به گزارش خبرنگار مهر، نخستین جلسه همافزایی مراکز منتخب همسانگزینی استان اصفهان با محوریت طرح «فتحان؛ فرزندان تحولآفرین ایران» ظهر پنجشنبه با حضور امیرحسین بانکیپور، رئیس کمیته جمعیت و خانواده مجلس شورای اسلامی، مهدی صدری، مدیرکل ورزش و جوانان استان اصفهان و مدیران مراکز منتخب همسانگزینی برگزار شد.
همسانگزینی، زیربنای شکلگیری نسل آینده است
امیرحسین بانکیپور در این نشست با تبیین جایگاه راهبردی مراکز همسانگزینی اظهار کرد: ارزش فعالیت کسانی که زمینه ازدواج دو جوان را فراهم میکنند، با بسیاری از اقدامات فرهنگی قابل مقایسه نیست؛ زیرا برگزاری یک رویداد فرهنگی اثری مقطعی دارد، اما ایجاد یک خانواده، زیربنای شکلگیری نسلهای آینده است و آثار آن دههها در جامعه استمرار پیدا میکند.
وی افزود: هر ازدواج موفق تنها پیوند میان دو نفر نیست، بلکه آغاز شکلگیری نسلی جدید است و هر اندازه انتخاب همسر دقیقتر، آگاهانهتر و مبتنی بر تناسبهای شخصیتی، فرهنگی و اعتقادی باشد، آرامش خانواده و کیفیت تربیت فرزندان نیز افزایش خواهد یافت.
رئیس کمیته جمعیت و خانواده مجلس شورای اسلامی با اشاره به جایگاه این موضوع در منابع دینی اظهار کرد: در روایات اسلامی نیز برای گام برداشتن در مسیر پیوند میان دختر و پسر ارزش ویژهای بیان شده است، زیرا این اقدام زمینهساز شکلگیری خانواده صالح و آثار ماندگار اجتماعی خواهد بود.
بانکیپور با اشاره به سابقه تلاشها برای ساماندهی فعالیت مراکز همسانگزینی اظهار کرد: حدود دو دهه پیش خلأ قانونی در این حوزه موجب شده بود برخی افراد بدون ضابطه و نظارت وارد این عرصه شوند و حتی در مواردی زمینه سوءاستفاده از اعتماد خانوادهها فراهم شود.
وی افزود: یکی از دستاوردهای مهم قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، ایجاد چارچوب قانونی برای فعالیت مراکز همسانگزینی بود؛ موضوعی که امروز موجب شده صدها مرکز دارای مجوز در سراسر کشور فعالیت کنند و خدمات خود را در بستر قانونی ارائه دهند.
بانکیپور با بیان اینکه تعداد این مراکز اکنون از ۳۰۰ مرکز فراتر رفته است، اظهار کرد: در بودجه سال جاری نیز اعتبارات ویژهای برای حمایت از مراکز موفق پیشبینی شده است، اما تأکید مجلس بر این بوده که منابع مالی به صورت هدفمند و بر اساس شاخصهای عملکردی توزیع شود.
وی ادامه داد: وزارت ورزش و جوانان مأمور شده است با تدوین شاخصهای ارزیابی و اولویتبندی مراکز، اعتبارات را به مجموعههایی اختصاص دهد که بیشترین اثربخشی را در تسهیل ازدواج جوانان داشتهاند تا منابع عمومی به شکلی دقیق و نتیجهمحور هزینه شود.
رئیس کمیته جمعیت و خانواده مجلس شورای اسلامی با اشاره به شرایط کشور در ماههای گذشته اظهار کرد: به دلیل برخی شرایط پیشآمده، اجرای کامل این حمایتهای مالی با تأخیر مواجه شد، اما پیشبینی میشود در نیمه دوم سال روند تخصیص اعتبارات آغاز شود.
رئیس کمیته جمعیت و خانواده مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه افزایش سن ازدواج، الگوی انتخاب همسر را در جامعه تغییر داده است، اظهار کرد: امروز ازدواج دیگر نخستین گزینه بسیاری از جوانان نیست و تحصیل، اشتغال و سایر اولویتها جای آن را گرفتهاند؛ موضوعی که فرآیند همسرگزینی را در سنین بالاتر دشوارتر میکند.
وی افزود: تجربه مراکز همسانگزینی نیز نشان میدهد هرچه سن ازدواج افزایش مییابد، انتخاب همسر پیچیدهتر میشود، زیرا افراد علاوه بر معیارهای متعدد، به سبک زندگی مجردی نیز عادت میکنند و تصمیمگیری برای تشکیل خانواده دشوارتر خواهد شد.
بانکیپور ادامه داد: در چنین شرایطی بسیاری از نیازهای عاطفی جوانان از مسیرهایی غیر از ازدواج پاسخ داده میشود؛ در حالی که تجربههای عاطفی پیش از ازدواج، بر اساس یافتههای پژوهشی، میتواند اعتماد میان زوجین را در زندگی مشترک تحت تأثیر قرار دهد و احتمال بروز اختلافات خانوادگی را افزایش دهد.
وی تأکید کرد: نباید نیاز عاطفی نوجوانان و جوانان نادیده گرفته شود یا صرفاً با نگاه سلبی به آن نگریست، بلکه باید مسیرهای سالم، قانونمند و مبتنی بر مشاوره برای هدایت این نیازها طراحی شود تا جوانان به جای انتخابهای هیجانی و تصادفی، از فرآیندهای کارشناسی بهرهمند شوند.
رئیس کمیته جمعیت و خانواده مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه دامنه فعالیت مراکز همسانگزینی باید توسعه یابد، اظهار کرد: این مراکز نباید تنها پذیرای افرادی باشند که قصد ازدواج فوری دارند، بلکه لازم است برای نوجوانان و جوانانی که چند سال بعد تصمیم به ازدواج خواهند گرفت نیز خدمات مشاورهای و شخصیتشناسی ارائه کنند.
وی افزود: دختر یا پسری که هنوز شرایط تشکیل خانواده را ندارد، میتواند از امروز با ویژگیهای همسر مناسب خود آشنا شود و بر اساس ارزیابیهای علمی، معیارهای صحیح انتخاب همسر را بشناسد؛ اقدامی که از شکلگیری بسیاری از روابط آسیبزا جلوگیری خواهد کرد.
بانکیپور اظهار کرد: هدف این است که انتخاب همسر از یک فرآیند تصادفی و متأثر از فضای مجازی یا ارتباطات گذرا، به فرآیندی آگاهانه، خانوادگی و مبتنی بر مشاوره تخصصی تبدیل شود.
وی با اشاره به تألیف کتابهای آموزشی در حوزه مدیریت خانواده و سبک زندگی برای دانشآموزان اظهار کرد: بخشهای مرتبط با انتخاب همسر، مهارتهای زندگی مشترک و معیارهای ازدواج در این منابع آموزشی تدوین شده و مراکز همسانگزینی میتوانند از این ظرفیت برای آموزش مراجعان استفاده کنند.
بانکیپور با تأکید بر اینکه نباید همه جوانان را تنها با یک الگوی واحد به سمت ازدواج هدایت کرد، اظهار کرد: شرایط اقتصادی، تحصیلی و اجتماعی افراد متفاوت است و لازم است متناسب با این شرایط، مدلهای متنوعی برای مدیریت مسیر ازدواج طراحی شود.
وی نخستین الگو را تشکیل خانواده دانست و گفت: این مسیر همچنان اولویت اصلی سیاستهای جمعیتی کشور است و باید همه امکانات برای تحقق آن به کار گرفته شود.
رئیس کمیته جمعیت و خانواده مجلس شورای اسلامی دومین الگو را عقد طولانیمدت عنوان کرد و افزود: در مواردی که دختر و پسر از نظر فکری و خانوادگی به توافق رسیدهاند اما هنوز امکان تشکیل زندگی مشترک ندارند، میتوان با رعایت شرایط مشخص و پس از مشاوره تخصصی، از این ظرفیت استفاده کرد.
وی سومین الگو را نامزدی رسمی همراه با اطلاع و همراهی خانوادهها دانست و اظهار کرد: این مدل با روابط خارج از چارچوب تفاوت اساسی دارد، زیرا خانوادهها، مشاوران و فرآیند انتخاب آگاهانه در آن حضور دارند و طرفین نسبت به یکدیگر تعهد اخلاقی و اجتماعی پیدا میکنند.
بانکیپور با اشاره به الگوی چهارم نیز اظهار کرد: در برخی شرایط خاص که حتی امکان رفتوآمد و نامزدی نیز وجود ندارد، میتوان از ظرفیت نشانکردن با رعایت ضوابط فرهنگی و خانوادگی بهره گرفت تا ارتباط دو طرف در فضایی مشخص و کنترلشده ادامه یابد.
وی تأکید کرد: هیچیک از این الگوها جایگزین تشکیل خانواده نیست، بلکه مسیرهایی مکمل برای جلوگیری از سوق یافتن جوانان به روابط آسیبزا محسوب میشوند و میتوانند آنان را به تدریج به ازدواج پایدار هدایت کنند.
رئیس کمیته جمعیت و خانواده مجلس شورای اسلامی با اشاره به آمارهای تجرد در کشور اظهار کرد: میلیونها جوان مجرد در سن ازدواج قرار دارند و با توجه به ظرفیت سالانه ثبت ازدواج، روشن است که نمیتوان همه این افراد را تنها با یک نسخه واحد مدیریت کرد؛ از این رو لازم است سیاستهای ازدواج متناسب با واقعیتهای اجتماعی و شرایط نسل جوان بازطراحی شود.
حکمرانی محلهمحور؛ محور جدید سیاستهای تسهیل ازدواج
رئیس کمیته جمعیت و خانواده مجلس شورای اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود، حکمرانی محلهمحور را یکی از مهمترین رویکردهای جدید در حوزه جمعیت و خانواده دانست و اظهار کرد: امروز مجموعهای از کارشناسان و دستگاههای مختلف به این جمعبندی رسیدهاند که بسیاری از مسائل اجتماعی، از جمله ازدواج جوانان، تنها با حضور فعال در محلهها و شناسایی ظرفیتهای مردمی قابل حل است.
وی افزود: مراکز همسانگزینی نباید تنها منتظر مراجعه متقاضیان باشند، بلکه لازم است با حضور در محلات، خانوادههای دارای فرزند در سن ازدواج را شناسایی و زمینه ارتباط آنان با خدمات مشاورهای و همسانگزینی را فراهم کنند.
بانکیپور ادامه داد: در این الگو، هر مرکز میتواند محدوده مشخصی را تحت پوشش قرار دهد، خانوادهها را به صورت میدانی شناسایی کند و با همکاری نهادهای محلی، مشاورههای تخصصی و فرآیند انتخاب همسر را به درون محلهها ببرد.
وی تصریح کرد: بخش قابل توجهی از جوانانی که تاکنون به مراکز همسانگزینی مراجعه نکردهاند، در همین محلات حضور دارند و اجرای این طرح میتواند مخاطبان جدیدی را وارد فرآیند مشاوره و ازدواج کند.
رئیس کمیته جمعیت و خانواده مجلس شورای اسلامی با اشاره به نحوه حمایت مالی از مراکز اظهار کرد: تخصیص اعتبارات بر اساس عملکرد واقعی مراکز انجام خواهد شد و گزارشهای مستند از میزان خدمات، تعداد افراد تحت پوشش، کیفیت مشاورهها و میزان موفقیت در ازدواجهای شکلگرفته، مبنای تصمیمگیری برای حمایتهای مالی خواهد بود.
وی تأکید کرد: هدف از این حمایتها صرفاً توزیع بودجه نیست، بلکه تقویت مراکزی است که با نوآوری، فعالیت میدانی و ارائه خدمات اثربخش، سهم بیشتری در تسهیل ازدواج جوانان ایفا میکنند.
مراکز همسانگزینی باید برای هر محله برنامه عملیاتی ارائه کنند
در ادامه این نشست، مهدی صدری، مدیرکل ورزش و جوانان استان اصفهان نیز با تأکید بر اینکه حل مسائل حوزه ازدواج تنها با اتکا به ظرفیتهای دولتی امکانپذیر نیست، اظهار کرد: تجربه سالهای اخیر نشان داده است که حاکمیت به تنهایی توان پاسخگویی به همه نیازهای اجتماعی را ندارد و به همین دلیل، سیاست جدید بر استفاده از ظرفیت مجموعههای مردمی و تخصصی استوار شده است.
وی افزود: فلسفه اجرای رویکرد محلهمحور نیز بر همین اساس شکل گرفته است و انتظار میرود مراکز همسانگزینی به جای انتظار برای ارجاع مخاطب، با شناخت دقیق ظرفیتهای هر محله، برنامههای عملیاتی خود را طراحی و اجرا کنند.
مدیرکل ورزش و جوانان استان اصفهان با بیان اینکه نقش دستگاههای اجرایی تسهیلگری و رفع موانع است، اظهار کرد: وظیفه اداره کل ورزش و جوانان ایجاد هماهنگی میان دستگاهها، شبکهسازی، حمایت از فعالیت مراکز و فراهم کردن بستر اجرای برنامههاست، اما اجرای اصلی باید توسط مراکز تخصصی و مجموعههای مردمی انجام شود.
وی با اشاره به حمایتهای پیشبینی شده برای مراکز منتخب همسانگزینی گفت: ملاک بهرهمندی از حمایتها، عملکرد واقعی مراکز خواهد بود و هر مجموعهای که برنامه عملیاتی دقیقتر، گزارشهای مستندتر و دستاوردهای مؤثرتری در حوزه تسهیل ازدواج ارائه کند، در اولویت حمایت قرار خواهد گرفت.
صدری افزود: لازم است هر مرکز محدوده فعالیت خود را مشخص کند تا از همپوشانی خدمات جلوگیری شود و همه محلات استان تحت پوشش برنامههای تخصصی قرار گیرند.
وی اظهار کرد: پس از تعیین محدوده فعالیت مراکز، اطلاعات مربوط به هر محله تجمیع و بر اساس شاخصهایی همچون سابقه فعالیت، توان تخصصی و نزدیکی جغرافیایی، مسئولیت اجرای برنامهها میان مراکز تقسیم خواهد شد.
مدیرکل ورزش و جوانان استان اصفهان با تأکید بر اینکه طرح فتحان با رویکرد محلهمحور دنبال میشود، اظهار کرد: هدف این طرح، افزایش دسترسی خانوادهها به خدمات تخصصی مشاوره و همسانگزینی، شناسایی جوانان در سن ازدواج و ایجاد شبکهای مردمی برای تسهیل تشکیل خانواده است؛ رویکردی که در صورت اجرای منسجم، میتواند نقش مؤثری در کاهش موانع ازدواج و تحقق سیاستهای جمعیتی کشور ایفا کند.
