به گزارش خبرنگار مهر، علیاکبر محزون بعدازظهر شنبه در همایش ملی حکمرانی جمعیت و خانواده که با حضور مدیران حوزههای علمیه در مجتمع یاوران حضرت مهدی (عج) قم برگزار شد، با تشریح تازهترین شاخصهای جمعیتی کشور، بر ضرورت بازنگری در سیاستهای جمعیتی و توجه همزمان به ابعاد کمی و کیفی جمعیت تأکید کرد.
وی با اشاره به روند کاهشی نرخ باروری در کشور، گفت: نرخ باروری کل زنان در ایران بر اساس شاخص TFR در سال ۱۴۰۰ به ۱.۵۶ فرزند به ازای هر زن رسیده که این میزان پایینتر از سطح جانشینی جمعیت بوده و کشور را در وضعیت هشدار جمعیتی قرار داده است.
مدیرکل دفتر جمعیت، نیروی کار و سرشماری مرکز آمار ایران افزود: استمرار این روند میتواند طی دهههای آینده آثار عمیقی بر ساختار سنی، بازار کار، نظام رفاهی، اقتصاد و آینده توسعه کشور بر جای بگذارد.
وی ادامه داد: برآوردهای بینالمللی نشان میدهد اگر روندهای کنونی بدون تغییر ادامه یابد، ایران تا سال ۲۱۰۰ میلادی از رتبه هجدهم جمعیتی جهان به جایگاه سیوهشتم سقوط خواهد کرد.
ایران سریعترین افت باروری تاریخ را تجربه کرد
محزون با اشاره به روند تاریخی تحولات جمعیتی کشور، گفت: ایران در دهه ۱۳۷۰ یکی از سریعترین و گستردهترین کاهشهای نرخ باروری ثبتشده در تاریخ جمعیت جهان را تجربه کرد و آثار آن همچنان در ساختار جمعیتی کشور قابل مشاهده است.
وی افزود: کاهش مستمر موالید طی سالهای گذشته سبب شده است که نگرانیها نسبت به آینده جمعیت کشور افزایش یابد هرچند طی یکی دو سال اخیر نشانههایی از بهبود نسبی در روند تولدها مشاهده شده است.
مدیرکل دفتر جمعیت، نیروی کار و سرشماری مرکز آمار ایران اظهار کرد: بر اساس آخرین سرشماری عمومی نفوس و مسکن، امید به زندگی در بدو تولد در کشور به طور میانگین به ۷۴ سال رسیده که یکی از شاخصهای مهم کیفیت جمعیت محسوب میشود.
وی تأکید کرد: سیاستهای جمعیتی باید علاوه بر افزایش تعداد جمعیت، ارتقای کیفیت زندگی، سلامت، آموزش، اشتغال و رفاه را نیز به طور همزمان دنبال کنند.
۴۵ درصد جمعیت کشور در سنین میانسالی قرار دارند
محزون با اشاره به ساختار سنی جمعیت ایران، گفت: در حال حاضر حدود ۲۴ درصد جمعیت کشور را کودکان، ۲۵ درصد را گروه سنی ۱۵ تا ۲۹ سال و حدود ۴۵ درصد را افراد ۳۰ تا ۶۴ سال تشکیل میدهند.
وی افزود: این آمار بیانگر آن است که جامعه ایران به تدریج وارد مرحله میانسالی شده و سهم جمعیت میانسال در ساختار سنی کشور رو به افزایش است.
مدیرکل دفتر جمعیت، نیروی کار و سرشماری مرکز آمار ایران ادامه داد: جمعیت جوانی که از دهه ۱۳۹۰ بخش عمده ساختار جمعیتی کشور را تشکیل میداد، اکنون به تدریج وارد دوره میانسالی شده و این تحول، سیاستگذاری در حوزه اشتغال، رفاه، خدمات اجتماعی و نظام سلامت را با الزامات جدیدی روبهرو کرده است.
وی خاطرنشان کرد: ایران با در اختیار داشتن حدود یک درصد از جمعیت جهان، همچنان در جایگاه هجدهم کشورهای پرجمعیت دنیا قرار دارد که این موقعیت اهمیت برنامهریزی دقیق در حوزه جمعیت را دوچندان میکند.
ایران در شاخص توسعه انسانی به گروه کشورهای با توسعه بالا پیوسته است
محزون با اشاره به شاخصهای کیفیت جمعیت، گفت: یکی از مهمترین شاخصهای ارزیابی وضعیت جمعیت، شاخص توسعه انسانی است که مؤلفههایی همچون امید به زندگی، میانگین سالهای تحصیل، سالهای مورد انتظار تحصیل و سرانه تولید ناخالص ملی را در بر میگیرد.
وی افزود: ایران از سال ۲۰۱۰ میلادی وارد گروه کشورهای دارای توسعه انسانی بالا شده که بیانگر بهبود بخشی از شاخصهای مرتبط با کیفیت زندگی، آموزش و وضعیت اقتصادی است.
مدیرکل دفتر جمعیت، نیروی کار و سرشماری مرکز آمار ایران تصریح کرد: در حوزه سیاستگذاری جمعیتی نمیتوان تنها به شاخصهای کمی اکتفا کرد بلکه ارتقای کیفیت جمعیت نیز باید همزمان مورد توجه قرار گیرد.
سالانه بیش از ۳۸۵ هزار مورد سقط جنین در کشور رخ میدهد
محزون با اشاره به دیگر چالشهای جمعیتی کشور، گفت: برآوردها نشان میدهد سالانه بیش از ۳۸۵ هزار مورد سقط جنین در کشور رخ میدهد که معادل حدود ۳۵ درصد تعداد ولادتها است.
وی افزود: چنین آماری ضرورت اتخاذ سیاستهای مؤثر و برنامهریزی دقیق برای مدیریت تحولات جمعیتی را بیش از گذشته آشکار میکند.
مدیرکل دفتر جمعیت، نیروی کار و سرشماری مرکز آمار ایران ادامه داد: پیشگیری از تداوم رشد منفی جمعیت، حفظ ساختار جوان جمعیت و فراهم شدن شرایط مناسب و مقرونبهصرفه برای فرزندآوری از اهداف مهم پیشبینی شده در سیاستها و قوانین جمعیتی کشور است.
وی تأکید کرد: تحقق این اهداف تنها با اقدامات اقتصادی امکانپذیر نیست و نیازمند هماهنگی میان سیاستهای فرهنگی، اجتماعی، حمایتی و آموزشی است.
کاهش ازدواج و افزایش طلاق از چالشهای جدی جمعیتی است
محزون با اشاره به تغییرات شاخصهای اجتماعی مرتبط با خانواده، گفت: آمار ازدواج از سال ۱۳۸۹ تاکنون روندی کاهشی داشته و از حدود ۸۹۰ هزار واقعه به کمتر از ۷۰۰ هزار مورد رسیده است.
وی افزود: همزمان روند طلاق نیز افزایش یافته و این موضوع یکی از چالشهای اثرگذار بر آینده جمعیت کشور به شمار میرود.
مدیرکل دفتر جمعیت، نیروی کار و سرشماری مرکز آمار ایران با بیان اینکه کشور طی دو سال متوالی رشد منفی جمعیت را تجربه کرده است، اظهار کرد: ادامه این روند میتواند در سالهای آینده پیامدهایی همچون تشدید سالمندی جمعیت و کاهش نیروی کار جوان را به همراه داشته باشد.
وی گفت: علاوه بر مسائل اقتصادی، تغییر نگرشها و ارزشهای اجتماعی نسبت به ازدواج، تشکیل خانواده و فرزندآوری نیز از عوامل اثرگذار بر روندهای جمعیتی است و سیاستهای این حوزه باید با نگاهی جامع و مبتنی بر واقعیتهای اجتماعی تدوین و اجرا شود.
محزون در پایان تأکید کرد: حل چالشهای جمعیتی نیازمند برنامهریزی بلندمدت، هماهنگی میان دستگاههای مختلف و توجه همزمان به ابعاد فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و حمایتی است تا زمینه حفظ پویایی جمعیت و تقویت بنیان خانواده در کشور فراهم شود.
