به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ برنامه خبری تحلیلی ۸ صبح رادیو اقتصاد، میزبان مجتبی روحی، کارشناس کشاورزی بود تا به واکاوی موضوع حیاتی و پیچیده "الگوی کشت" در ایران بپردازد؛ مسئلهای که به گفته این کارشناس، همچون یک "زخم کهنه" یا "درد مزمن" سالهاست بخش کشاورزی کشور را رنج میدهد.
وی در ابتدای سخنان خود تاکید کرد که اجرای الگوی کشت امری ضروری است تا نه کشاورز و نه مصرفکننده متضرر شوند. وی الگوی کشت را به صورت علمی، تعیین نوع محصولی که در یک دوره زمانی مشخص در مزرعه مستقر میشود و کشتهای جایگزین بعدی، تعریف کرد که بر اساس نیاز جامعه، ظرفیتهای اکولوژیکی و اقلیمی مزرعه تنظیم میشود تا اطمینان حاصل شود چه مقدار، کجا، به چه میزان و چه نوع محصولی کشت شود تا هم نیاز مردم و هم نیازهای اقتصادی و معیشت کشاورز برآورده شود.
اما از دیدگاه این کارشناس، ریشه اصلی مشکل و چالش پابرجای الگوی کشت، در نبود و عدم استفاده بهینه از اطلاعات پایهای دقیق و متمرکز نهفته است. دکتر روحی با اشاره به مشکل همیشگی آمار و اطلاعات در بخش کشاورزی (مانند اختلاف آمار واردکنندگان برنج و وزارت جهاد کشاورزی که منجر به نوسانات قیمت و ضرر کشاورز و مردم میشود)، بر لزوم جمعآوری و تجمیع این اطلاعات تاکید کرد.
روحی به اجرای سرشماری کشاورزی در اسفند ماه ۱۴۰۳ با حضور ۱۵ هزار نفر برای جمعآوری آمار از مزارع و خانههای کشاورزان اشاره کرد، اما بلافاصله پرسید که این اطلاعات پایه کجا باید برود و متمرکز شود تا پایه تصمیمسازی و تصمیمگیری قرار گیرد؟. دکتر روحی با ابراز تأسف از اینکه "خروجی این اطلاعات را نداریم" و "استفاده بهینه از آن نمیشود"، حتی به راهاندازی یک مرکز پایش آنلاین در وزارت جهاد کشاورزی طی دو سال پیش اشاره کرد که "اتفاق افتاد ولی آن کارهای لازم را ندارد و استفاده بهینه از آن نمیشود".
این کارشناس نبود اطلاعات پایهای را فراتر از آمار تولید دانست و به مشکلاتی نظیر "اطلاعات خاک کشورمان هنوز تکمیل نشده"، نبود نقشه "آمایش سرزمینی" برای نشان دادن سطح زیر کشت مجاز، و عدم وجود اطلاعات دقیق و متمرکز در مورد "میزان بارشها و نزولات آسمانی" و "میزان آبی که باید تخصیص پیدا کند" از سوی وزارت نیرو اشاره کرد. وی با ذکر مثالی از برنامه الگوی کشت که میانگین بارندگی را ۳۰۰ میلیمتر اعلام کرده، اما در عمل تنها ۲۱۰ میلیمتر بارش داشتهایم، این ناهماهنگی اطلاعاتی را باعث بر باد رفتن زحمات و هزینههای کشاورز در کشت دیم دانست.
روحی با یادآوری سابقه طولانی قوانین و مباحث مربوط به الگوی کشت طی حدود ۵۰ سال گذشته و رونمایی از اولین سند ملی الگوی کشت در مهر ماه ۱۴۰۰ پس از سالها انتظار توسط دولت، تصریح کرد که انتظار میرفت با رونمایی از این سند، "زخم کهنه" الگوی کشت دیگر گریبانگیر کشاورزان ما نشود. با این حال، ایشان با ابراز "متأسفانه"، تاکید کرد که این مشکل همچنان تکرار میشود؛ مانند ماندن پیاز بر دست کشاورزان انبرآباد و هندوانه خرمآباد، و نمونه بارز نوسان شدید قیمت سیبزمینی که کشاورزان همدانی در یک مقطع با ضرر ۲۰۰ تومانی هر کیلو را ۷۰۰۰ تومان فروختند و چند ماه بعد همین محصول توسط خودشان و عموم مردم کیلویی ۷۰ هزار تومان خریداری شد.
به گفته وی، "این ضررهایی که واقعاً جبران کردنش برای هم کشاورز سخته هم برای من" امکانپذیر نیست.
در نهایت، از دیدگاه دکتر روحی، تا زمانی که مشکلات اطلاعات پایهای حل نشود و از اطلاعات جمعآوری شده به صورت متمرکز و بهینه استفاده نگردد، اجرای کامل و موفق الگوی کشت برای جلوگیری از این نوسانات و زیانها و تضمین امنیت غذایی ناممکن به نظر میرسد.
