمانی که احساس امنیت میکنند و مورد قضاوت قرار نمیگیرند، احتمال بیشتری دارد که احساسات خود را بروز دهند. برای مثال بگویید«من متوجه برخی تغییرات شدهام و نگرانم. میتوانیم صحبت کنیم؟». سخنان او را قطع نکنید و دنبال سرزنش و مقصر نباشید. در مکانی آرام و زمانی که هوشیار است با او صحبت کنید. به او اطلاع دهید که درباره وضعیت او میدانید و مایل به کمک هستید. شخصیت او را سرکوب نکنید. بدون قضاوت در مورد او به عنوان فردی «بد» و یا کاری «غیراخلاقی»، به حرفهایش گوش دهید.
استاد گروه روانشناسی دانشگاه شهید چمران اهواز ادامه داد: به یاد داشته باشید که صحبت کردن در مورد اعتیاد میتواند دشوار باشد و سخنان حمایتی شما ممکن است در ابتدا به خوبی پذیرفته نشود؛ اما دلسرد نشوید.
وی اضافه کرد: بهبودی از اعتیاد امکانپذیر است و تمایل شما برای شروع گفتوگو در نهایت میتواند به فرد کمک کند تا در مسیر بهبودی قرار گیرد. اگر مطمئن نیستید که چگونه تشخیص دهید که آیا کسی با چالش اعتیاد مواجه است یا خیر، در یک دوره کمکهای اولیه سلامت روان شرکت کنید و علائم و عوامل خطر اعتیاد، منابع موجود و نحوه ارتباط با افراد نیازمند به کمک و مناسبترین مراقبت را به عنوان والدین، بیاموزید.
انتهای پیام
