آلبر ممی متفکر تونسی
به گزارش خبرنگار فرهنگی تابناک،سال ۱۸۳۸ که هند در چمبره استعمار انگلیس و ایران هم طعمه بعدی محسوب میشد، کتابی به نام «آموزش و پرورش در هندوستان» بهقلم چارلز ترولین چاپ شد. در فرازی از اینکتاب نوشته شده بود:
«جوانان هندی پرورشیافته تحت سرپرستی غرب کاملا آشنا با فرهنگ و تمدن ما، دیگر ما (بریتانیاییها و غربیها) را بیگانه نمیدانند. بنابراین سلطه استعماری ما را تشخیص نمیدهند. ما را الگوی خود قرار میدهند و حامیان خود میدانند. آرزوی آنان این است که مانند ما شوند.»
لرد ماکائولی طراح و نقشهپرداز فرهنگ و جریانی بود که میگفت «یکطبقه از هندیها تربیت شوند که بتوانند نقش رابط بین ما و میلیون هندی تحت سلطه ما را ایفا کنند و وسیله تفاهم بین ما باشند. یکطبقه که از نژاد هندی و خون هندی، ولی دارای سلیقه، اخلاق و فرهنگ انگلیسی باشند.»
با همینرویکرد و ریلگذاری انگلیس و بهتر بگوییم یهود بینالملل در ایرانِ پیش از انقلاب اسلامی، نخبگان بومی و دستچینشدهای تربیت شده بودند که پرورش آنها از مدتها قبل در دستور کار قرار گرفته بود. ایننقش در ایران به عهده فراماسونهایی چون محمدعلی فروغی، سیدحسن تقیزاده و ... بود.
اما مساله استعمارزدگی و استحالهای که در تفکر فرد استعمارزده رخ میدهد، در نوشتههای آلبر ممی متفکر تونسی اینگونه تشریح شده است:
«اولیناقدام استعمارزده این است که با رفتن به جلدی دیگر، شرایط دیگری را کسب کند. در اینجا سرمشقی فریبنده و در دسترس، خود را به او ارائه و تحمیل میکند. اینسرمشق، استعمارگر است؛ آنکه از هیچیک از کمبودهای او رنج نمیبرد، همه حقوق را داراست، از همه خوبیها و سودها و اعتبارها بهرهمند است و از ثروت و افتخارات و روشهای فنی و اقتدار برخوردار! او همانطرف قیاسی است که استعمارزده را پایمان میکند و در بندگی نگه میدارد. پس اولین آرزوی استعمارزده این خواهد بود که خود را به اینسرمشق پر اعتبار برساند؛ تا آنجا که از فرط شباهت با او، در او محو شود.
زیادهروی استعمارزده در تقلید از اینسرمشق خود نشان گویایی است: زن مو بور، گرچه بینمک و نازیبا، باز بر زن مو مشکی برتری مییابد. کالایی که استعمارگر تولید میکند، یا قولی که او میدهد، با اعتماد بیشتری روبرو میگردد. آداب و رسوم و لباس و غذا و معماری استعمارگر، حتی اگر با محیط سازگار نباشد، باز بهشدت تقلید میشود و حد نهایی اینتقلید، نزد جسورترین افراد، زناشویی با زن فرنگی است.
حال اگر روی آوری به ارزشهای استعماری، رویگردانی از خویش را در بر نداشت، چندان مشکوک به نظر نمیرسید. لیکن استعمارزده در پی بهرهگرفتن از شایستگیهای استعمارگر نیست، بلکه به نام شخصیت فردای خود، و با شور و هیجان به ناچیزکردن و دور افکندن شخصیت امروز خویش میپردازد.»
به نظر میرسد کسانی که دارای نگاه مورد اشاره هستند، اینروزها در رسانه و فضای مجازی به شدت مشغول کار هستند؛ همیشه چشمشان به دست اربابان خارجی است؛ گاهی دوست دارند جای اینکه ایرانی باشند، گوسفندی در مراتع سوییس باشند یا به هر قیمتی شده بیگانگان بیایند و بر آنها حکومت کنند؛ فرقی هم نمیکند خاک جایی که بهظاهر کشورشان است با بمب و موشک بیگانگان ویران شود!
شما هم از اینموجودات مسخشده و استعمارزده دیدهاید؟
