مسعود آذرخوش در گفتوگو با ایسنا بیان کرد: تحلیل جهاد علمی در گفتمان فکری رهبر شهید نیازمند واکاوی پیوند میان هویت ملی و دانش و قدرت است. از نگاه ایشان علم تنها یک ابزار فنی برای توسعه در ابعاد مختلف نیست؛ بلکه ستون فقرات و اقتدار ملی بوده و یک مؤلفه تمدنساز است.
وی با بیان اینکه جهاد علمی به معنای تلاش مضاعف و هدفمند برای رسیدن به مرزهای دانش است، اضافه کرد: از رهبر شهید جهاد علمی دارای بار معنایی معنوی و اخلاقی بوده و یعنی شکستن حصارهای وابستگی علمی و رسیدن به استقلال تمدنی در کشور است.
آذرخوش تصریح کرد: امام شهید همواره تأکید داشتند که نباید صرفاً مصرفکننده تولیدات فکری غرب و استعمارگران بود؛ بلکه جوانان و ملت ایران باید تولیدکننده علم باشند تا بتوانند گفتمان خود را به دنیای معاصر عرضه کنند.
وی با اشاره به مؤلفههای جهاد علمی معرفی شده توسط رهبر شهید خاطرنشان کرد: مرجعیت علمی، تبدیل علم به ثروت و قدرت و خودباوری از جمله مهمترین مؤلفهها هستند. از نگاه جامعهشناسی جهاد علمی در اندیشه رهبری، تقویت انسجام ملی و تولید قدرت نرم است. در مدل جهاد علمی آرمانهای انقلاب و اسلام که با تأکید بهنظام اسلامی باید محور عدالت و مانع شکاف طبقاتی در کشور شده که یک راهبرد تمدنی شامل ایجاد روحیه خودباوری، شتاب در تولید دانش و تبدیل آن به قدرت و استقلال کشور است.
این استاد دانشگاه فرهنگیان با بیان اینکه رهبر شهید جهاد علمی را یکی از الزامات پیشرفت کشور دانستند، افزود: در جهان امروز قدرت تنها در گرو ابزار نظامی نیست؛ بلکه اقتصاددانش بنیان نشاندهنده قدرت است. رهبر شهید با جهاد علمی به دنبال تغییر پارادایم از اقتصاد متکی به نفت به اقتصاد وابسته به توانمندیهای انسانی مردم ایران بودند. از نظر ایشان پیشرفت واقعی زمانی حاصل میشود که کشور در زنجیره ارزش جهانی، تولیدکننده علم و تکنولوژی باشد نه صرفاً مصرفکننده.
وی یادآور شد: ملت ایران در جهاد علمی به دنبال شکستن حلقه وابستگی و تحقق استقلال واقعی هستند. کشورهای درحالتوسعه اغلب دانش و تکنولوژی را از خارج وارد کرده که نشاندهنده وابستگی دائمی آنها به قدرتهای استعمارگر است. جهاد علمی یک مبارزه برای خروج از وابستگی و استراتژی برای بازپسگیری عاملیت یک ملت است تا مردم بتوانند خودشان سرنوشت ملی و اقتصادی خود را به دست بگیرند.
آذرخوش با اشاره به اینکه امام شهید بزرگترین سرمایه هر کشور را نخبگان و نیروهای انسانی و تحصیل کرده میدانستند، تأکید کرد: جهاد علمی فرایندی است که مهاجرت مغزها را به گردش نخبگان در خدمت به وطن تبدیل کرده که با توسعه علم، به دنبال حل مسائل داخلی است که با جهاد علمی جهتگیری علم به سمت مبارزه واقعی مردم در کوتاهکردن مسیر رسیدن به عدالت و رفاه اجتماعی است. نگاه رهبر شهید به جهاد علمی ابزاری نبود؛ بلکه تمدنساز است. ایشان پیشرفت در جامعه را مثل یک منظومه دیدند که پیشرفت علمی مانند لوکوموتیو سایر بخشها عمل میکند و معتقد بودند جهاد علمی یک ضرورت برای حفظ هویت، استقلال و رفاه مردم بوده و جهاد عملی تلاشی مضاعف و جهشگونه برای جبران عقبماندگیها است.
وی بیان کرد: امام شهید دانشگاه را تنها مکانی برای انتقال دانش نمیدانستند بلکه نهادی اجتماعی است که وظیفه پیوند با نیاز جامعه را دارد. دانشگاه برج عاجی است که دانشمندان به مسائل انتزاعی میپردازند درحالیکه جامعه با بحرانهای واقعی روبرو است. جهاد علمی یعنی گذر از علم تئوری به علم مسئولیتپذیر. دانشگاه زمانی به کانون جهاد علمی تبدیل میشود که معرفت را از عمل جدا نکند و برای این تغییر باید روی بازسازی ساختاری از تولید دانش به حل مسئله یعنی تأثیرش را روی هدفمندکردن پژوهشها قرار دهد.
وی تصریح کرد: امام اعتقاد داشتند که دانشگاه نباید به دنبال مقالات برای ارتقا درجه افراد باید بلکه باید بحرانهای ملی را به پروژههای پژوهشی تبدیل کند. یکی از مواردی که امام بر آن تأکید داشتند پیوند دانشگاه با صنایع و نهادهای اجرایی بود. جهاد علمی یعنی خروج دانش از قفسههای کتابخانه و ورود به خط تولید و اتاق تصمیمگیری است. دانشگاه باید به وظیفه جهادی خود عمل کند و راهکارهای علمی برای حل مشکلات اقتصادی و اجتماعی ارائه دهد و تربیت انسانهای مؤمن و متعهد بااهمیت بوده و علم بدون اخلاق ابزار ویرانگری است.
آذرخوش تأکید کرد: از نگاه رهبر شهید انقلاب مقابله با غربزدگی علمی یعنی جهاد علمی و داشتن خودباوری علمی. دانشگاه باید از تکرار نظرات غربی جلوگیری کرده و نظریههای بومی برای حل مسائل کشور ارائه دهد. باید انگیزه برای نخبگان ایجاد شود؛ یعنی اساتید موفقیت خود را در حل مشکلات کشور بدانند و دانشگاه بهعنوان قطب نرم قدرت عمل کند. دانشگاه نباید در انحصار نخبگان باقی بماند؛ یعنی با ترویج علم در لایههای مختلف جامعه، سواد علمی را به فرهنگ ملی تبدیل کند.
این استاد دانشگاه فرهنگیان عنوان کرد: امام شهید به آمادگی پژوهشهای علمی تأکید داشتند. امروزه جنگ از میدان نظامی به میدان فناوری و نرم؛ مانند هوش مصنوعی منتقل شده و تجهیز جامعه به تسلیحات دانش، برای حفظ استقلال و حاکمیت ملی ضروری است. تبدیل دانشگاه به کانون جهاد علمی یعنی تغییر ماهیت از دانشگاه مصرفکننده و بازتولیدکننده به تولیدکننده که حلکننده مشکلات کشور است و هر پژوهشی از نظر عقلانیت علمی پاسخگوی نیاز جامعه باشد و هر استاد و دانشجو خودش را سرباز دانش و در خدمت حاکمیت ملی بداند.
آذرخوش ادامه داد: موانع تحقق جهاد علمی از نگاه رهبر شهید، تنها مربوط به کمبود امکانات نیست؛ بلکه ریشه ساختاری و فرهنگی دارد. دانش باید به حل مسائل جامعه منجر شود نه برای کسب درآمد و ارتقا شغلی. شکاف میان دانشگاه و جامعه وجود دارد و موضوعات پژوهشی باید به حل مشکلات جامعه از جمله اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی رسیدگی کند. وابستگی به الگوی غربی با نیازهای واقعی و بومی و توسعهای جامعه ایرانی همخوانی ندارد و عدم اتصال زنجیره تولید علم به محصول یکی دیگر از مشکلات موجود است. مفهوم جهاد علمی از نظر رهبر شهید، فقط تحصیلات علمی نیست؛ بلکه تولید دانش با هدف خودکفایی و استقلال کشور یعنی تسلط بر تکنولوژی و دانشهایی که مانع سلطهگری و وابستگی اقتصادی و سیاسی میشود.
وی با بیان اینکه علم باید در خدمت دین و جامعه باشد و پیونددادن دانش با اخلاق و اعتقاد اهمیت دارد، گفت: جهاد علمی نباید بر لبه تکنولوژی حرکت کند؛ بلکه در حوزههای کلیدی مانند هوش مصنوعی، نانوتکنولوژی و بیوتکنولوژی ایفای نقش کند. راهکارها، تعریف مأموریت دانشگاه یعنی از دانشگاهمحوری به مسئلهمحوری است. دانشگاه بر اساس نیازهای امنیت ملی، اقتصاد و سلامت جامعه برنامهریزی کند. راهکار دیگر، ایجاد پیوند میان دولت، دانشگاه و صنعت است و مدل حکمرانی علمی و پژوهشی به سمت پژوهشهای کاربردی حرکت کند.
آذرخوش گفت: بایستی در نظام آموزشی دانش بهعنوان ابزار تغییر و سلاح دفاعی و توسعه نگاه کرد نهتنها مدرک تحصیلی و تقویت اخلاق علمی، مبارزه با سرقت علمی و تمرکز روی صداقت علمی زیربنای جهاد علمی هستند که میتواند در جهاد علمی جهش ایجاد کند. جهاد علمی در واقع گذار از علم برای دانستن به علم برای بودن و ساختن است. ما نیازمند دانشمندانی هستیم که علاوه بر تسلط به متدهای روز علمی، نسبت به نیازهای جامعه و ارزشهای انقلاب احساس مسئولیت بیشتری کنند.
انتهای پیام
