حمید صرامی چهارشنبه ۲۳ تیرماه در همایش «مدیریت محلهمحور» در اراک اظهار کرد: جهان امروز با مجموعهای از چالشهای نوظهور از جمله افزایش اختلالات روانی، گسترش آسیبهای اجتماعی، تضعیف نهاد خانواده، کاهش سرمایه اجتماعی و رشد فردگرایی مواجه است و این تحولات، ضرورت تغییر الگوی حکمرانی از دولتمحوری به مردممحوری را بیش از گذشته آشکار کرده است.
وی افزود: در شرایط کنونی دیگر نمیتوان انتظار داشت دولت به تنهایی تمامی مسائل جامعه را حل کند. تجربه کشورهای مختلف و همچنین سیاستهای کلان جمهوری اسلامی ایران نشان میدهد که برای افزایش سرمایه اجتماعی، تقویت اعتماد عمومی و حل مسائل محلات باید مردم در متن تصمیمگیری و اجرا قرار گیرند.
رئیس کمیته ملی برنامه اقدام مشترک مدیریت محلهمحور با بیان اینکه در الگوی جدید حکمرانی سه رویکرد «برنامهریزی برای مردم»، «برنامهریزی با مردم» و «اقدام به وسیله مردم» مطرح است، تصریح کرد: دو رویکرد نخست همچنان نگاه قیممآبانه دارند و تجربه جهانی نیز ناکارآمدی آنها را نشان داده است، اما اقدام به وسیله مردم موجب شکوفایی خلاقیتها، افزایش مشارکت اجتماعی، توسعه شبکههای مردمی، ارتقای تابآوری محلات و تقویت سلامت اجتماعی خواهد شد.
صرامی با اشاره به بازدید خود از چند محله در استان مرکزی گفت: فعالیتهای سپاه، بسیج، سازمان تبلیغات اسلامی، بهزیستی، کمیته امداد، جمعیت هلالاحمر و سایر مجموعههای مردمی در این استان نشان داد که همکاری دستگاهها و واگذاری امور به مردم به خوبی در حال شکلگیری است.
وی با تقدیر از مدیریت استان مرکزی افزود: استان مرکزی از معدود استانهایی است که در آن تعارض و موازیکاری میان دستگاهها مشاهده نشد و نقش حاکمیت به جای تصدیگری، به تسهیلگری تغییر یافته است؛ رویکردی که لازمه حکمرانی نوین محسوب میشود.
مشاور وزیر کشور تقویت مشارکت مردمی را نخستین الزام مدیریت محلهمحور دانست و اظهار کرد: هرچه مردم در تعیین سرنوشت محله خود نقش بیشتری ایفا کنند، مسئولیتپذیری اجتماعی نیز افزایش خواهد یافت. در این میان باید نوجوانان، جوانان و بانوان در اولویت مشارکت قرار گیرند تا احساس تعلق آنان نسبت به محله و جامعه تقویت شود.
وی ادامه داد: ساختار مدیریت محله باید بر پایه نیازهای واقعی هر محله شکل بگیرد و از توزیع غیرهدفمند خدمات جلوگیری شود. عدالت در توزیع امکانات، شفافیت در ارائه خدمات و مشارکت همه اقشار، از مهمترین مؤلفههای موفقیت این الگو است.
صرامی همچنین کیفیت زندگی را از ارکان توسعه محلهمحور برشمرد و گفت: تحقق عدالت توزیعی، دسترسی عادلانه مردم به خدمات و ارتقای کیفیت زندگی، مستلزم آموزش مستمر اعضای شوراهای پیشرفت محله و توانمندسازی آنان است.
وی با اشاره به اهمیت مشروعیت اجتماعی در نظام حکمرانی افزود: زمانی اعتماد عمومی افزایش مییابد که صدای مردم شنیده شود. اگر مردم احساس کنند مطالبات آنان در تصمیمگیریها مؤثر است، سرمایه اجتماعی و رضایت عمومی نیز تقویت خواهد شد.
رئیس کمیته ملی برنامه اقدام مشترک مدیریت محلهمحور با تأکید بر اینکه شوراهای پیشرفت محله نباید وارد دستهبندیهای سیاسی شوند، گفت: این شوراها باید محل حضور همه مردم باشند و هیچ نگاه جناحی یا گزینشی در آنها وجود نداشته باشد. همچنین مسجد، مدرسه، جمعیت هلالاحمر، باشگاههای ورزشی و سایر مراکز اجتماعی باید به پایگاه جذب حداکثری مشارکت مردمی تبدیل شوند.
وی مثلث طلایی حکمرانی اجتماعی محله را متشکل از بازیگران کلیدی، ابزارهای نوین و فرآیند صحیح تصمیمگیری دانست و افزود: نهادهای حاکمیتی، سازمانهای مردمنهاد، گروههای مردمی، جوانان و بانوان باید در کنار یکدیگر ایفای نقش کنند و با بهرهگیری از سامانههای اطلاعاتی و پلتفرمهای هوشمند، خدمات به صورت عادلانه و هدفمند به مردم ارائه شود.
صرامی خاطرنشان کرد: بدون دسترسی به اطلاعات دقیق از وضعیت محلات، امکان مدیریت مؤثر آسیبهای اجتماعی، ترک تحصیل، اعتیاد، طلاق و سایر مسائل وجود ندارد و ایجاد زیرساختهای هوشمند اطلاعاتی از الزامات حکمرانی نوین است.
وی با تمجید از اقدامات انجام شده در استان مرکزی اظهار کرد: روند شکلگیری شوراهای پیشرفت محله در این استان امیدوارکننده است، اما لازم است برای هر محله نقشه راه اجرایی، برنامه عملیاتی و اولویتهای مشخص تدوین شود تا منابع محدود در مسیر حل مهمترین مسائل هر محله هزینه شده و این تجربه موفق به الگویی برای سایر استانهای کشور تبدیل شود.
وی در ادامه با اشاره به ضرورت تدوین برنامه اختصاصی برای هر محله، اظهار کرد: ارائه یک نقشه راه مشترک برای همه محلات نهتنها کارآمد نیست، بلکه به شکست الگوی حکمرانی محلهمحور منجر خواهد شد، چرا که مسائل، ظرفیتها و نیازهای هر محله با محله دیگر تفاوت اساسی دارد.
رئیس کمیته ملی برنامه اقدام مشترک مدیریت محلهمحور با بیان اینکه نخستین گام در تدوین نقشه راه هر محله، شناخت علمی و دقیق مسائل است، تصریح کرد: شوراهای پیشرفت محله باید بر پایه شواهد، دادهها و اطلاعات معتبر تصمیمگیری کنند و از هرگونه اقدام مبتنی بر حدس و گمان یا برداشتهای شخصی پرهیز شود. عمیقنگری، دقیقنگری و واکاوی ریشهای مسائل باید مبنای تصمیمسازی شوراها باشد؛ چراکه مدیریت اجتماعی در قرن بیستویکم بدون شناخت علمی و تحلیل دقیق مشکلات امکانپذیر نیست.
وی با تأکید بر ضرورت نگاه سیستمی در مدیریت محله اظهار کرد: موفقیت این الگو زمانی محقق میشود که نهادهای حاکمیتی، سازمانهای مردمنهاد، گروههای مردمی و سایر ظرفیتهای اجتماعی در کنار یکدیگر قرار گیرند و برای هر محله یک برنامه اقدام عملیاتی و مشخص تدوین شود.
مشاور وزیر کشور همچنین خطاب به اعضای شوراهای پیشرفت محله گفت: به جای تعریف پروژههای بزرگ و زمانبر، اقدامات کوچک، مستمر و قابل اجرا را در دستور کار قرار دهید؛ زیرا مجموعهای از گامهای کوچک و اثربخش میتواند تحولات بزرگ و پایدار را در محلات رقم بزند.
وی طراحی نظام تشویقی برای شوراهای پیشرفت محله را از دیگر الزامات موفقیت این طرح برشمرد و افزود: در کمیته ملی برنامه اقدام مشترک مدیریت محلهمحور سازوکارهای تشویقی پیشبینی شده و این مسیر با همکاری استانداریها دنبال خواهد شد تا انگیزه فعالیتهای مردمی بیش از پیش تقویت شود.
صرامی با قدردانی از استاندار مرکزی، نگاه مدیریتی استان را در حوزه محلهمحوری «نوآورانه، نظاممند و آیندهنگر» توصیف کرد و گفت: این رویکرد میتواند استان مرکزی را به یکی از الگوهای موفق اجرای مدیریت محلهمحور در کشور تبدیل کند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تحولات پرشتاب جهان امروز اظهار کرد: قرن بیستویکم با ویژگیهایی همچون بیثباتی، پیچیدگی، ابهام و تغییرات سریع اجتماعی و فناورانه شناخته میشود و همین شرایط موجب تغییر سبک زندگی، بروز بحرانهای هویتی، افزایش فردگرایی، لذتطلبی افراطی و رشد آسیبهای اجتماعی در بسیاری از کشورها شده است.
رئیس کمیته ملی برنامه اقدام مشترک مدیریت محلهمحور افزود: تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد که مهمترین راهکار مقابله با این چالشها، تقویت سرمایه اجتماعی، ارتقای احساس تعلق شهروندان و فعالسازی ظرفیتهای محلی است؛ موضوعی که در قالب حکمرانی نوین محلهمحور دنبال میشود.
وی با تأکید بر نقش تعیینکننده نوآوری در موفقیت مدیریت محلهمحور گفت: ایدهها در دنیای امروز به سرعت کهنه میشوند و جذب نسل جوان تنها با بهرهگیری از نوآوری، فناوری و خلاقیت امکانپذیر است. اگر کانونهای نوآوری، استارتاپهای اجتماعی و ظرفیتهای خلاق جوانان در محلات فعال شوند، بسیاری از نوجوانان و جوانانی که تاکنون ارتباطی با فعالیتهای اجتماعی نداشتند، با انگیزه و احساس تعلق وارد میدان خواهند شد.
صرامی در پایان خاطرنشان کرد: آینده مدیریت محلهمحور در گرو استفاده از دانش، تجربه، نوآوری و مشارکت واقعی مردم است و هرچه شوراهای پیشرفت محله بتوانند تصمیمهای خود را بر پایه شناخت دقیق، اقدامات عملیاتی و بهرهگیری از ظرفیت جوانان استوار کنند، مسیر توسعه محلات سریعتر، پایدارتر و اثربخشتر خواهد بود.
