فینال جام جهانی فوتبال، پربینندهترین رویداد ورزشی جهان است و برآورد میشود حدود ۱.۵ میلیارد نفر دیدار نهایی جام جهانی ۲۰۲۲ در قطر را تماشا کرده باشند. فینال روز یکشنبه بین اسپانیا و آرژانتین در نیوجرسی نیز احتمالاً رکورد جدیدی به جا خواهد گذاشت.
در حالی که میلیونها هوادار در خانهها، کافهها و محلهای پخش عمومی در شهرهای فوتبالدوستی مانند لندن، پاریس و بوینسآیرس دور هم جمع میشوند، گروهی دیگر از هواداران فوتبال، این مسابقه را در برخی از دورافتادهترین نقاط جهان دنبال خواهند کرد؛ مکانهایی که فاصله زیادی با هیاهوی شهرهای بزرگ و حتی نزدیکترین سکونتگاههای انسانی دارند.
روتهرا؛ جام جهانی در دل انزوای قطب جنوب
کمتر جایی در جهان به اندازه ایستگاه تحقیقاتی روتهرا در قطب جنوب منزوی است. در منطقهای به وسعت ۵.۴۸ میلیون مایل مربع، کمتر از هزار نفر زندگی میکنند و تنها ۲۶ نفر در طول زمستان در خود ایستگاه باقی میمانند؛ جایی که ماهها در تاریکی مطلق فرو میرود.
با این حال، جام جهانی برای ساکنان این ایستگاه به فرصتی برای فرار از انزوا تبدیل شده است. آنها دور یک پروژکتور و تلویزیون جمع میشوند و مسابقات را تماشا میکنند. برخی تقریباً تمام بازیهای جام جهانی را دنبال کردهاند، اما دیدارهای انگلیس و اسکاتلند، جمعیت بیشتری را پای نمایشگر کشاند.
مارتین کیبل از سازمان پژوهشهای قطب جنوب بریتانیا میگوید: «تعداد هواداران دوآتشهای که برای تماشای هر بازی به جمع ما میپیوندند، آنقدر کم است که میتوان آنها را با انگشتان دو دست شمرد، اما فضای اینجا شبیه یک کافه در خانه است.»
کیبل که در طول برگزاری جام جهانی از فرزندانش دور بوده، میگوید فوتبال نقش مهمی در کنار هم قرار دادن ساکنان روتهرا داشته است؛ جایی که زندگی روزمره میتواند بسیار تنهاییآور باشد. او گفت: «پسرهایم بعد از بازیهای انگلیس با من فیستایم میگیرند و وقتی پیروز میشویم، دلم میخواهد کنارشان در خانه باشم تا این لحظات را با آنها تجربه کنم. اما فوتبال برای دور هم جمع کردن همه اینجا فوقالعاده است. این تنها چیزی بوده که واقعاً همه را متحد کرده و به ستون ثابت زندگی روزمره ما تبدیل شده است.»
اسکات کلی، یکی دیگر از ساکنان روتهرا و هوادار اسکاتلند، تماشای نخستین حضور کشورش در جام جهانی پس از ۲۸ سال را از این نقطه دورافتاده، تجربهای متفاوت توصیف میکند. او گفت: «گفته بودم دفعه بعد که اسکاتلند صعود کند، هر اتفاقی هم بیفتد، آنجا خواهم بود. وقتی پیشنهاد کار را دریافت کردم، اسکاتلند هنوز صعود نکرده بود، اما شاید بهتر شد؛ چون نمیخواستم این تجربه را از دست بدهم. چه داستانی خواهد شد که برای خانوادهام و فرزندان آیندهام تعریف کنم؛ اینکه یک جام جهانی را از اینجا تماشا کردم.»
جام جهانی حتی باعث شده فوتبال در خود ایستگاه روتهرا هم رونق بگیرد. این پایگاه یک آشیانه هواپیما دارد که در آن مسابقات فوتبال پنجنفره برگزار میشود و پس از پیروزی انگلیس مقابل مکزیک، ساکنان حتی در میان برفهای عمیق نیز یک بازی دوستانه برگزار کردند.
کلی گفت: «در زمستان و در شرایط سخت آبوهوایی، ممکن است در ساختمان محل اقامت خود گرفتار شوید، اما جام جهانی بهانهای میدهد تا از اتاقتان بیرون بیایید، به فضاهای عمومی بروید، فوتبال تماشا کنید و درباره روزی که پشت سر گذاشتهاید صحبت کنید. این بهترین راه برای مقابله با افسردگی زمستانی است.»
برای فینال نیز برنامه ویژهای در روتهرا تدارک دیده شده است.
کیبل گفت: «یکی از بچهها با پرینتر سهبعدی، مدلی از جام جهانی ساخته است. تزئینات را نصب کردهایم و غذای سنتی کافههای بریتانیایی هم خواهیم داشت. قرار است واقعاً یک مراسم ویژه باشد.»
جزیره اسنشن؛ تماشای جام جهانی از مریخ
جزیره اسنشن، جزیرهای آتشفشانی در اقیانوس اطلس جنوبی است؛ نقطهای کوچک در میانه آفریقا و آمریکای جنوبی که نزدیک به هزار مایل با سواحل لیبریا و فاصلهای حتی بیشتر با برزیل دارد. این جزیره محل استقرار یک پایگاه نیروی هوایی سلطنتی بریتانیاست و به دلیل چشمانداز خشک، سرخ و آتشفشانیاش، لقب «مریخ اقیانوس اطلس میانی» را گرفته است.
در میان جمعیت ۸۰۰ تا هزارنفری جزیره، گروه کوچکی از فوتبالدوستان زندگی میکنند. تریستان هادسون، هوادار آرسنال و بازیکن مسابقات محلی، یکی از آنهاست. او میگوید: «اینجا میتوانم بازیها را از تلویزیون تماشا کنم، چون شبکههای BBC و ITV در دسترس هستند. بعضیها هم برای تماشای مسابقات به کافهها یا مجموعه NAAFI میروند. مردم از تیمهای مختلفی حمایت میکنند، بهخصوص انگلیس، پرتغال و برزیل.»
قرار است مجموعه NAAFI میزبان پخش زنده فینال جام جهانی باشد؛ آن هم در فاصلهای بیش از ۵ هزار مایل از محل برگزاری مسابقه. این مراسم میتواند یکی از دورافتادهترین تماشای عمومی فینال جام جهانی در جهان باشد.
تریستان دا کونا؛ دورافتادهترین منطقه برای تماشای جام جهانی
حدود ۲۳۰۰ مایل جنوب جزیره اسنشن، تریستان دا کونا قرار دارد؛ قلمرویی برونمرزی متعلق به بریتانیا و دورافتادهترین مجمعالجزایر مسکونی جهان. این جزیره هیچ باند فرودگاهی ندارد و تنها از طریق کشتیهایی قابل دسترسی است که تقریباً ماهی یکبار به آنجا میروند. این کشتیها باید مسیر ۱۷۵۰ مایلی از کیپتاون آفریقای جنوبی را در سفری یکهفتهای طی کنند و حتی پس از رسیدن نیز به دلیل شرایط آبوهوایی، همیشه امکان پهلو گرفتن ندارند.
بیشتر جمعیت کمی بیش از ۲۰۰ نفری جزیره، مسابقات جام جهانی را از خانه تماشا میکنند، زیرا تنها کافه آن، «آلباتروس»، ساعت ۹ شب تعطیل میشود؛ یعنی پیش از آغاز بسیاری از بازیها.
با وجود نام عجیب تنها سکونتگاه جزیره، «ادینبورگ هفت دریا»، انگلیس هواداران زیادی در این نقطه دورافتاده دارد. لئون گلس، یکی از ساکنان جزیره، گفت: «اکثریت مردم از انگلیس حمایت میکنند. البته هواداران اسکاتلند، برزیل و هلند هم وجود دارند و اگر ایتالیا صعود کرده بود، هواداران این تیم هم در اینجا بودند.»
قرار است فوتبالدوستان تریستان برای تماشای فینال در کافه آلباتروس دور هم جمع شوند. با این حال، یک طوفان قدرتمند اخیراً خسارت شدیدی به جزیره وارد کرده و نگرانیهایی نیز درباره قطع شدن پخش شبکه رادیویی نیروهای بریتانیا وجود دارد.
این بخشی از چالش تماشای بزرگترین تورنمنت فوتبال جهان از جزیرهای است که نزدیکترین انسانها به آن، گاهی فضانوردانی هستند که ۲۵۰ مایل بالاتر، از ایستگاه فضایی بینالمللی عبور میکنند.
سوالبارد؛ شمالیترین منطقه برای تماشای جام جهانی
لانگیربین، در مجمعالجزایر سوالبارد نروژ، یکی از شمالیترین سکونتگاههای جهان است. سوالبارد بهخاطر «خزانه جهانی بذر» و همچنین حضور گسترده خرسهای قطبی شهرت دارد؛ بهطوری که حمل تفنگ هنگام سفر در اطراف جزیره از نظر قانونی الزامی است.
با این حال، حتی چنین محیط خشن و نامساعدی نیز از تب جام جهانی در امان نمانده است. عملکرد خوب نروژ در این رقابتها باعث شد مردم محلی بیش از پیش به تماشای مسابقات علاقهمند شوند. رستوران «تیو مونچوس» در لانگیربین مسابقات را برای جمعیت پخش کرد و حدود ۴۰۰ نفر شکست نروژ مقابل انگلیس را از این رستوران تماشا کردند.
آندریاس استیرسل، مالک رستوران، گفت: «لانگیربین جامعهای بسیار بینالمللی دارد. اینکه مردم از سراسر جهان کنار هم فوتبال تماشا کنند، فضای بسیار ویژهای ایجاد کرده است. اینجا همه یکدیگر را میشناسند و تماشای فوتبال بیشتر شبیه تماشای بازی در کنار دوستان است تا حضور در یک رویداد تجاری. جشنهایی که پس از پیروزیهای نروژ برگزار شد، فراموشنشدنی بود. حتی بسیاری از ساکنان خارجی نیز در طول این تورنمنت، نروژ را تیم خودشان دانستند. این رقابتها واقعاً همه ما را به هم نزدیک کرد.»
با وجود حذف نروژ، رستوران تیو مونچوس میزبان مراسم تماشای فینال خواهد بود و احتمالاً رکوردی تاریخی نیز ثبت میکند.
استیرسل گفت: «فینال را روی بزرگترین نمایشگر سوالبارد پخش خواهیم کرد. میخواهیم آخرین جشن بزرگ فوتبال را برای تمام جامعه برگزار کنیم و این احتمالاً شمالیترین مراسم عمومی تماشای فینال جام جهانی در جهان خواهد بود. به این موضوع واقعاً افتخار میکنیم.»
کریباتی؛ جزایر کوچک اقیانوس آرام پای جام جهانی
جمهوری کریباتی، که نامش «کریباس» تلفظ میشود، از ۲۱ جزیره یا آبسنگ مرجانی مسکونی در اقیانوس آرام مرکزی تشکیل شده و اغلب در میان ۱۰ کشور کمبازدید جهان قرار میگیرد. این کشور یکی از آسیبپذیرترین نقاط جهان در برابر تغییرات اقلیمی است و افزایش سطح آب دریا و جزر و مدهای شدید، موجودیت آن را تهدید میکند.
کریباتی یکی از معدود کشورهای مستقل جهان است که عضو فیفا نیست، هرچند عضو وابسته کنفدراسیون فوتبال اقیانوسیه محسوب میشود. با وجود این، فوتبال در این جزایر محبوبیت زیادی دارد و رقابتهای «ته رونگا» نیز هر چهار سال یکبار تیمهای فوتبال جزایر مختلف را گرد هم میآورد.
اگرچه کریباتی هنوز اجازه حضور در مرحله انتخابی جام جهانی را ندارد، مردم این کشور همچنان با جدیت مسابقات را دنبال میکنند.
ایریاتی ریبو، رئیس فدراسیون فوتبال جزایر کریباتی، گفت: «همه مردم جام جهانی را با تلفنهای همراهشان تماشا میکنند. این روزها با استفاده از اینترنت و استارلینک، حتی اگر در دورافتادهترین آبسنگ مرجانی زندگی کنید، باز هم میتوانید جام جهانی را ببینید.»
ورود استارلینک به کریباتی در سال ۲۰۲۵ رابطه مردم این کشور با جام جهانی را کاملاً تغییر داده است، اما تلاشهایی نیز برای تبدیل تماشای مسابقات به تجربهای جمعیتر انجام شده است.
ریبو گفت: «فدراسیون فوتبال جزایر کریباتی و وزارت ورزش میخواستند مطمئن شوند که از مرحله یکچهارم نهایی به بعد، مسابقات روی یک نمایشگر بزرگ در مجموعه ورزشی بتیو در تاراوآ، درست در کنار دفتر رئیسجمهور کشور، پخش شود. و اگر هر یک از تیمهای ملی حاضر در جام جهانی بخواهند تیم ملی کریباتی را به چالش بکشند، ما آمادهایم!»
همچنین بخوانید: وقتی جام جهانی به شناسنامه نوزادان رسید؛ از هالندهای کوچک تا لیونلهای تازهمتولدشده
