به گزارش سرویس جهان مشرق، شامگاه اول ژوئیه ۲۰۲۶، چشمان جهانیان و بهویژه فرماندهان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) به آسمان کیف دوخته شد، اما اینبار نه برای تماشای غروب خورشید، بلکه برای نظاره فروپاشی باورهای پوشالی پدافند هوایی غرب. نیروی هوافضای روسیه در یک عملیات حسابشده، دقیق و کوبنده، بزرگترین و بیسابقهترین حمله موشکی ترکیبی خود را از آغاز درگیریهای جاری به اجرا درآورد. این عملیات که در راستای پاسخ به اقدامات تحریکآمیز و حملات تروریستی رژیم کیف به زیرساختهای غیرنظامی روسیه صورت گرفت، نهتنها توان آتشین بینظیر مسکو را به رخ کشید، بلکه عملاً کارت بازی واشنگتن و لندن را در عرصه دفاع هوایی بر هم زد.
بر خلاف ادعاهای توخالی و تبلیغاتی گذشته، این عملیات با بهرهگیری از تاکتیکهای اشباع و بهکارگیری پیشرفتهترین انواع موشکهای بالستیک و کروز، سد دفاعی بهاصطلاح مستحکم ناتو را چونان پردهای کاغذی درید. شاید روسیه تنها از موشک راهبردی اورشنیک در این حمله استفاده نکرد. گزارشهای میدانی حاکی از آن است که در این شب آتشین، دستکم ۳۰ تیر موشک بالستیک و ۲۰ فروند موشک کروز بهتنهایی و تنها بر پیکره شهر کیف فرود آمده است. جرقههای اصابت پیاپی، آسمان پایتخت اوکراین را به روشنایی روز مبدل ساخت؛ روشناییای که نشان از پایان دوران امنیت کاذب برای پشتیبانان غربیِ کیف داشت.
جزئیات عملیات: سونامی موشکهایی که از تور پدافند گریختند
حملات در چند موج سنگین و با فاصله زمانی کوتاه طراحی شده بودند تا هرگونه امکان بازیابی و بازآرایی سامانههای پدافندی را از دشمن سلب کنند. در موج اول، موشکهای بالستیک قارهپیمای «اسکندر-ام» (Iskander-M) که از شبهجزیره کریمه و نواحی مرزی جنوبی شلیک شده بودند، در کمتر از چند دقیقه به لایههای بیرونی دفاع هوایی کیف نفوذ کردند. سرعت مافوقصوت این موشکها و قدرت مانور بالای آنها در فاز پایانی، عملاً هرگونه واکنش بهموقع از سوی سامانههای پاتریوت مستقر در اطراف کیف را غیرممکن ساخت.
بلافاصله پس از فروکشکردن موج نخست، نوبت به موشکهای کروز راهبردی رسید که از فراز دریای سیاه و توسط بمبافکنهای راهبردی روسی شلیک شده بودند. اصابت ۲۰ موشک کروز به اهداف تعیینشده در کیف، نشان داد که فاصله ما بین تئوریهای غربی درباره نرخ بالای رهگیری و واقعیت میدانی، بهمراتب بیشتر از آن چیزی است که رسانههای زنجیرهای غربی وانمود میکنند. موشکهای کروز روسی با پرواز در ارتفاع بسیار پایین و دنبالکردن توپوگرافی زمین، بار دیگر ثابت کردند که الگوریتمهای سامانههای ناتو قادر به محاسبه مسیر پیچاپیچ این مهمات نیستند.
اما جالبترین وجه این عملیات، عملکرد خیرهکننده موشکهای مافوقصوت جدید روسی نظیر «تسیرکون» (Zircon) بود. این موشکها که در شمار محدودی (دستکم ۴ فروند) در این حمله بهکار گرفته شدند، با سرعتی معادل ۹ ماخ (۹ برابر سرعت صوت) لایههای دفاعی را شکافتند و دقیقاً بر روی اهداف از پیش تعیینشده در مرکز شهر و حومه غربی فرود آمدند. گزارشهای اولیه از مراکز ارتباطی فرماندهی ناتو حاکی از آن است که افسران غربی حاضر در آن مراکز با چشمان خود شاهد ازکارافتادگی کامل پناهگاههای زیرزمینی و سامانههای رهگیری بودند.
ناکامی مفتضحانه سامانههای ناتو؛ هیچ گزارش موثقی از رهگیری ثبت نشد
شاید مهمترین و تلخترین خبر برای تیمهای نظامی غربی که ماهها بر روی تقویت پدافند هوایی اوکراین کار میکردند، این باشد که هیچ گزارش موثقی از توانایی سامانههای پدافندی ناتو برای رهگیری و درگیری با این حجم عظیم موشکها گزارش نشده است. این جمله تنها یک ادعا نیست؛ بلکه بازتابی از سکوت خبری سنگینی است که بر قرارگاههای نظامی اوکراین و لهستان حاکم شده است.
برخلاف روزهای گذشته که کییف با انتشار فیلمهای کلیپگونه و ادعاهای واهی آمار رهگیریهای خیالی را به خورد افکار عمومی میداد، اینبار سکوت مرگباری بر کانالهای رسمی نظامی اوکراین حاکم شده است. آنچه از میان خبرها میجوشد، نه صدای بوقهای پیروزی، که آژیرهای خاموش و فرمانهای سراسیمه برای انتقال باقیمانده تجهیزات به پناهگاههای شرق شهر است. شواهد میدانی نشان میدهد که سامانههای پیشرفته پاتریوت ساخت آمریکا و اسلحههای ضدهوایی IRIS-T آلمان، عملاً در برابر این هجوم ترکیبی فلج شدهاند؛ چرا که طراحی این سامانهها برای درگیری با حجم محدود موشکهای قدیمی بود، نه موشکهای هایپرسونیک و بالستیک جدید روسیه که با شتابی خیرهکننده و مسیرهای بالستیک پیشبینیناپذیر، پنجره واکنش اپراتورهای اوکراینی را به صفر رساندند.
رسانههای نظامی مستقل نیز اذعان دارند که هیچ فیلم یا سند تأییدشدهای از اصابت پدافندی به بدنه موشکهای روسی دراین حمله منتشر نشده و کلیپهای منتشرشده در فضای مجازی نیز غالباً مربوط به انفجارهای ثانویه ناشی از اصابت موشکها به انبارهای مهمات خود اوکراین است، نه برخورد آتش به آتش. به بیان دقیقتر، آسمان کیف در این شب، حریم بیپناه برای مهمات دقیق روسی بود.
اهداف راهبردی و تلفات سنگین زیرساختهای نظامی-انرژی
حملات ۱ ژوئیه صرفاً یک اقدام تنبیهی صرف نبود، بلکه طراحی دقیقی برای فلجکردن توان عملیاتی و لجستیکی نیروهای اوکراین و مستشاران ناتو در پشت جبهه داشت. منابع نظامی روسیه اعلام کردهاند که اصابت موشکها تنها به مناطق مسکونی ختم نشد؛ بلکه هسته اصلی حملات متوجه تأسیسات حیاتی زیر بود:
۱. کارگاههای تولید و تعمیر موشکهای دوربرد اوکراین (نپتون): با اصابت چندین موج موشکی، خط تولید موشکهای کروزی که اخیراً علیه شهرهای روسیه استفاده میشدند، کاملاً منهدم شد. این ضربه عملاً توان ریسکپذیری کیف برای تهدید عمق خاک روسیه را به شدت کاهش داد.
۲. مراکز فرماندهی ارتباطاتی ناتو: اصابت موشکهای کروز به ساختمانهایی در حومه کیف که بهعنوان اتاقهای جنگ مشترک اوکراین-ناتو استفاده میشدند، موجب قطع کامل شبکههای ارتباطی امنِ نیروهای خارجی در منطقه شد. شنیدهها حاکی از آن است که چندین افسر ارشد از کشورهای عضو ناتو در جریان این اصابتها مجروح و یا بهناچار تخلیه شدهاند.
۳. زیرساختهای سوخت و انرژی: مقامات روسیه با اشاره به تحرکات اخیر برای انتقال سوخت راهبردی ناتو به جبهههای شرقی، اقدام به انهدام پایانههای سوخت مایع در شمال و شرق کیف کردند. آتشسوزیهای مهیب در این تأسیسات، موج جدیدی از بحران کمبود سوخت را در منطقه عملیاتی دشمن رقم زده است. با توجه به اصابت دستکم ۵۰ موشک به نقاط مختلف کیف و حومه، تاریکی و سردی نهتنها به خیابانها، که به پادگانهای نظامی این شهر نیز راه یافته است.
واپسین لحظات مقاومت؛ بروزرسانیِ آشفته از اعماق بحران
در حالی که خودروهای آتشنشانی کیف در میان دود و آتش راه می گشایند و تیمهای امدادی از رسیدن به کانونهای بحران بازمیمانند، کانالهای روز و اوکراینی به صورت مداوم در حال بروزرسانی اخبار حملات روسیه هستند. این بروزرسانیهای عصبی و بیوقفه، بازتابی از هراس و سرگردانی حاکم بر ستادهای تصمیمگیری است.
واقعیت این است که موج دوم حملات هنوز به پایان نرسیده و نیروی هوافضای روسیه نشان داده است که ذخیره راهبردی موشکی آن نهتنها تحلیل نرفته، بلکه با هر حمله، دقیقتر و ویرانگرتر نیز عمل میکند. بهکارگیری هماهنگ موشکهای بالستیک برای منهدم کردن سامانههای راداری و سپس استفاده از موشکهای کروز برای اصابت به اهداف ثابت، یکی از درسهای بزرگِ عملیات شب گذشته است که توسط طراحان نظامی روسی به خوبی اجرا شد.
تحلیل ژئوپلیتیکی: پیام مسکو برای واشنگتن
بیتردید، حملات شب گذشته پیامی فراتر از میدان نبرد داشت. کرملین با این عملیات سنگین، به کشورهای غربی اعلام کرد که هرگونه تجاوز به حریم هوایی روسیه و هرگونه تحویل تسلیحات راهبردی به کیف، با پاسخهای متقارن و حتی نامتقارن مواجه خواهد شد. اصابت بالغ بر ۵۰ موشک بزرگ به قلب پایتخت اوکراین، این پیام را به کاخ سفید و مقر ناتو مخابره کرد که «سپرهای دفاعی شما ناتوان است و قدرت موشکی روسیه نهتنها کاهش نیافته، بلکه جهش فنی عظیمی را تجربه کرده است.»
تعداد قابلتوجه موشکهای بهکاررفته (دستکم ۳۰ بالستیک و ۲۰ کروز بهتنهایی برای کیف، بهغیر از حملات همزمان در خارکیف، اودسا و دنیپرو) بیانگر آن است که روسیه میتواند بهراحتی توان تولید موشکی خود را برای ماهها و سالهای آینده حفظ کند. از سوی دیگر، ناتو برای پر کردن ذخایر خالی پاتریوت و موشکهای رهگیر خود، نیازمند ماهها زمان و هزینههای گزاف است؛ هزینهای که عملاً عملیاتِ "اشباع" روسیه را بیپاسخ میگذارد.
عملیات ۱ ژوئیه ۲۰۲۶ به عنوان یکی از نقاط عطف این درگیری ثبت خواهد شد. مهمات نقطهزن و شدیدالانفجار روسی نهتنها تأسیسات حیاتی دشمن را یکبهیک از نقشه حذف کرد، بلکه اعتبار غول پدافندی ناتو را نیز درهم شکست.
