فرارو- آندره راث، خبرنگار بخش بین الملل روزنامه گاردین.
به گزارش فرارو به نقل از روزنامه گاردین، جیدی ونس با تبدیل شدن به چهره اصلی توافق آتشبس با ایران، بزرگترین قمار دوران معاونت ریاستجمهوری خود را انجام داده است؛ توافقی متزلزل که از هماکنون نیز نشانههای فروپاشی در آن دیده میشود. با این حال، پس از ماهها بلاتکلیفی ناشی از جنگ، این توافق شاید بهترین فرصت برای ونس باشد تا بار دیگر جایگاه سیاسی خود را تثبیت کند.
از زمان آغاز جنگ دولت آمریکا علیه ایران در ماه فوریه، فضای ناامیدی و سردرگمی بر اردوگاه معاون رئیسجمهور سایه افکنده بود. جیدی ونس که همواره از منتقدان سرسخت «جنگهای بیپایان» آمریکا به شمار میرفت، اکنون ناچار شده بود از بزرگترین مداخله نظامی واشنگتن در خاورمیانه طی یک نسل اخیر دفاع کند.
در عرصه عمومی، او از جلسات تصمیمگیری جنگی در اقامتگاه مارالاگو کنار گذاشته شده بود و در محافل غیررسمی نیز خبرنگاران از مخالفت او با جنگ خبر میدادند. یکی از همکاران پیشین ونس در سنا میگوید: «میشد بهوضوح دید که او عمیقاً از این جنگ ناراضی بود، اما در نهایت تصمیم گرفت با شخص ترامپ همراه شود.»
به گفته برخی منابع آگاه، این جنگ حتی میتوانست شانس احتمالی جیدی ونس برای نامزدی در انتخابات ریاستجمهوری سال ۲۰۲۸ را به خطر بیندازد. او در ماههای اخیر بخشی از موقعیت خود را در برابر مارکو روبیو از دست داده است؛ سیاستمداری با گرایشهای تندرو در حوزه سیاست خارجی که عملکرد قابل قبولی بهعنوان یک دیپلمات ارشد نشان داده است.
اندرو دی، نویسنده نشریه د آمریکن کانسرویتیو مینویسد: «برای بسیاری از رأیدهندگان، ونس اکنون نماینده دولتی است که بر اقتصادی کمرمق، افول ژئوپلیتیکی و جنگی فاجعهبار با ایران نظارت دارد. ونس برای آنکه در نهایت پیروز شود، ابتدا باید هویت سیاسی مستقلی برای خود تعریف کند.»
هیچکس تردید نداشت که جیدی ونس با پذیرفتن نقش مذاکرهکننده با ایران از طریق میانجیگری پاکستان، دست به یک قمار سیاسی زده است. او هدایت عالیترین سطح تماس میان مقامهای آمریکایی و ایرانی از زمان انقلاب سال ۱۹۷۹ را بر عهده گرفت.
با علنی شدن مفاد توافق، ونس ناچار شد از امتیازهایی که به ایران داده شده بود دفاع کند؛ امتیازهایی از جمله کاهش تحریمها و آزادسازی داراییهای بلوکه شده که او را به هدف انتقاد جناحهای تندرو و حامیان اسرائیل در حزب جمهوریخواه تبدیل کرد.
بدتر از همه این بود که جیدی ونس بهطور مرتب از سوی کاخ سفید تضعیف میشد؛ بهگونهای که دونالد ترامپ در حین مذاکرات، بارها ایران را به ازسرگیری حملات نظامی و حتی ترور مذاکرهکنندگان ایرانی تهدید میکرد. ونس تلاش کرد لحن تند ترامپ را تعدیل کند و گفت: «وقتی شما وارد کُریخوانی میشوید، نباید انتظار داشته باشید که رئیسجمهور آمریکا واکنشی نشان ندهد.»
طی نزدیک به یک هفته، ونس بهطور مداوم در برنامههای تلویزیونی حاضر شد تا از توافق با ایران دفاع کند. او در گفتوگو با ستوننویس نیویورک تایمز، در واکنش به انتقاد سیاستمداران تندروی اسرائیلی از مذاکراتش با ایران گفت: «پیشنهاد مشخص شما چیست؟ شما کشوری با ۹ میلیون جمعیت هستید. نمیتوانید صرفاً با کشتن، همه مشکلات امنیت ملی خود را حل کنید.»
مخاطرات سیاسی برای جیدی ونس نمیتوانست از این بیشتر باشد. بار دیگر، کاخ سفید نشان داده است که در قبال شکست، تحمل بسیار اندکی دارد. دونالد ترامپ درباره این توافق صلح گفته است: «اگر این توافق موفق شود، من اعتبارش را به نام خودم ثبت میکنم. اما اگر شکست بخورد، جیدی را مقصر خواهم دانست.»
