به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، گفتگوی ویژه خبری با موضوع " برنامه وزارت کشور برای تحقق شعار سال" با حضور آقای مهدی دوستی معاون هماهنگی امور اقتصادی و توسعه منطقهای وزارت کشور برگزار شد. متن کامل این گفتوگو به شرح زیر است
مقدمه: در گفتگوی امشب درباره اقدامات معاونت امور اقتصادی وزارت کشور صحبت میکنیم برای تحقق شعار سال. وزارت کشور برای تحقق شعار سال بر دو راهبرد اصلی یعنی بهبود محیط سرمایهگذاری و البته اصلاح نظام اولویتها تمرکز کرده این برنامهها برای ارتقا فضای کسب و کار و حمایت از تولیدات داخلی طراحی شدهاند.
سوال: همیشه وقتی میخواهیم ورود کنیم به ابعاد زوایا و کارکردها و اولویتهای وزارت کشور عموماً میرویم به سراغ موضوعات سیاسی، کارکردهای استانی و مجموعهای از فرایندها و اولویتهای کاری. ضرورت رویکرد چنین معاونتی در وزارت کشور اصلاً چی هست؟
دوستی: اگر حالا ماتریس حکمرانی را بخواهیم داشته باشیم ما یک حکمرانی جغرافیایی داریم که در وزارت کشور و وزارت داخلی با محوریت استانداران متولی بخش حاکمیت جغرافیایی هستند از طرف دیگر حکمرانی تخصصی را داریم که در وزارتخانههای مختلف نمود پیدا میکند، معاونت اقتصادی وظیفه هماهنگی بین بخشهای اقتصادی را با استانها و استانداران برعهده دارد.
سوال: یک نکته من در مقدمه بهش اشاره کردم که وزارت کشور در برنامه ریزیهایش برای تحقق شعار سال روی دو موضوع مهم تمرکز کرد یک بهبود محیط سرمایه گذاری دوم ارتقا اولویتبندیها و نظام اولویتها هر کدام را برای ما توضیح دهید چرا برای تحقق شعار سال موضوع سرمایه گذاری و اولویتها آن قدر برای شما در معاونت مهم است؟
دوستی: دو نوع برنامهریزی داریم برنامهریزی جامع هست که معمولاً در کشورمان به آن پرداخت شده اگر بخواهیم بررسی داشته باشید مطالعات جهانی را هم ببینید نه صرفاً محدود به کشور خودمان. نظام برنامه ریزی جامع تجربه ناموفقی دارد و بیشتر حالا مسئله محوری، حالا هستههای کلیدی خط دهنده اینها مسائلی هستند برنامههایی هستند که روی مسائل اصلی تمرکز میکنند. چون ما اگر میخواستیم برنامهای مخصوصا شعار سال که یکسال هست و محدودیت داریم و شاید نمیشد در قالب یک برنامه جامع پیش برد و تجربه هم تجربه ناموفقی بود بنابراین تاکید داشتیم که روی یک هستههایی و گلوگاههایی تمرکز کنیم که بتوانیم در کوتاه مدت پاسخ بگیریم یک جور مانع زدایی کنیم و یک سری بعضاً مشکلاتی را که در گلوگاههای مختلف انباشته شدند تمرکز و برطرف کنیم.
سوال: مانع زدایی کنید کدام موانع به نظرتان مهم هست در بررسی این اولویتها در بررسی موانع که باید وزارت کشور در این تاکید شما در پاسخ کوتاه مدت گرفتن به آن توجه کند و این موانع را از پیش رو بردارد؟
دوستی: اگر بخواهیم تعریف یک خطی خیلی ساده از اقتصاد داشته باشیم میگوییم اقتصاد علم تخصیص منابع محدود به آرزوهای نامحدود است پس حتماً باید منابع را مدیریت کرد و هیچ منابع متنابهی در اختیار شما وجود ندارد و بنابراین باید بتوانید اینها را متمرکز کنید روی اهدافتان. ما اگر بخواهیم یک کار اقتصادی را سه دوره زیستی برایش در نظر بگیریم این کار خوب در ابتدا فرصت سرمایه گذاری هست یعنی شما باید بر اساس مزیتهای نسبی، فرصتهای سرمایهگذاری هر منطقه را احصا کنی.
سوال: یک نکته قبل از اینکه ادامه بدید ما الان این نکته مهمی را که بهش اشاره کردید در استانهایمان پیاده کردهایم اولویتها را شناسایی کردیم؟
دوستی: سوال بسیار خوبی پرسیدید، چون گام اول سرمایهگذاری هست. اولین گام این است که شما بتوانید فرصتهایتان را عرضه کنید و یک جایی داشته باشید که این فرصتها عرضه شود. نمایندگان دستگاهها حضور داشته باشند رفت و آمد داشته باشند و حتی بعد از اینکه کار سرمایهگذاری هم انجام شد رهایشان نکنید. قانون این پیشبینی را کرده. جایی به نام مراکز خدمات سرمایهگذاری، این مراکز خدمات سرمایهگذاری در سی و یک عضو مرکز استان کشور وجود دارند و فعال هستند. ریاست این مراکز با استانداران محترم هم هست و دبیری با وزارت اقتصاد و دارایی است و این زیرساختش است، اما فرصت سرمایهگذاری شما حتماً باید بر اساس مزیتهایی که دارید بر اساس برنامههای آمایشی که دیدید راهبردهایی که برای توسعه منطقه دیدید حتماً فرصتهای سرمایهگذاری را احصا کنید و فرصتهای سرمایهگذاری را با فرمتهای مشخص قابل قبول سرمایهگذاری. یک فرمت مشخص استاندارد دارد اینها را بتوانی عرضه کنی. خوب در بعد سرمایهگذاری داخلی یک فرمتی است، برای سرمایهگذاری خارجی یک فرمتی است که بر اساس همان فیپا هست. در واقع قانون حمایت و تشویق سرمایه گذاری خارجی. در استانهای مختلف الان فرصتهای سرمایهگذاری احیا شده و سرمایهگذاران بعد از مراجعه میتوانند این را داشته باشند.
سوال: به همین مراکز؟
دوستی: بله به همین مرکز یا سایتشان، چون سرمایهگذار میخواهد بداند با چه میزان سرمایهگذاری در چه مدت زمانی چقدر سود میکند یعنی در واقع با شاخصهای اقتصادی مشخص طرف است شاید ما مثلاً انگیزههای دیگری در بخشهای دولتی داشته باشیم برای طراحی سرمایهگذاری و توسعه کشور ولی سرمایه گذار عمدتا اهداف مادی را دنبال میکند درست هم است بنابراین شفافیت شاخصها میتواند خیلی کمک کند و قانون هم این را پیشبینی کرده. فکر کنم مصوبه سال هشتاد و نه هیئت وزیران هست به استناد قانونی که سال هشتاد تصویب شده بود و در واقع مراکز خدمات سرمایه گذاری ایجاد شدند. الان هم محور اصلی و ستون فقرات جذب سرمایه و سرمایه گذاری در استانها همین مرکز خدمات سرمایه گذاری است.
سوال: الان معاونت مربوط شما که هماهنگی امور اقتصادی و توسعه منطقهای وزارت کشور است به نوعی یک واسط و یک پل ارتباط دهنده بین استانها، استانداریها، سرمایهگذاران در استانها با وزارت نفت در واقع اقتصاد و دارایی و هر بخشی از بدنه دولت که در کار و فعالیت و تسهیلگری اقتصادی انجام میدهد. الان مجموعه فعالیتهایی که دارید انجام میدهید برای اینکه تسهیل کنید این فعالیتها را و موانع را از پیش روی سرمایهگذار برداریم در چه بازه زمانی تعریف کردید اگر یکساله هست و فقط برای تحقق شعار سال به ما بگویید اگر یک برنامهریزی بلند مدت دارید برای اینکه بتوانید رویکرد مثبتی را در استانها هم ایجاد کنید و هم اصلاح کنید آن را هم توضیح دهید؟
دوستی: برنامه کوتاه مدت ما این هست که تا خرداد ماه تمام فرصتهای سرمایهگذاری تکمیل شود، زیرساختها و فرایندهایی که تعریف شده مسیرهای ارتباطی مان اینها همه بسته شود.
سوال: زیرساختها فکر میکنید تا خرداد ماه بسته شود؟
دوستی: ما زیرساخت هایمان عرضه فرصتهای سرمایه گذار هستند. در واقع تسهیلها هستند تسریها هستند زیر ساخت نرم افزاری هستند از جنس سخت افزاری نیستند میان مدت مان هم که تا پایان سال هست و در ادامه خواهم گفت تمرکز بر نتیجه کردیم، چون یک گرفتاری ما در کشور داریم در تله فرایندی میافتیم یعنی کاری را انجام میدهیم مستقل از نتیجه خوب فقط کار، فرآیندها گزارش میشود تمرکزمان روی بحث نتیجه بود اتفاقاً وزیر محترم کشور هم بر اساس نتایج از ما گزارش خواستند تمرکزشان هم روی این بحث نتیجهگرایی بوده؟ هر کار اقتصادی سه دوره زیستی دارد، یک زمانی که فرصت سرمایهگذاری است، گام دوم زمانی که این فرصت سرمایهگذاری تبدیل به پروژه روی زمین شود، بشود پروژه اقتصادی سوم وقتی که پروژه اقتصادی تمام میشود و تبدیل به بنگاه اقتصادی میشود که بنگاهی که دارد تولید میکند در مرحله اول زیست پروژه که در واقع فرصت هست شما باید کارهای تسریعی کنید متغیرهای اقتصادی شفاف ارائه دهید و کارهایی کنید که سرمایهگذاران را بتوانید جذب کنید.
سوال: ما الان چه قدر در استانهایمان فرصت داریم، در همین سه الگو و سه مرحله؟
دوستی: مرحله دوم بخش پروژهها هستند در این قسمت ساختار مدیریت پروژه به عنوان ابزار اصلی ما عمل خواهد کرد و بانکی که خدمتتان عرض خواهم کرد در بخش سوم هم که وقتی بنگاه به تولید میرسد چالشهای بنگاه عبارتند از اصلیترین چالشها؛ بنگاه راکد میشود، بنگاه زیر ظرفیت رسمی کار میکند بنگاه تحت تملک بانک قرار بگیرد یعنی شما در مسائل تان در اکوسیستم فعالیت اقتصادی با هم متفاوت است، فرصتهای سرمایهگذاری با اف اس مطالعات امکان سنجی طرف هستید در میانه راه وقتی که این پروژه هست با ساختار مدیریت پروژه و راهبری مواجه هستید و در انتها هم که شما با بنگاههای راکد و تملک و زیر ظرفیت مواجه هستید.
سوال: الان فرصت در استان هایمان چقدر است؟ هر کدام از این استانها برای اینکه به آن باروری برسند یعنی سرمایهگذاری و سرمایهگذار برایش کار اقتصادی در استان توجیه باشد ضمن آن اولویتبندیهای که هم وزارت کشور هم دیگر وزارتخانهها برای تحقق شعار سال در اختیارش قرار میدهند باید این فرصت رویکرد هم برایش مشخص شده باشد؟
دوستی: فرصتهای سرمایهگذاری الان خود فرصتها بیش از شش هزار فرصت آماده و ارائه شده، اما استاندارد کردن اینها یعنی که اینها را در قالب بستههای مشخص سرمایهگذاری و اف اس استاندارد بیاورید که تقریباً پنجاه درصد این عدد است یعنی سه هزار و خردهای فرصت سرمایهگذاری هستند.
سوال: این سه هزار فرصت فقط وزارت کشور است یا نه در تعامل با وزارت اقتصاد و کلاً رویکرد مطالعاتی فرصتهای سرمایهگذاری یک استان هست؟
دوستی: همان جور که از اسم مان بر میآید هماهنگی امور اقتصادی هستیم. وزارت اقتصاد، مناطق آزاد، وزارت صمت، جهاد کشاورزی، گردشگری اینها هم دارند فرصت تولید میکنند ما هم از موازی کاری پرهیز میکنیم اساساً هدف ما در پیشبرد و برنامه ریزی این هست که ما ساختارها را از همه ظرفیتهای موجود از ساختارهای موجود استفاده کنیم، چون میدانید اگر بخواهیم برویم به سمت استقرار ساختار یا گسترش دستگاههایی که مجری این کار هستند خود این شاید بیش از یک سال زمان ببرد بنابراین بیشتر هماهنگکننده بین اینها هستیم، اما همه اینها میآیند در آن سایت مرکز خدمات سرمایهگذاری قرار میگیرد و در خود آن مرکز خدمات سرمایهگذاری که در مراکز استانها وجود دارد.
سوال: پروژه هایمان الان در استانها به چه صورتی هست؟ میزان پروژههایی که الان داریم و یا در دست به عملیاتی شدن هست در سال هزار و چهارصد و چهار به چه صورتی است؟
دوستی: بحثم بخش خصوصی هست تمرکزم روی بخش خصوصی هست غیر از یک سر فصل پانصد و شصت پروژه داریم که آن ترکیبی از بخش خصوصی و دولتی هست یعنی پروژه نیمهتمام بخش خصوصی ما در کشور داریم که اگر من آن اصلی که اول شما هم بهش اشاره کردید یعنی نظام اولویتها را بخواهم اینجا حاکم کنم پروژههای بالای هفتاد و پنج درصدی را بیرون آوردم که اینها ظرف دو سال آینده میتوانند تمام شوند این پروژهها نه هزار و ۵۳۶ پروژه هستند یعنی ما نه هزار و ۵۳۶ پروژه داریم که میتوانیم تا دو سال آینده تکمیلش کنیم توی بخش خصوصی.
سوال: مشکلاتشان چه بود که نیمه تمام ماندند؟
دوستی: هنوز نیمه تمام هستند واژهها به هم خیلی نزدیکند، پروژه نیمه تمام با پروژه متوقف، بنگاه نیمهتمام، بنگاه راکد، تحت تملک بانک غیر فعال اینها در ادبیات خیلی به هم نزدیک هستند. پروژههای نیمهتمام بخش خصوصی آخرین عدد نه هزار و ۵۳۶ از این نه هزار و ۵۳۶ پروژه که خدمتتان گفتهام بالای هفتاد و پنج درصد هستند دو هزار و ۲۳۹ تایش متوقف است یعنی به مسائل و مشکلاتی خورده که متوقف هستند. عمدتاً مشکل پروژهها و بنگاههای اقتصادی ما یک: تامین مالی دو: مواد اولیه، تامین پایدار انرژی، بازار و مسائل تجاری که اینها عمدهترین مسائل مان هستند که اگر بخواهیم تقسیم کنیم در بخش خصوصی محور اصلی بر اساس آماری که داریم همان تامین مالی است. این پروژهها، پروژههای بخش خصوصی که عرض کردم در همه استانها وجود دارد و مربوط به بخش خصوصی هست تمرکز ما روی این پروژهها هست. چرا، چون اتمام این پروژهها در واقع پایان خودشان میتوانند در همان دو سالی که عرض کردم بیش از دو هزار شغل ایجاد کند و خیلی دستیافتنی هم هست، چون بخش زیادی رفتند حالا من بالای هفتاد و پنج درصد گفتم حالا نود و پنج درصد هم در اینها هست، چون والاتر از آن عددها است تمرکز توی بخش خصوصی روی این پروژهها هست.
سوال: آن قدر جذاب هست الان بخش خصوصی ورود پیدا کند؟
دوستی: الان بخش خصوصی دارد و پروژههای جاری ما هستند تمرکز ما هم اینجا هست. یعنی تسهیلاتی، تامین پایدار انرژی اگر قرار باشد کارگروههای تسهیل، سیاست گذاری کنند در استانها که کار اصلی ما هست، چون ما یک کارگروه تسهیل داریم در استانها، ستاد تسهیل ملی هم داریم تمرکزمان روی همین پروژهها است که انشاءالله بتوانیم پروژه بالای هفتاد و پنج درصد را در این سال محقق کنیم.
سوال: ظرف دو سال آینده به اتمام میرسد؟
دوستی: ان شاءالله.
سوال: و یک نکته اشاره کردید به یک عدد و رقمی از پروژههای متوقف شده و دلایل آن را به ما گفتید. وزارت کشور در معاونت مربوطه در هماهنگی با سایر ارگانهای اقتصادی چه برایندی یا چه دستورالعملی را خواهد داشت برای هزار و چهارصد و چهار برای اینکه این قبیل از مشکلات برطرف شود این بنگاههای اقتصادی از رکود خارج شوند و بتوانند به چرخه اقتصادی برگردند؟
دوستی: بحث اصلی این است که ما تسهیلاتی را که داریم سالانه در کشور هدایت میکنیم به این سمت هدایت کنیم که بتوانیم اینها را به پایان برسانیم. اولین کار ما تامین منابع مالی و هدایت تسهیلات بر اساس همان تعریف یک خطی که اول عرض کردم نظام اولویتها چرا؟ چون مسئلهای در کشور داریم این مسئله را خواهش میکنم توجه بفرمایید خیلی مهم هست. سند مشوق هایمان الصاق به اهداف آمایشی مان نیست یعنی چی یعنی اینکه در یک بخشی شما ظرفیت مازاد وجود دارید فرض کنید کارخانههای آرد کشور ظرفیت خالی اش حدود هفتاد درصد ظرفیت خالی دارند ولی همچنان ما داریم به این بخش تسهیلات میدهیم مشوقها میدهیم حتماً باید نظام اولویتها برای مشوقهای ما حاکم باشد و اینکه اهداف توسعه منطقهای داریم این مشکلی که ما در توسعه منطقهای داریم حالا به نوعی بی عدالتی در توسعه منطقهای داریم خودش مسئله اصلی ما هست یعنی چی ببینید ما یک سری اهداف توسعه منطقهای داریم یک سری اهداف ملی داریم یک سری مزیتهای نسبی داریم یک سری هم حالا ما اضافه کنیم ظرفیت مازاد منظورم چیه؟ منظورم این است که ببینید شما مثلاً میگویم در تهران که تراکم صنعتی داری و اصلاً دیگر بارگذاری نمیتوانی بکنی نباید همان مشوقهایی را میدهی که در سیستان و بلوچستان میدهی قطعاً باید مشوقهای سیستان بلوچستان جذابتر شود، یک سری اهداف ملی داریم.
سوال: این روند اصلاح شروع شده؟
دوستی: بله عرض میکنم یکی از کشورهای همسایه ما سه محور را گذاشته مشوقش اشتغال آفرین، ارزآور، دانشبنیان پس یک سری اهداف ملی هم داریم اهداف توسعه منطقهای، اهداف ملی. یک سری هم اهداف منطبق بر مزیتهای نسبی داریم یعنی دیگر منطقی باید داشته باشی که شما فلان صنعت مثلاً فولاد را میخواهی ببری مثلا وسط فلات مرکزی ایران ایجاد کنید پس شما مشوق هایت، سیاستگذاری و شمشیر سیاستگذاری ات همین مشوقها است اساساً به اسناد آمایشی هم شخصیت میدهی اسناد آمایشی ما عمدتاً یک چیزایی هستند در کتابخانهها ولی اگر اسناد آمایشی و مشوقها وصل شود شما میتوانی تشخیص دهی این بی عدالتی کجاست. چهار استان اول ما بیش از نیمی از نیمی تولید ناخالص ملی کشور ما را دارد هفت استان آخر ما پنج درصد از جی دی پی را دارد. ملاحظه بفرمایید چهار استان بیش از پنجاه درصد نزدیک پنجاه درصد، هفت استان پنج درصد حالا در خود استانها این مسائل داریم مثلاً در یکی از استانهای معدنی ما بیش از هشتاد درصد اقتصاد استان در دو تا. این تراکم در خود بنگاه هم است، بخش غالبی از اقتصاد استان بیش از هفتاد درصد در سه بنگاه متمرکز شده است. هم در بعد ملی این نبود تعادل را در استانها دارید هم در درون استانها در خود شهرها دارید.
سوال: راهکار این چالش بی عدالتی در توسعهای منطقه چیست؟
دوستی: راهکارش همان مسیری که همه دنیا رفتند. یک سندی به نام مشوقها تهیه میکنند به شما میگویند مثلا اگر در تهران سرمایه گذاری کردید به شما مشوق نمیدهم ولی اگر مثلا در سواحل مکران سرمایه گذاری کردید مشوق میدهم.
مثلا در پتروشیمی در زنجیره متانول سرمایه گذاری کردید به شما مشوق نمیدهم ولی اگر رفتید در اولفینها میدهم. مثلا در جایی مثل سنگ آهن بود، آب بود آن زیرساختهای با مزیت نسبی بود سرمایه گذاری بود مشوق میدهم ولی جاهایی که منطق بر اسناد آمایشی بود نمیدهم.
سوال: فقط این نظام تشویقی میتواند این چالش را برطرف کند یا مولفههای دیگری برای این توازن نیازست؟
دوستی: من مشوقم منظورم از نظام مشوقها زمین، تسهیلات است، انرژی است، خوراک است، منظورم از نظام مشوقها نظام وسیعی است حتی ابزارهای مالیاتی. حتی بیمهای، در کشور همسایه ما تعرفه بیمهای در همه کشور یکسان نیست، مالیاتی یکسان نیست، زمین خشت یکسان نیست، متفاوت است، در کشورها تفاوتهایی در زمین وجود دارد ولی خیلی تعیین کننده نیست؛ بنابراین این منجر به یک سندی شد، پیشنهاد یک سندی شد با کمک سازمان برنامه و محوریت سازمان برنامه در معاونت اقتصادی سازمان برنامه در دست تهیه است که خیلی از مشکلات را حل کند. چرا مشکلات را حل میکند الان تسهیلات و محدودیت تسهیلات داریم ولی به بنگاههایی که در آن بخش ظرفیت مازاد دارند کماکان تسهیلات میدهیم و در ا ین حالت باعث میشود که آنها را قطع کردیم و منابع را متمرکز کنیم روی اهداف اصلی کشور، اهداف آمایش و اهداف کلان ملی.
سوال: کی به نتیجه نهایی میرسد و ابلاغ شود و مهمتر از ابلاغ نظارت براجراست.
دوستی: دوستان در سازمان برنامه کار سنگینی و خوبی انجام میدهند.
سوال: همه این مولفههای اساسنامه اصلی تشویقی در این اساسنامه و بسته دیده میشود؟
دوستی: بله همه دیده میشود.
سوال: از کی قابلیت اجرا خواهد داشت؟
دوستی: طبق برنامه شهریور قرار بود که فاز اولی از طرح بیرون بیاید و این ضعف بود در کشورما، امیدوارم تا پایان سال بشود جمع کرد.
سوال: پس پایلوت آزمایشی فعلا دارد؟
دوستی: شهریورماه میآید بیرون.
سوال: در چه بازه زمانی تاثیرش را خواهیم دید؟
دوستی: توسعه از جنس توصیه نیست، از جنس الزام است.
سوال: خیلی از الزام هابودند در مرحله اجرا به طور کامل اجرا نشدند و با نواقصی همراه بودند و دربعضی از مواقع حتی همین الزامها اجرا نشدند؟
دوستی: نرخ خوراک را بخواهید جهانی کنید و جاهایی غیر از مناطقی که میگویم با این قیمت برایتان حساب میکنند همین یک پارامتر برای ساماندهی یا انرژی برای ساماندهی توسعه کشور کافی باشد.
سوال: برویم سراغ سرمایه گذاری و در بخش سرمایه گذاری بپردازیم به آن رویکرد اشتغال زایی وزارت کشور، تحقق شعار سال، نکته بسیارمهمی است که بسیاری از برنامه ریزیها را در وزارت کشور به خودش اختصاص داده، چه رویکردی دارید در معاونت مربوطه برای این که کفه سرمایه گذاری بتواند کفه قابل قبولی باشد، بتواند اشتغال پایداری ایجاد کند؟
دوستی: ما در مدل توسعه صنعتی کشور یک گرفتاری داریم، شما منابع کشور یعنی انرژی ارزان، مواد اولیه ارزان به حلقه اول زنجیره ارزش میدهید، به آن حلقه بالایی، حلقه اول تمام منابع را میگیرد ولی آن حلقه به تمام حلقههای بعدی براساس نرخ جهانی حساب میکند. آن حلقه، حلقهای است که تقریبا متوسط هر یک و نیم میلیون دلار یک شغل ایجاد میکنید ولی ادامه آن در پایین زنجیره به ازای هر بیست و پنج هزار دلار یک شغل میدهد و اگر یک و نیم به بیست و پنج بگیرید شصت برابر و یا نزدیک چهل برابر میشود. اتفاقی که افتاده است، کاری که همه دنیا میکنند این تخفیفات در طول زنجیره ارزش باید پلکانی باشد اگر یک خوراک ارزان میگیرید بر اساس حرکت در عمق زنجیره باید این تخفیفات پلکانی افزایش پیدا کند. ریشه اصلی شکل گیری مرتبط با اشتغال زنجیرههای ارزش هستند و زنجیره ارزش به نوعی به سیاست گذاری و مدل توسعه ما برمی گردد. روی این اصل وزارت کشوربرای هر استان زحمتی که همکاران قبل از من کشیدند برای سی و یک استان کشور و برای هر کدام از استانها دو زنجیره ارزش مبنا تعریف کردند. این زنجیرههای ارزش هم در بعد کشاورزی است و هم در بعد صنعتی و انواع مختلف دارد، بر این اساس ذیل این هدف و این سیاست آن موقع است که میتوانید مشاغل بیشتری تعریف کنید و یکی دیگر از کارها هدف گذاری است. هدف گذاری برای تکلیف و تقسیمی که وزارت رفاه کرده برای استانهای مختلف یک هدفی را تا پایان سال تعریف کرده. اشتغال معلول است و علت اصلی است هدف اصلی خود سرمایه گذاری و رشد اقتصادی است که میتواند اشتغال بیشتری برای شما ایجاد کند؛ بنابراین هم یک هدف گذاری برای استانها شده و هم براساس زنجیرهها ارزش حرکت شده است. یک مدل دیگر بحث توسعه دهندههای ملی است، توسعه دهندههای ملی، این توسعه دهندههای ملی کیا هستند. گسترش دهنده و بسط دهندههای ملی، کسانی هستند که میآیند فرض کنید در استان گیلان پرورش کرم ابریشم داریم. جلساتی با اینها برگزار شده و فراخوانی شده و یک سوال ساده شده که در کدام استانهای کشور این پتانسیل ایجاد شده است و شما مایل هستید که این کسب وکار را راه بیاندازید. کسی که در یک استان محدود کار میکند در استانهای دیگر این ظرفیت برای او فراهم میشود که بسط دهد. اولا مقیاس بنگاهها را بزرگ میکنم، یکی از ایرادات کشور، کوچک بودن بنگاههای اقتصادی است، تولید میکردیم و مازادش را صادر و اینها میآیند در استانهای دیگر یکی مقیاس آنها ملی و بزرگ میشود و دوم در استانهایی که آشنا نبودند یک زنجیره جدید کسب و کار ایجاد میشود و این توسعه دهنده ملی در زنجیرههای سنگهای زینتی و زنجیره چوب و در زنجیره ابریشم، چند تا زنجیره مشخص بسط میدهیم و از یک استان یا دو استان به استانهای بیشتری تعمیم میدهیم.
سوال: سرمایه گذار داخلی در بخش خصوصی صحبت میکنیم الان چقدر زمینه را فراهم میکنیم زیرساختها و هر چه نیاز است که به عنوان مولفههای سرمایه گذاری برای سرمایه گذار خارجی چقدر الان نیاز داریم به اصلاح زیرساخت، چقدر فراهم است. وزارت کشور آیا ورود میکند در کنار تعامل با وزارت خانهها یا دستگاههای دیگر یا نه؟
دوستی: سازمانی به این نام وجود دارد که متولی این کارست و ما در این استانها کمک کننده هستیم و محور اصلی خود سازمان جذب سرمایه گذاری خارجی است که کار خوبی کردند.
سوال: وزارت کشور باید در تعامل این با این سازمان سرمایه گذار خارجی را سوق دهد به نظام اولویت ها؟
دوستی: همین مراکز خدمات سرمایه گذاری پایه شکل گیری شان مراکز خدمات سرمایه گذاری خارجی است، یک ظرفیت مازادی وجود دارد که ما داخلی استفاده میکنیم، ولی قانون خارجی گفته، اصلیترین کاری که داریم میکنیم یکی از ضعفهایی که وجود دارد ما نظام متمرکزمشوقها نداریم، شما یک سرمایه گذار هستید که به ایران میآیید و میخواهید سرمایه گذاری کنید، باید به وزارت خانههای مختلف بروید که وزارت خانههای مختلف چه مشوقهایی به شما میدهند. سازمان سرمایه گذاری خارجی یک بخشی را متمرکز کرده ولی باز هم در استانها نیاز به انسجام بهتر و بیشتری وجود دارد. یکی از کارها این است. یکی از این کارها بحث ترجمه این هاست، بحث بین المللی کردن اسنادست، صرفا ترجمه صرف نیست، زبان مالی بین المللی کردن و بالا بردن استانداردها. میگویند بانک بل یعنی مورد قبول بانک شود، یک چیزی در حد استاندارد شود،ای کاش مجموعه بین المللی فرصتهای سرمایه گذاری ما را تایید میکرد. چون هر سرمایه گذاری بیاید صرفا این نیست که این کار A درصد سود دارد حرف ما را بپذیرد، بررسی میکند که شاید قرارباشد چند ده میلیون دلار یا چند صد میلیون دلار سرمایه گذاری در ایران انجام دهد. کار دیگری که انجام شده ظرفیتی است که بیشتر در استانهای مرزی وجود دارد، بانکی از سرمایه گذاران مقیم خود استان در کشورهای دیگر تهیه شده به همت استانداران که روی آن کار میکنند و بعضی از استانها تهیه کردند و آن هم کمک میکند و رفت و آمدها و همایشهای سرمایه گذاری و یک سری رویداد برگزار میشود که اینها در استانها معرفی کنند.
سوال: وزارت کشور در ارتقای فضای کسب و کار و حمایت از تولیدات داخلی به منظور تحقق شعار سال برنامه ریزیهایی دارد، که چرخ سرمایه گذاری را به حرکت دربیاورد و هم بازار و سرمایه گذاری که سرمایه گذاری کرده آن را حفظ کند؟ از این فرآیند بیشتر توضیح دهید؟
دوستی: بخش بهبود محیط یکی عرضه فرصت هاست و یک بحث مربوط به شاخصهای اقتصادی. شاخصهای اقتصادی، چون بحث قبلی تا فاصله نگرفتید بگویم، اولین سیگنالی که برای سرمایه گذاری خارجی ارسال میشود شاخص است، کسی که میخواهد به ایران بیاید نگاه میکند که وضعیت کسب و کار و شفافیت اقتصادی ما به چه صورت است و شاخصهایی معمولا بانک جهانی پول و موسسات بین المللی عرضه میکنند و این شاخصهای یک سری عوامل موثر دارند، یکی از این شاخصها به عنوان مثال ۴۱ عامل برآن موثر بوده است که ۱۳ تا منطقهای و ۲۸ تا ملی است که این تقسیم کار شده که شاخصهای بین المللی و شاخصهای اقتصادی را بهبود ببخشیم و بخشی از این کار در استان هاست. آن ۱۳ تا یکی از شاخصها به استانها برمی گردد.
سوال: برنامه زمانبندی تان که ظرف چه بازه زمانی است؟
دوستی: خیلی متغیر است و باید حتما مشترکا با دستگاههای مختلف مخصوصا وزارت اقتصاد که محور اصلی است انجام شود. نکته بعدی آئین نامهها و قوانین و مقررات اجرایی مخل تولیدست که این جا چقدر است؟ از استانها خواسته شد که قوانین و فرآیندهایی که مخل تولید هستند اعلام کنید، استانها ۴۸۵ مورد اعلام کردند که حدود ۸۰ و خوردهای در حوزه قوانین بود و صد و خوردهای درمورد مسائل مربوط به فرآیندهای اجرایی و اینها تقسیم کار شده و با محوریت معاونت حقوقی و کمکی که از مرکز پژوهشهای میگیریم اینها را بررسی و اصلاح میکنیم که این قوانین مخل تولید را ساماندهی کنیم. یک برنامه برای سیگنال و شاخصها بود و یکی هم در خصوص پیگیری مسائل سرمایه گذاران است که یک روز در هفته به عنوان سه شنبههای تسهیل گری در همه استانها تعریف شده، حالا ممکن است که یک استان چهارشنبه برگزار کنند ولی اسمش سه شنبههای تسهیل گری است که ارتباط مستقیم با استاندار و مدیران مختلف اجرایی وجود دارد که مسائل شان را حل میکنند و تسهیل گری میشود و جزو ابزارها بوده است.
سوال: چند تا سرمایه گذار در این سه شنبههای تسهیل گری مشکل شان حل شده؟
دوستی: در استانها متوسط مراجعات پنج نفرست که این مراجعه مثلا ۵ مسئله مطرح میکنند که یک تعدادی در استان قابل حل میشود و یک تعداد به ما منتقل شده و تقسیم کار دستگاههای ملی میشود. بنا به دستور رئیس جمهور بر اساس تقاضای وزیر کشور قرار شده آمار موارد رسوب کرده سرمایه گذاران استانها به دستگاههای مختلف ماهانه اعلام میشود. به صورت ماهانه اعلام میکنیم که این هفته از سی و یک استان، هر استان یک مورد آمد، این شد سی و یکی، تقسیم میشود ده تا دریک وزارتخانه و ده تا در یک وزارت خانه.
سوال: خروجی چند تا از سرمایه گذاران مشکلشان حل میشود؟
دوستی: از اردیبهشت شروع کردیم و آخرین آمار سی تا سی و پنج مورد است که هنوز حجم نگرفته کار تا فرآیندها بیاید، ضمن این که آمار رسوب کردهها تعیین کننده است که مثلا وزارت الف هشتاد مورد از مسائل استانها رسوب کرده این باعث میشود با دخالت وزرا بخشی از مسائل حل شود. یکی از مسائل بحث مهارت و نیروی انسانی بود که این جا کار خیلی خوبی انجام شد و حضرت آقا مرتبا امر کردند که این کار انجام شود و رئیس جمهور تمرکز کردند که در حوزه آموزش و پرورش خیلی زیاد، بحث گرفتاری که در کشور داشتیم نقشه توسعه اقتصادی مان با نظام برنامه آموزشی مان منطبق نبود. یعنی دبیرستانهای ما فارغ التحصیل رشته ادبیات میدادند ولی در آن استان برنامه بلندمدت توسعه توسعه زنجیره فولاد بود، با همه استانداران و شورای آموزش و پرورش و خود وزارت آموزش و پرورش برنامه ریزی انجام شده ۸۴۹ هنرستان مهارتی برای کشور طراحی شده است. در یک برنامه سه ساله، مهر ۴۰۴.
سوال: متناسب با همین الگوی نیاز؟
دوستی: این ۸۴۹ تا را استانداران بردند، مثلا سهم هنرستانهای مرتب با حوزه انرژی خورشیدی افزایش پیدا کرده که مهر امسال یک تعداد از این هنرستان طبق زمانبندی ما با محوریت استانها انجام میشود که یکی از کارهای ویژهای است که انجام میشود.
سوال: تاکید کردید که این برنامهها باید ۱۴۰۴ اتفاق بیفتد تا شعار سال تحقق پیدا کند، یک سری برنامه ریزیها رفت به بازه زمانی میان مدت و یکی همین نیروی انسانی تمرکز کردید که اصلاحاتش از نظام آموزش و پرورش و در تعامل سایر وزارتخانه شروع کردید برمی گردد به برنامه ریزیهای بلندمدت، آن چه کشور نیاز دارد برای اصلاح چرخه اقتصادی، برای موضوع سرمایه گذاری و برای توجه به رویکردهای مهم اقتصاد در وزارت کشور چه موضوعاتی است که در استانها باید اصلاح شود یا توسط دستگاهها و وزارتخانههای دیگر زمینههای ایجادش فراهم شود؟
دوستی: چالشهای اصلی ما یک بخشی همین پروژههایی است که خدمت شما گفتم.
سوال: نیمه تمام؟
دوستی: درابتدای صحبت گفتم یک پروژههایی که یک سرفصلی داریم به نام ۵۶۰ که ۵۶۰ پروژه داریم که متوقف هستند که هم بخش خصوصی دارد و هم بخش دولتی، که این ۵۶۰ پروژه اولویت دار که پروژههای دولتی شان زیرساخت رشد هستند، اگر نیروگاه دولتی که آن نیروگاه منطقه ایجاد نشود، مشکلش حل نشود، اعتبارش تامین نشود، شبکه زیرساخت انتقالش تکمیل شد نمیتوانید یک بخشی از شهرک صنعتی را راه بیاندازید، این ۵۶۰ که در حوزههای حقوقی قضایی، زیست محیطی و معارضین محلی است که تقسیم کار شده در دستگاههای ملی و از استانها رسیده است. چهارشنبه جلسهای خدمت ریاست قوه قضاییه بودیم که دستور صریح دادند ۱۱۸ مورد مربوط به قوه قضاییه هم از بعد منطقهای با محوریت روسای کل دادگستری در استانها و هم در بعد ملی با دخالت مرکز حل شود که همین مسئله با محیط زیست و هم با متولی معارضین محلی در استانهای مختلف حل میکنیم و پیش میبریم و تقسیم کاری انجام شد، بنا به تشخیص به استانداران اینها مانع اصلی پیشبرد برنامههای اقتصادی هستند باید همه دستگاهها به اراده و نظر استانداران احترام بگذارند و کمک کنند این مسئله حل شود. خودم مقطعی افتخار داشتم استاندار بودم.
سوال: استاندار هرمزگان بودید؟
دوستی: بله یک تصمیم ملی میتواند در استانها گره گشایی کند. هم حضرت آقا اخیرا تاکید کردند تفویض اختیارات کردند و اگر بخشی از اختیارات ملی و دستگاههای ملی به استانداران واگذار شود خیلی میتواند در تحقق شعار سال و اهداف اقتصادی موثر باشد.
سوال: راجع به مباحث مختلفی صحبت شد صحبت از استانهای سرافراز کشورمان همه استانهایی که قلب تپنده ایران هستند و ما هم برای پیشرفت و آبادانی شان دغدغهمند هستیم، مهمترین برنامه ریزیهای شما امسال در یک مقطع کوتاه مدت تا پایان ۱۴۰۴ در حوزه تحقق شعار سال چه خواهد بود؟
دوستی: ۳۱ استان کشور. برنامه برای ۳۱ استان داریم که عرض کردم، یک برنامه هم برای ۱۶ استان مرزی داریم که با ۱۵ کشور همسایه ما مرز مشترک دارند. این برنامه اقتصاد مرز از این بابت عرض میکنم که صرفا اثرش بر ۱۶ استان مرزی نیست، اثرش برای ۳۱ استان است، چون یک بازاری مهیا میکند که شما میتوانید کالاهایتان را بیشتر بفروشید. یکی از مشکلات اساسی بنگاهها این است که بنگاههایی هستند که زیر ظرفیت کار میکنند. اگر تقریبا کمتر از ده درصد بنگاه داشته باشیم که ۹۵ درصد به بالا کار میکنند؛ بنابراین اگر بازار را تامین کنیم قطعا میتوانیم در سطح ملی این ۳۱ استان را ارتقا دهیم، آن چه که در استانها دنبال میکنیم یکی توسعه منطقهای است که همان پیشرفت توام با عدالت مقام معظم رهبری است که داریم دنبال میکنیم با توسعه منطقهای و یکی هم حل مسائل و مشکلاتی که از استانها به تهران میرسد و باید دستگاههای ملی باید به سرعت آنها را حل کنند.
