کرواسی با شکست ۲ بر ۱ مقابل پرتغال، جام جهانی را به تلخ‌ترین شکل ممکن ترک کرد؛ شکستی که با تصمیمی بحث‌برانگیز همراه بود و اعتراض گسترده مسئولان فوتبال این کشور را به دنبال داشت.

فدراسیون فوتبال کرواسی بلافاصله پس از پایان مسابقه، شکایتی رسمی به فیفا ارسال کرد و مدعی شد که استفاده نادرست از فناوری کمک‌داور ویدئویی (VAR) و فناوری‌های مرتبط، فرصت صعود این تیم به مرحله حذفی را از بین برده است.

محور اصلی این اعتراض، گل مردودشده کرواسی در آخرین ثانیه‌های وقت‌های تلف‌شده است؛ گلی که یوشکو گواردیول به ثمر رساند و در ابتدا از سوی داور مسابقه پذیرفته شد، اما پس از بازبینی طولانی توسط VAR، اسپن اسکاس، داور نروژی مسابقه، رأی خود را تغییر داد و گل را به دلیل آفساید مردود اعلام کرد.

بر اساس گزارش‌ها، این آفساید تنها با استفاده از داده‌های ثبت‌شده توسط حسگرهای تعبیه‌شده در توپ مسابقه تشخیص داده شده است. فدراسیون فوتبال کرواسی معتقد است تصمیم اتخاذشده برخلاف روح فوتبال بوده و صرفاً بر پایه یک جزئیات فنی گرفته شده است؛ موضوعی که باعث شد این نهاد به‌طور رسمی از فیفا شکایت کند.

در حالی که فیفا معمولاً از عملکرد تیم‌های داوری خود حمایت می‌کند، این بار نیز در واکنش به انتقادهای گسترده، از روند تصمیم‌گیری VAR دفاع کرد.

فناوری‌ای که سرنوشت مسابقه را تغییر داد

اگرچه تصاویر تلویزیونی نشان می‌دادند گل کرواسی قانونی بوده است، اما فناوری به‌کاررفته در توپ آدیداس تریوندا برخوردی بسیار جزئی از سوی موی ایگور ماتانوویچ با توپ را ثبت کرد؛ برخوردی که محاسبات نیمه‌خودکار آفساید را تغییر داد.

فیفا در بیانیه‌ای اعلام کرد: «حسگرهای IMU تعبیه‌شده در توپ ترایوندا قادرند کوچک‌ترین تماس با توپ را تشخیص دهند. این اطلاعات در پخش تلویزیونی با عنوان Heartbeat Graphic (نمودار ضربان قلب) نمایش داده می‌شود و امکان تصمیم‌گیری سریع‌تر و دقیق‌تر را برای داوران فراهم می‌کند.»

با این حال، فدراسیون فوتبال کرواسی معتقد است چنین سطحی از بررسی با فلسفه اصلی VAR، که بر اصلاح «خطاهای واضح و آشکار» استوار است، مغایرت دارد و به داده‌هایی متکی است که بازیکنان، مربیان و تماشاگران در جریان مسابقه به آن دسترسی ندارند.

این نهاد همچنین نسبت به تصمیم داور در اعلام پنالتی به سود پرتغال در دقیقه ۶۸، که کریستیانو رونالدو آن را به گل تساوی تبدیل کرد، اعتراض کرده است.

درخواست شفاف‌سازی از فیفا

شکایت رسمی فدراسیون کرواسی بر نحوه اجرای پروتکل VAR متمرکز است و این سوال را مطرح می‌کند که آیا کمک‌داور ویدئویی از حدود اختیارات تعیین‌شده خود فراتر رفته است یا خیر.

از دید مسئولان فوتبال کرواسی، معیار «خطای واضح و آشکار» برای دخالت VAR در این صحنه وجود نداشته و وقفه طولانی ایجادشده در مسابقه نیز روند طبیعی و عادلانه بازی را مختل کرده است.

تامیسلاو پاکاک، سخنگوی فدراسیون فوتبال کرواسی، در گفت‌وگو با شبکه RTL Danas اظهار داشت: «فدراسیون فوتبال کرواسی نامه‌ای به جانی اینفانتینو، رئیس فیفا، ارسال کرده و در آن نارضایتی عمیق خود را از مسابقه با پرتغال اعلام کرده است؛ نه صرفاً به دلیل تصمیم‌های داوری، زیرا این تصمیم‌ها پس از هر مسابقه قابل بحث هستند، بلکه به دلیل فرآیندی که به این تصمیم‌ها منجر شد. ما معتقدیم پروتکل VAR در صحنه پنالتی پرتغال به‌طور کامل اشتباه اجرا شد و داور نباید برای بازبینی صحنه فراخوانده می‌شد. مهم‌تر از آن، در صحنه گل تساوی گواردیول، پاشالیچ برخلاف قوانین و روح فوتبال در موقعیت آفساید قرار داده شد، زیرا حسگر توپ برخوردی را از سوی ماتانوویچ ثبت کرده بود؛ برخوردی که از نظر ما عملاً وجود نداشت. ما از فناوری در فوتبال استقبال می‌کنیم، اما معتقدیم این شیوه استفاده از آن مصداق سوءاستفاده از فناوری است و به سود فیفا، تیم‌ها یا هواداران فوتبال نیست. می‌دانیم نامه ما اندوه و ناامیدی بازیکنان و هواداران را از بین نخواهد برد، اما معتقدیم لازم است فیفا درباره تمامی این تصمیم‌ها توضیحی شفاف و دقیق ارائه کند.»

انتقاد مودریچ از استانداردهای دوگانه

لوکا مودریچ، کاپیتان کرواسی، نیز به‌شدت از نحوه استفاده از فناوری در این مسابقه انتقاد کرد.

هافبک باتجربه رئال مادرید معتقد بود قوانین به شکلی ناهماهنگ اجرا شده و هنگام مقایسه تیم‌های بزرگ فوتبال با کشورهای کوچک‌تر، نوعی استاندارد دوگانه به چشم می‌خورد. مودریچ در گفت‌وگو با خبرنگاران گفت روند تصمیم‌گیری در این مسابقه عادلانه نبوده و فناوری بار دیگر در یکی از حساس‌ترین لحظات، به زیان تیم او عمل کرده است.

همچنین بخوانید: رونمایی از توپ تاریخی آدیداس در جام جهانی ۲۰۲۶؛ این شما و این هم «تریوندا فینال» +تصاویر