محمد خاتمی اظهار کرد: اکنون با صراحت میگویم با همه وجود طرفدار صلح شرافتمندانهام و بعید میدانم که اسرائیل نیز به آسانی بگذارد در منطقه ما صلح پایدار برقرار بشود، ولی هر گامی که در جهت رفع سایه شوم جنگ و جلوگیری ازخسارت و ویرانی کشور و پرهیز از آنچه زندگی تلخ مردم ما را تلختر و پررنج میکند، برداشته شود عین صواب و مصلحت برای ایران است.
مشروح سخنان محمد خاتمی در جمع مشاوران خود بدین شرح است:
«به نام خدا
ایران عزیز امروز با پیکر زخم دیده از جور اغیار و نامهربانی و کمدانی یاران، نگران اما همچنان سربلند برپا ایستاده است. کشور اینک بیشتر نیازمند فکر گریز از تنگناهای سختی است که در مقاطع پیشین با حضور چشمگیر مردم در صحنه و فداکاری و کارآمدی فرزندان رزمنده نظامی و پایمردی و دلیری دیگر فرزندان شایسته در مذاکره و مدیریت بحران برای دور کردن سایه جنگ از کشور طی شده است، میدانهای دفاع و دیپلماسی و اداره کشور در شرایط سخت اقتصادی از هم جدا نیستند. اکنون باید بیش از گذشته هوشیار بود و باسنجیدگی و تدبیر و در موضع و موقع عزت و آبرومندی تهدیدها را به فرصت تبدیل کرد.
تدوین تفاهم نامه ۱۴ مادهای برای رفع مخاصمه و نیل به توافق پایدار، تصویب آن در شورای عالی امنیت ملی، تأیید آن از سوی رهبری و امضای نهایی آن توسط رئیس جمهور، فرصت وآغاز راهی است که با همه دشواریها میتواند سند راه گشای یک افق جدید ملی و بین المللی برای عبور از بحران باشد. جا دارد در اینجا از تدبیر شجاعانه و فداکارانه رئیس جمهور محترم در اداره کشور با وجود کمبودهای شدید و سوق دادن جامعه به سوی آرامش و امنیت و رفع خطرات برای موجودیت ایران و حرکت به سوی آینده بهتر ملت از صمیم قلب قدردانی کنیم.
واقعیتهای مشهود و گزارشها ی سیاسی و پیمایشهای معتبر علمی واجتماعی نشانگر آنند که اکثریت مردم با گرایشهای مختلف از دخالت و به خصوص تجاوز خارجی خشمگین و درعین حال نگران از آینده و خواستار رفع مخاصمات برای رهانیدن کشور از مشکلات عدیدهای هستند که از بیرون و درون، عرصه زندگی را بر آنان از لحاظ اقتصادی، معیشتی، امنیتی، روانی، اجتماعی و فرهنگی تنگ کرده است. به همین سبب، کار ارزنده دولت و مدیریت عالی نظامی-سیاسی کشوررا در حرکت به سوی توافق و مذاکره برای حل مشکلات سیاسی، به رغم بیاعتمادی به دشمنان و دشواریهای پیشبرد تفاهم مورد تایید قرار میدهند.
اینک بیش و پیش از هر چیز مردم و بخصوص نظام حکمرانی باید به صلاح ایران و ملت با همه تفاوتها و تنوعهایش بیندیشند و مراقب باشند که فرصتهای ارزنده توافق از دست نرود و خدای ناخواسته به تهدید مبدل نشود، امری که با کمال تاسف بارها در گذشته شاهد موارد مشابه آن بوده ایم.
باید بدانیم که اکنون مخالف فعال و مؤثر این توافق، رژیم کودککش وتروریست اسرائیل است که برای تقویت بدعهدی آمریکا و ناکام گذاشتن کشور و منطقه از رسیدن به صلح و آرامش و امنیت و توسعه مدام برنامه میریزد.
حضور چشمگیر ملت در مراسم اخیر وداع با پیکر رهبر شهید و شهیدان دیگر عرصه جدیدی بود که میتوانست نشانهای از همبستگی واقتدار ایران باشد. خشم شدید دلبستگان به انقلاب و حتی بخشهائی ازجامعه که ایران عزیز را سربلند میخواهند، از شهادت رهبر فقید کشور و نیروهای فداکار نظامی و امنیتی و سیاسی و انبوهی از شهروندان بیپناه و کودکان مظلوم مشهود بود اما در طرف مقابل نیز تهدیدها و تلاشهای رئیس جمهور آمریکا که در تحقق ادعاهای واهی خود ناکام مانده و از سوی رقیبان و همچنین افکار عمومی آمریکا و جهان مورد انتقاد و تحت فشار شدید قرار گرفته است، برجسته شد، حال این پیامدها اگر با تدبیر و واقع بینی مدیریت نشود و محوریت توافق و تعهدات آن در این میان مخدوش گردد، میتواند خود به چالشی جدید بر سر راه آرامش بعد از طوفان و استقرار امنیت نه تنها در ایران که در منطقه تبدیل شود.
جای تأمل و تأسف است که در میانه چنین وضعیت پیچیده و شکنندهای که باز اسرائیل میاندار شده به تحریک آمریکا پرداخته است، گرایشها و نیروها و رسانههای افراطی و خطرآفرین در داخل نیز با آن همسو شده و به تخفیف مذاکره، توافق و نهادها و مسئولان مبادرت کرده اند.
من به حکم انصاف و اخلاق وخرد، طرفداران جنگ و انتقام و تلاشگران سیاسی و رسانهای را برای ناکام گذاشتن توافق و ایجاد دوگانگی در حکمرانی و قطبی کردن جامعه، همدل با اسرائیل نمیدانم، ولی میگویم اگر چه بسیاری ازآانان نیت خوب دارند، اما در عمل همان راهی را میروند و همان حرفی را میگویند که اسرائیل میرود و میگوید.
صلح را خیانت دانستن و صلح جوئی را خلاف مرام حسین بن علی (ع) معرفی کردن و نام حسین (ع) و حماسه جاودان او را بهانه قرار دادن برای توجیه و تحمیل خواستههای متوهمانه وتعرض به مذاکره و مذاکره کنندگان، به هیچ وجه نه با جوهراسلام محمدی (ص) نسبتی دارد و نه خدمت به ایران، کمک به خروج از بحران و پاسداشت خون شهیدان است.
شعارها و هیجانها بجای خود ولی در مقام تدبیر جامعه و تاثیرگذاری عملی بر سرنوشت کشور و آینده ملت بزرگ آنچه باید در نظر باشد نگهبانی از میهن و برداشتن دامها و موانع از راه عزت و توسعه آن و زمینهسازی هرچه بیشتر برای تامین حقوق و رضایت مردم است.
در آخرین نامهای که به رهبرفقید پس از جنگ تجاوزکارانه دوازده روزه نوشتم یادآور شدم که عنوان کتاب ارزندهای که ایشان ترجمه کردهاند «پرشکوهترین نرمش قهرمانانه تاریخ» درباره صلح حضرت امام مجتبی (ع) است و عرض کردم مگر امام چه کرد؟ حکومت و حکمرانی مشروع خود را برای حفظ ارزشهای اصیل اسلامی و انسانی و نجات مردم از نکبت جنگ و ویرانی به رقیب واگذار کرد، من در همان نامه درخواست کردم که برای حفظ حکومت (و نه واگذاری آن) و حفظ اقتدار کشور گام به سوی صلح برداشته شود.
امروز هم بنا به دغدغه و تجربهای که دارم میگویم جدا کردن قطعاتی از تاریخ از زمینهها و زمانه و شرایط آنها و بهره گیری برای توجیه روشها و روال هائی که برای تدبیر امور امروز کشور از عیب و نقص هم بری نیست، خسارت بار وخطر آفرین است؛ هرچند که تاریخ میتواند و باید منشأ عبرت خیرخواهان باشد.
هوشیار باشیم که از احساسات پاک مردم به نفع اهواء جنگ طلبانه و تخریب بیشتر ایران از سوی جریانهائی افراطی سوء استفاده نشود.
امروز از پدرکشتگی مردم ایران با آمریکا سخن میرود که سخن درستی است. رهبر فقید پدر همه کسانی بود که به انقلاب و جمهوری اسلامی وفادار بودند و نیز برای انبوهی از نیروهائی که استقلال و ایستادگی رادر برابر تجاوزکاران پاس میداشتند نیز نماد بزرگی بود. ولی آنچه اکنون باید مهم و مبنا باشد عبور ازبحرانها و تنگناهاست.
مگر پدرکشتگی حسن بن علی (ع وحضرت سجاد (ع) از پدرکشتگی ما شدیدتر نبود؟ مگر دربرابر آنان جور و جنایت فزاینده معاویه ویزید قرار نداشت؟ مگر درهمین زمانه ما قطعنامه ۵۹۸ و صلح با صدام متجاوز امضا نشد وتأکید امام راحل (ره) را بر التزام به پیشبرد توافق درپی نداشت؟ چرا تاریخ را همه جانبه و راه بزرگان را درست نبینیم؟
اکنون با صراحت میگویم با همه وجود طرفدار صلح شرافتمندانهام و بعید میدانم که اسرائیل نیز به آسانی بگذارد در منطقه ما صلح پایدار برقرار بشود، ولی هر گامی که در جهت رفع سایه شوم جنگ و جلوگیری ازخسارت و ویرانی کشور و پرهیز از آنچه زندگی تلخ مردم ما را تلختر و پررنج میکند، برداشته شود عین صواب و مصلحت برای ایران است؛ به همین جهت نیز کار بزرگ رئیس جمهور و شورای عالی امنیت ملی را میستایم وبر ضرورت حمایت همه جانبه از توافق و پیشبرد الزامات و تعهدات آن، پشتیبانی ازمذاکره و مذاکره کنندگان تأکید میکنم؛ بر این باورم که اکثریت قاطع ملت، همه جریانهای دلسوزسیاسی و شخصیتها و نخبگان ملی نیز با همه تنوع آرایی که دارند، در این شرایط خطیر همین را میخواهند.
من به عنوان شهروندی کوچک اما دغدغهمند و نگران ایران و اسلام، انتظار دارم در این شرایط خطیر همه شخصیتها و اندیشمندان و جریانها و نهادهای مدنی و سیاسی ورسانهها و نهادهای تبلیغی در تبیین و ترویج اندیشه صلح و عقلانیت و گفتگو و تحذیر از افراط و خشونت وجنگ افروزی به میدان آیند و به پیشبرد توافق پایدار و تأمین زندگی بیدغدغه مردم وتوسعه همه جانبه یاری رسانند، ایران از آن همه ایرانیان است وبایدآباد وسربلند و پایدار بماند. »
