محمدرضا راجی در گفتوگو با ایسنا، با تبیین ابعاد مختلف نگاه رهبر شهید انقلاب اسلامی به علم، فناوری و نقش دانشگاهها در توسعه کشور، گفت: رهبر شهید انقلاب همواره نگاه ویژهای به نقش دانش در پیشرفت کشور و رفع نیازهای جامعه داشتند و علم را مهمترین عامل عزت، اقتدار و استقلال ملتها میدانستند.
وی اظهار کرد: در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب، دانش صرفاً ابزاری برای افزایش آگاهی نیست، بلکه منشأ قدرت ملی و زمینهساز استقلال کشور به شمار میرود. ایشان تصریح کردهاند که دانش، آشکارترین وسیله عزّت و قدرت یک کشور است و معتقد بودند روی دیگر دانایی، توانایی است.
راجی ادامه داد: رهبر شهید انقلاب با بررسی تجربه تاریخی غرب، به این نکته اشاره میکنند که کشورهای غربی به برکت پیشرفتهای علمی توانستند طی حدود دو قرن، ثروت، نفوذ و قدرت قابل توجهی برای خود فراهم کنند و با وجود ضعف در بنیانهای اخلاقی و اعتقادی، سبک زندگی خود را بر بسیاری از جوامعی که از کاروان علم عقب مانده بودند تحمیل کرده و حتی سیاست و اقتصاد آنان را تحت تأثیر قرار دهند.
وی افزود: البته رهبر شهید انقلاب هرگز بهرهگیری سلطهجویانه از علم را تأیید نکردهاند، بلکه تأکید داشتهاند جمهوری اسلامی ایران باید با تکیه بر ظرفیتهای داخلی، چشمه دانش را در درون کشور بجوشاند و از علم در مسیر خدمت به مردم، تحقق عدالت، پیشرفت و استقلال استفاده کند.
این عضو هیأت علمی دانشگاه لرستان با اشاره به نگاه رهبر شهید انقلاب به تاریخ علم در ایران گفت: ایشان بارها تأکید کردهاند که عقبماندگی علمی کشور در دوران قاجار و پهلوی، همزمان با آغاز جهش علمی جهان، خسارت بزرگی به ایران وارد کرد و موجب شد کشور از کاروان پرشتاب علم فاصله بگیرد.
راجی افزود: رهبر شهید انقلاب معتقد بودند جمهوری اسلامی این حرکت را آغاز کرده و در مسیر پیشرفت علمی گامهای بلندی برداشته است، اما این شتاب باید سالهای متمادی با قدرت ادامه پیدا کند تا عقبماندگی تاریخی کشور جبران شود و ایران بتواند به جایگاه شایسته خود در عرصه علم و فناوری دست یابد.
وی با بیان اینکه رهبر شهید انقلاب همواره دانشگاهها و مراکز پژوهشی را موتور محرک پیشرفت کشور دانستهاند، اظهار کرد: ایشان در دیدارهای مختلف با استادان، پژوهشگران، نخبگان و دانشجویان، ضمن تذکر، هشدار و مطالبهگری، همواره بر ضرورت شکلگیری یک انقلاب علمی در کشور تأکید کردهاند و از جوانان خواستهاند پرچمدار این حرکت بزرگ باشند.
این استاد دانشگاه ادامه داد: رهبر شهید در یکی از بیانات خود خطاب به جوانان فرمودند: بهپاخیزید و دشمن بدخواه و کینهتوز را که از جهاد علمی شما بهشدت بیمناک است، ناکام سازید. این سخن نشان میدهد که از نگاه ایشان، جهاد علمی صرفاً یک فعالیت دانشگاهی نیست، بلکه عرصهای برای دفاع از استقلال، عزت و آینده کشور محسوب میشود.
راجی با اشاره به جایگاه پژوهش در منظومه فکری رهبر شهید تصریح کرد: یکی از مهمترین مطالبات ایشان از دانشگاهها، حرکت پژوهش در مسیر حل مسائل واقعی جامعه است. ایشان در دیدار استادان دانشگاه در سال ۱۳۹۲ تأکید کردند: پژوهش باید در خدمت نیازهای واقعی جامعه باشد؛ چه نیازهای اساسی و زیربنایی و چه نیازهای پیشرفته و روزآمد. پژوهش نباید صرفاً یک کار فکری انتزاعی باشد.
وی افزود: این نگاه نشان میدهد که از منظر رهبر شهید انقلاب، دانشگاه زمانی میتواند رسالت واقعی خود را انجام دهد که خروجی پژوهشهای آن در زندگی مردم، اقتصاد، صنعت، کشاورزی، سلامت، فرهنگ و سایر حوزههای مورد نیاز کشور اثرگذار باشد و به حل مسائل جامعه کمک کند.
راجی با اشاره به ظرفیتهای منحصر به فرد جمهوری اسلامی ایران اظهار کرد: رهبر انقلاب بارها تأکید کردند که موقعیت جغرافیایی، سیاسی، تاریخی و انسانی ایران، ظرفیت بزرگی برای تبدیل شدن کشور به یکی از قدرتهای علمی جهان فراهم کرده است. بر همین اساس نیز همواره دانشگاهها را به تولید علمی تشویق کردهاند که بتواند به تولید ثروت، ایجاد قدرت و افزایش اقتدار ملی منجر شود.
وی ادامه داد: ایشان در دیدار نخبگان در سال ۱۳۹۳ فرمودند: جامعه ما به خاطر موقعیت جغرافیایی، سیاسی و تاریخیاش و همچنین به خاطر دشمنانی که دارد، احتیاج مبرمی به پیشرفت علمی دارد؛ پیشرفتی که صرفاً در حد دانستن نباشد، بلکه در حد عمل، در حد تولید ثروت و در حد ایجاد قدرت و اقتدار باشد.
این عضو هیأت علمی دانشگاه لرستان خاطرنشان کرد: بر همین اساس، دانشگاهها برای ایفای نقش واقعی خود در توسعه کشور باید با روحیهای جهادی، مسئولانه و مسئلهمحور وارد میدان شوند و همه ظرفیتهای علمی و پژوهشی خود را در خدمت حل مشکلات کشور قرار دهند.
راجی با اشاره به سیاستهای کلی علم و فناوری ابلاغی رهبر شهید انقلاب، اظهار کرد: یکی از مهمترین محورهای مورد تأکید ایشان، حرکت جهادی و مستمر در عرصه علم و فناوری است. رهبر انقلاب در ماده نخست سیاستهای کلی علم و فناوری که در سال ۱۳۹۳ ابلاغ شد، بر جهاد مستمر علمی با هدف دستیابی به مرجعیت علمی و فناوری در جهان تأکید کردند؛ موضوعی که نشان میدهد از نگاه ایشان، پیشرفت علمی یک برنامه مقطعی نیست، بلکه باید به یک حرکت دائمی و مستمر در کشور تبدیل شود.
وی افزود: در این سیاستها، علاوه بر تولید علم و توسعه نوآوری، ارتقای جایگاه جهانی جمهوری اسلامی ایران در عرصه علم و فناوری و تبدیل کشور به قطب علمی و فناوری جهان اسلام نیز مورد تأکید قرار گرفته است. این اهداف، افق روشنی را پیشروی دانشگاهها، مراکز پژوهشی و نخبگان کشور قرار میدهد و مسئولیت آنان را در تحقق این چشمانداز دوچندان میکند.
عضو هیأت علمی دانشگاه لرستان با اشاره به جایگاه علوم انسانی در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب گفت: برخلاف برخی برداشتها، ایشان توجه ویژهای به تحول و ارتقای علوم انسانی داشتند و در سیاستهای کلی علم و فناوری بر تعمیق شناخت معارف دینی و مبانی انقلاب اسلامی تأکید کردند.
وی ادامه داد: رهبر شهید انقلاب در این ابلاغیه، تقویت جایگاه و منزلت علوم انسانی، جذب افراد مستعد و باانگیزه، اصلاح و بازنگری متون، برنامهها و روشهای آموزشی و همچنین ارتقای کمی و کیفی مراکز و فعالیتهای پژوهشی را از ضرورتهای پیشرفت این حوزه برشمردهاند. این موضوع نشان میدهد که توسعه علمی از نگاه ایشان، تنها به علوم فنی و مهندسی محدود نمیشود، بلکه علوم انسانی نیز نقشی اساسی در پیشرفت همهجانبه کشور ایفا میکند.
راجی با اشاره به اهمیت فناوری در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب تصریح کرد: یکی دیگر از محورهای مورد توجه ایشان، انتقال فناوری و کسب دانش طراحی و ساخت برای تولید محصولات در داخل کشور بود. رهبر شهید انقلاب همواره تأکید داشتند که کشور نباید صرفاً مصرفکننده فناوریهای وارداتی باشد، بلکه باید با تکیه بر دانش بومی، توان طراحی، ساخت و توسعه فناوری را در داخل ایجاد کند.
وی افزود: بهرهگیری از ظرفیت بازار داخلی برای حمایت از تولید ملی و کاهش وابستگی به واردات، از دیگر موضوعاتی است که در سیاستهای کلان علم و فناوری مورد توجه رهبر انقلاب قرار گرفت و تحقق آن میتواند زمینهساز رشد اقتصادی، افزایش اشتغال و ارتقای توان رقابتی کشور باشد.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه رهبر شهیدانقلاب همواره بر آموزش و یادگیری علم تأکید داشتهاند، اظهار کرد: در کنار فراگیری دانش، آنچه بیش از همه مورد تأکید ایشان بوده، تولید علم و تبدیل دانش به سرمایهای برای حل مسائل کشور است. از نگاه رهبر انقلاب، فراگیری علم از مراکز پیشرفته علمی جهان امری ضروری است، اما این موضوع نباید به وابستگی علمی و فکری منجر شود.
راجی ادامه داد: ایشان در یکی از سخنرانیهای خود تصریح کردهاند که پیشرفت علمی، اگرچه با فراگیری علم از کشورهای پیشرفتهتر حاصل خواهد شد، اما فراگیری علم یک مسئله است و تولید علم مسئلهای دیگر است. نباید ما در مسئله علم، واگن خودمان را به لوکوموتیو غرب ببندیم. این بیان، بهروشنی تفاوت میان استفاده از دستاوردهای علمی جهان و وابستگی به نظام تولید علم دیگران را تبیین میکند.
وی افزود: رهبر شهید انقلاب در ادامه همین دیدگاه هشدار میدهند که وابستگی علمی، هرچند ممکن است پیشرفتهایی را به همراه داشته باشد، اما در نهایت موجب دنبالهروی، از بین رفتن ابتکار و کاهش استقلال علمی کشور خواهد شد؛ موضوعی که از نظر ایشان با آرمانهای جمهوری اسلامی ایران سازگار نیست.
راجی با جمعبندی دیدگاههای رهبر شهید درباره علم و فناوری اظهار کرد: با بررسی ابعاد مختلف منظومه فکری ایشان بهخوبی میتوان دریافت که توسعه علمی، یکی از مهمترین ارکان پیشرفت و اقتدار کشور در نگاه رهبر انقلاب بوده است. ایشان همواره بر این باور بودند که ایران اسلامی باید با تکیه بر ظرفیتهای داخلی، نیروی انسانی متخصص و جوانان نخبه، به قلههای علمی جهان دست یابد و جایگاه شایسته خود را در عرصه تولید علم و فناوری تثبیت کند.
وی افزود: رهبر شهید انقلاب دستیابی ایران به قدرت علمی را تنها در افزایش تولید مقالات یا توسعه آموزش عالی خلاصه نمیکردند، بلکه معتقد بودند پیشرفت علمی زمانی ارزشمند است که بتواند زمینهساز حل مسائل کشور، افزایش توان اقتصادی، ارتقای قدرت ملی و تأمین نیازهای راهبردی جمهوری اسلامی ایران باشد. از همین رو، همواره بر توسعه علوم و فناوریهای نوین از جمله فناوری هستهای، نانو، زیستفناوری و سایر فناوریهای راهبردی تأکید داشتند و این حوزهها را از مؤلفههای اصلی اقتدار کشور میدانستند.
عضو هیأت علمی دانشگاه لرستان ادامه داد: یکی از ویژگیهای برجسته رهبر شهید انقلاب، اشراف علمی و آشنایی دقیق ایشان با موضوعات روز علم و فناوری بود. مطالعات گسترده و تسلط ایشان بر مباحث علمی موجب میشد در دیدار با پژوهشگران، استادان دانشگاه و متخصصان حوزههای مختلف، گفتوگوهایی دقیق، تخصصی و مبتنی بر شناخت عمیق از مسائل علمی داشته باشند؛ موضوعی که همواره مورد توجه و تحسین صاحبنظران و متخصصان قرار گرفته است.
وی خاطرنشان کرد: هر اندازه سیاستهای کلی علم و فناوری و دیگر اسناد بالادستی ابلاغی از سوی رهبر شهید انقلاب با دقت بیشتری مطالعه شود، عمق نگاه راهبردی ایشان نسبت به آینده علم و فناوری کشور آشکارتر خواهد شد. این اسناد تنها مجموعهای از توصیههای نظری نیستند، بلکه نقشه راهی جامع برای دستیابی ایران به مرجعیت علمی، توسعه فناوری، تقویت اقتصاد دانشبنیان و ارتقای جایگاه بینالمللی کشور به شمار میروند.
راجی تصریح کرد: دانشگاهها، مراکز علمی و پژوهشی، نخبگان، استادان و دانشجویان امروز بیش از هر زمان دیگری وظیفه دارند این مسیر را با جدیت دنبال کنند و با حضور فعال در عرصه پژوهشهای کاربردی، نوآوری، فناوری و حل مسائل کشور، زمینه تحقق اهداف ترسیمشده از سوی رهبر انقلاب را فراهم آورند.
وی گفت: اگر دانشگاه بتواند ارتباط مؤثر خود را با صنعت، تولید، کشاورزی، خدمات، فرهنگ و سایر بخشهای جامعه تقویت کند، بیتردید بسیاری از مشکلات کشور با تکیه بر ظرفیتهای علمی داخلی قابل حل خواهد بود و این همان مسیری است که رهبر انقلاب همواره بر آن تأکید داشتهاند.
این عضو هیأت علمی دانشگاه لرستان در پایان گفت: رهبر شهید انقلاب همه ظرفیتهای خود را برای عزت، استقلال، پیشرفت و تعالی ایران اسلامی به کار گرفتند و در نهایت نیز در مسیر آرمانهای انقلاب اسلامی به درجه رفیع شهادت نائل آمدند. امروز نیز وظیفه جامعه علمی کشور، بهویژه دانشگاهیان، آن است که با الهام از این اندیشه راهبردی، با روحیهای جهادی، مسئولانه و آیندهنگر، در مسیر توسعه علم و فناوری، تحقق مرجعیت علمی، تقویت نوآوری و رفع نیازهای جامعه از جان و دل تلاش کنند و سهم خود را در پیشرفت و سربلندی ایران اسلامی ایفا کنند.
انتهای پیام
