سیدرضا صدرالحسینی، کارشناس مسائل منطقه در تشریح ابعاد سفر نخستوزیر عراق به آمریکا و دیدار با دونالد ترامپ عنوان کرد: پیش از انتخاب علی الزیدی، بهدلیل جهتگیریهای سیاسی و اقتصادی ایشان، آمریکاییها مشکلات قابل توجهی در مسیر انتقال درآمدهای حاصل از فروش نفت عراق از بانک فدرال آمریکا به بانک مرکزی عراق ایجاد کرده بودند. این موضوع، در ماههای گذشته، دولت عراق را با چالشهای جدی، بهویژه در پرداخت حقوق کارکنان دولت، روبهرو کرده بود. در این مسیر باید گفت که علی الزیدی سفر خود به آمریکا را با سه هدف اصلی برنامهریزی کرده بود. نخست، حل مشکل انتقال داراییها و درآمدهای نفتی عراق از آمریکا به بانک مرکزی عراق؛ دوم، پیگیری خروج نیروهای نظامی آمریکا از عراق بر اساس مصوبه پارلمان عراق و تعهدات پیشین دولت آمریکا؛ و سوم، ایفای نقش میانجی میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده. این سه محور، مهمترین اهداف سفر نخستوزیر عراق به واشنگتن را تشکیل میداد.
وی ادامه داد: البته مشاوران نزدیک زیدی پیش از انجام این سفر به او تأکید کرده بودند که این سفر ضروری است، اما همزمان هشدار داده بودند که با توجه به سوابق دونالد ترامپ، او معمولاً تلاش میکند در نخستین دیدار با مقامات ارشد کشورهای دیگر، بهویژه مقاماتی که مواضعی نزدیک به محور مقاومت یا جمهوری اسلامی ایران دارند، با ایجاد فضای روانی، تحقیر یا اعمال فشار، ابتکار عمل را در دست بگیرد و بر ذهن و اراده طرف مقابل تأثیر بگذارد. به نظر میرسد در دیدار نخست نیز ترامپ تلاش کرد چنین رویکردی را در قبال الزیدی دنبال کند، اما الزیدی توانست سه هدف اصلی و از پیش تعیینشده سفر را با صراحت و قاطعیت به رئیسجمهور آمریکا منتقل کند. با این حال، از آنجا که سفر الزیدی سه تا چهار روز به طول میانجامد، هنوز بیانیه رسمی یا نتیجه مشخصی درباره دستاوردهای این مذاکرات منتشر نشده است. اما از آنجا که تمامی برنامههای از پیش تعیینشده این سفر در حال اجراست و سفر نیز نیمهتمام نمانده، میتوان اینگونه برداشت کرد که نخستوزیر عراق همچنان نسبت به دستیابی به منافع ملی عراق امیدوار است و این سفر را بینتیجه تلقی نمیکند. بنابراین باید منتظر ماند تا پس از پایان مذاکرات، نتایج نهایی مشخص شود.
این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: یکی از مهمترین محورهای این مذاکرات، موضوع خروج نیروهای آمریکایی از عراق است؛ مطالبهای که هم بر اساس مصوبه پارلمان عراق و هم بهعنوان یکی از خواستههای اصلی افکار عمومی این کشور مطرح شده است. آمریکاییها اعلام کردهاند که ممکن است اجرای برنامه خروج نیروهایشان به جای موعد تعیینشده در سپتامبر، چند ماه به تعویق بیفتد. با این حال، الزیدی بر اجرای دقیق تعهدات آمریکا و خروج نیروها در زمان مقرر تأکید کرده است. البته هنوز نتیجه این درخواست و مذاکرات مربوط به آن روشن نیست و تا فرارسیدن موعد مقرر نیز زمان باقی مانده است. در همین گفتوگوها، موضوع ادامه حضور نیروهای آموزشی آمریکا در عراق نیز مطرح شد که گفته میشود الزیدی با آن مخالفت کرده است. همچنین گفته میشود ترامپ برای تأثیرگذاری بر الزیدی، که شخصیتی با رویکرد اقتصادی شناخته میشود، تلاش کرده با طرح پیشنهاد سرمایهگذاری آمریکا در عراق، زمینهای فراهم کند تا خواستههای خود را بر مواضع نخستوزیر عراق تحمیل کند. با این حال، تاکنون هیچ نتیجه مشخص یا توافق ویژهای در این زمینه حاصل نشده است.
وی افزود: از سوی دیگر، مقامات عراقی تجربه کافی از وعدههای تحققنیافته آمریکا و برخی دیگر از کشورها دارند و به همین دلیل بعید به نظر میرسد چنین پیشنهادهایی بتواند آنان را بهسادگی تحت تأثیر قرار دهد. در مجموع، الزیدی با تمرکز بر همان سه هدف اصلی راهی آمریکا شده است، اما تا زمانی که سفر به پایان نرسد، نمیتوان درباره نتایج نهایی گفتوگوها قضاوت دقیقی داشت. نکته مهم دیگر آن است که الزیدی برای حفظ توازن در سیاست منطقهای عراق و ارسال این پیام به آمریکاییها که بغداد روابط متوازن خود با بازیگران منطقه را حفظ خواهد کرد، سفر بعدی خود را به جمهوری اسلامی ایران اختصاص داده است. درباره اینکه این سفر دقیقاً چه پیامها و اهداف پنهانی را دنبال میکند، قضاوت قطعی دشوار است. با این حال، این احتمال وجود دارد که آمریکا بخواهد از طریق عراق، در کنار کانالهای موجود مانند قطر، عمان و پاکستان، مسیر ارتباطی جدیدی با جمهوری اسلامی ایران ایجاد کند. البته احتمال دیگری نیز وجود دارد و آن اینکه پیامهای رد و بدلشده، ماهیتی متفاوت تر داشته باشند.
صدرالحسینی در پایان خاطرنشان کرد: در مجموع، ایفای نقش میانجی از سوی عراق با مشورت مقامات و شخصیتهای عراقی مطرح شده و در داخل بغداد نیز مخالفت جدی با این ایده وجود ندارد. از نگاه بغداد، هر اندازه عراق بتواند بهعنوان کشوری بزرگ، همسایه، دوست و دارای پیوندهای عمیق با جمهوری اسلامی ایران، در کاهش تنشها و تسهیل گفتوگو میان تهران و واشنگتن نقشآفرینی کند، اقدامی مثبت تلقی خواهد شد. با این حال، اینکه آمریکا تا چه اندازه این نقش را بپذیرد و چه میزان به میانجیگری عراق میان خود و جمهوری اسلامی ایران اعتماد کند، موضوعی است که احتمالاً پس از پایان سفر الزیدی به آمریکا و همچنین پس از سفر وی به تهران، ابعاد و نتایج آن روشنتر خواهد شد.
