یکی دیگر از عوامل مؤثر، عدم تناسب ظرفیت شبکه حمل و نقل با نیاز بازار است. وقتی مصرف سوخت در یک منطقه افزایش مییابد و عرضه محدود یا دسترسی به جایگاههای قانونی دشوار است، انگیزه افراد برای جابهجایی غیرقانونی سوخت افزایش مییابد. به عبارت دیگر، ضعف در مدیریت توزیع و حمل و نقل قانونی، زمینهساز رشد قاچاق سوخت میشود.
از سوی دیگر، نبود تجهیزات مدرن نظارتی در حمل و نقل باعث میشود قاچاقچیان بتوانند با کمترین ریسک سوخت را جابهجا کنند. کنترل ناکافی کامیونها، تانکرها و شبکه پخش، علاوه بر ایجاد زیان اقتصادی، موجب افزایش خطرات ایمنی و محیطزیستی نیز میشود. این شرایط فشار مضاعفی بر دولت و شرکتهای دولتی وارد میکند تا برای مقابله با این پدیده راهکارهای فوری و کارآمد تدوین کنند.
در مجموع، رابطه بین حمل و نقل و قاچاق سوخت یک رابطه مستقیم و حساس است. اصلاح زیرساختها، افزایش نظارت و بهرهگیری از فناوریهای نوین در رصد مسیرهای توزیع، میتواند به کاهش قاچاق کمک کند و امنیت اقتصادی و انرژی کشور را تقویت نماید. مدیریت هوشمند حمل و نقل در این زمینه، نقش کلیدی در مقابله با معضل قاچاق سوخت دارد.
معاون وزیر راه و شهرسازی درباره اظهارات مدیر عامل شرکت پالایش و پخش فرآوردههای نفتی مبنی بر اینکه منشأ ۵۰ درصد قاچاق سوخت کشور بخش حمل و نقل است، گفت: طبق آخرین آماری که از سوی ستاد مبارزه با قاچاق کالا اعلام شده با در نظر گرفتن کل میزان قاچاق سوخت کشور، کمتر از ۱۲ درصد آن مربوط به حمل و نقل جادهای است.
رضا اکبری، رییس سازمان راهداری و حمل و نقل جادهای اظهارات مدیر عامل شرکت پالایش و پخش فرآوردههای نفتی مبنی بر اینکه منشأ ۵۰ درصد قاچاق سوخت کشور بخش حمل و نقل وعدم کارکرد ناوگان حمل و نقل است، اظهار داشت: طبق آخرین آماری که از سوی ستاد مبارزه با قاچاق کالا اعلام شده با در نظر گرفتن کل میزان قاچاق سوخت کشور، کمتر از ۱۲ درصد آن مربوط به حمل و نقل جادهای است.
وی با اشاره به اقدامات سازمان راهداری و حمل و نقل جادهای برای جلوگیری از قاچاق سوخت در ناوگان حمل و نقل جادهای گفت: در سالهای گذشته سامانههای بسیاری را توسعه دادیم که این عدد کمتر از ۱۲ درصد قاچاق سوخت را بتوانیم کاهش دهیم. از جمله اینکه با توسعه این سامانهها صورت وضعیت صوری را کشف کردیم و با شناسایی صورت وضعیتهای صوری در سامانه ها، توانستیم درتخصیص سوخت به ناوگان صرفه جویی کنیم.
معاون وزیر راه و شهرسازی گفت: همچنین کارت سوخت ناوگانی که دارای بیمه نبودند حذف شد و این اقدامات سازمان باعث صرفه جویی قابل توجهی شده است.
اکبری درباره آخرین وضعیت سامانه سپهتن برای جلوگیری از قاچاق سوخت، افزود: در حال حاضر با گزارشهای مستند سازمان راهداری حمل و نقل جادهای و وزارت نفت که تایید شده، دیگر از سمانه سپهتن، آن انتظاری که روز اول وجود داشت مبنی بر اینکه بتواند کل حجم قابل توجهی از قاچاق سوخت را شناسایی و جلوگیری کند، مطرح نیست اما همچنان ما منتظر اقدام شورای اقتصاد هستیم که جلسه اصلاحیه مصوب سپهتن را برگزار و تکلیف ما را با این پروژه یکسره کند.
رییس سازمان راهداری و حمل و نقل جادهای درباره کارکرد سامانه سپهتن اظهار داشت: کارکرد سامانه سپهتن این بوده که پیمایش دقیق ناوگان کامیونی و باری کشور را اندازه گیری کند. تخصیص سوخت ناوگان بر اساس پیمایش است و پیمایش براساس اسناد حمل صورت میگیرد و اگر اسناد حمل صوری باشد، این پیمایش هم انجام نمیشود اما سوخت آن را دریافت میکند.
وی تاکید کرد: اگر پیمایش به صورت واقعی و دقیق اندازه گیری شود، حمل صوری از بین میرود و امکان تخصیص سوخت به آن وجود ندارد. البته این موضوع و سامانه سپهتن را کنار نگذاشتهایم و همزمان اقدامات دیگری در حال انجام است که این نقش را ایفا میکند.