همشهری آنلاین: فیلمنامه فاخری که اوایل دهه ۱۳۶۰ از نویسنده نامدارش خریداری شد و سالها در دفاتر تولید نهادهای مختلف دستبهدست شد و چندین کارگردان داوطلب ساختش شدند، درنهایت سال۱۳۷۳ در «هدایتفیلم» تولید شد. بنیاد سینمایی فارابی سرمایهگذار شد تا موفقترین دفتر تولید بخش خصوصی در آن سالها پروژه دشوار «روز واقعه» را تولید کند. فیلمی که گرچه با سلیقه بهرام بیضایی ساخته نشد و در پرداخت بصری بیشتر به تولیدات کلاسیک هالیوود دهه ۱۳۶۰ میلادی پهلو میزد، ولی نمیشود انکار کرد که اجرای اسدی از متن بیضایی قابلقبول و پذیرفتنی بود. فیلم ستایششده سیزدهمین جشنواره فیلم فجر در اکران با اقبال عمومی مواجه نشد، ولی در معاملهای دوسرسود، فارابی و شبکه دوم سیما مالکیت فیلمهای «روز واقعه» و «بادکنک سفید» را با یکدیگر تاخت زدند و وقتی مالکیت «روز واقعه» به تلویزیون رسید، با پخشهای مکرر از شبکههای مختلف، که واقعاً حسابش از دست همه در رفته، فیلم چنان دیده شد که شاید هیچ تولید مذهبیای از سینمای ایران به گردش نرسد. آنچه پیش رو دارید روایت مرتضی شایسته، تهیهکننده فیلم درباره «روز واقعه» است.
پیشنهادی که نمیشد ردش کرد
اولین بار سال۱۳۷۲ برای برنامهای به سینما فرهنگ رفته بودم که آقایان محمدمهدی دادگو، از مدیران وقت ارشاد و سیدمحمد بهشتی، مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی پیشنهاد ساخت فیلم «روز واقعه» را به من دادند. یادم هست که فیلمنامه را به من دادند و گفتند این را بخوانید و تا فردا جوابش را به ما بدهید. همان شب فیلمنامه را خواندم و خدمت آقایان رفتم و قرار شد «روز واقعه» در هدایتفیلم تولید شود. سؤال کردم چرا آقای بیضایی فیلم را نمیسازد، که دوستان گفتند ایشان سالها پیش فیلمنامه را واگذار کرده است. خلاصه کار را شروع کردیم و رفتیم به پیشتولید و بعد از ۲ماه آقای مجید مسچی از ارشاد تماس گرفت و ما قرارداد تولید «روز واقعه» را از پیشتولید تا تحویل کپی نهایی به قیمت ۶۲میلیون تومان امضا کردیم. فیلم با کمی افزایش با حدود ۷۰میلیون تومان تمام شد که برای آن زمان هم با توجه به گستردگی کار برای یک فیلم فاخر مذهبی-تاریخی رقم بالایی نبود. آن موقع یک فیلم معمولی را با ۳۰میلیون میساختند.
سیدمحمد بهشتی مخالف حضور شجاعنوری بود
برای «روز واقعه» بهترینهای سینمای ایران را گرد هم آوردیم. شهرام اسدی کارگردان جوان و خوشفکری بود که پیش از ورود ما به پروژه «روز واقعه» انتخاب شده و بخشهایی را هم فیلمبرداری کرده بود که بعد فیلم متوقف شده بود. مشکل هم از کارگردان نبود و فیلم از تدارک و تولید آسیب دیده بود. ما کنار شهرام اسدی جوان، مازیار پرتو را قرار دادیم که بهترین مدیر فیلمبرداری برای کارهای تاریخی بود و تجربیات درخشانی داشت. «روز واقعه» بهلحاظ تولید فیلم بسیار سختی بود و کار در لوکیشنهای انتخابشده هم بسیار دشوار بود و اصلا همین سختی و دشواری باعث شده بود فیلم را برای تولید به هدایتفیلم بدهند. ما حرفهایترینها را به «روز واقعه» آوردیم و از سیروس مقدم و مجید میرفخرایی تا عبدالله اسکندری و گروهش تا مازیار پرتو و گروهش، همگی بسیار حرفهای بودند و برای امام حسین(ع) همگی با تمام وجود در خدمت پروژه بودند. برای نقشهای فراوانی که در فیلمنامه وجود داشت، سراغ بهترین بازیگران سینمای ایران رفتیم و برای آنهمه نقش کوتاه همه با جان و دل آمدند. از عزتالله انتظامی و جمشید مشایخی تا محمدعلی کشاورز و مهدی فتحی و حسین پناهی، همه بزرگان بازیگری آمدند و چون کار برای آقاامام حسین(ع) بود، خیلیهایشان افتخاری جلوی دوربین رفتند و دستمزد هم نگرفتند. انتخاب سخت آقای علیرضا شجاعنوری برای نقش اصلی به دشواری صورت گرفت. شجاعنوری آن زمان مدیر بخش بینالملل فارابی بود و سیدمحمد بهشتی مخالف حضورش در «روز واقعه» بود و میگفت بازیگر دیگری را انتخاب کنید، چون شجاعنوری سرش شلوغ است. یادم هست که با محمدمهدی دادگو پیش بهشتی رفتیم تا اجازه حضور شجاعنوری را بگیریم که بهشتی همچنان مخالف بود و رضایت نمیداد. درنهایت اما ایشان آمد و خیلی هم بازی خوبی ارائه کرد. همینطور خانم مستوفی که با وجود کمتجربهبودن در یک گروه بسیار باتجربه و حرفهای حضور یافت و نقش یک زن را بهخوبی ایفا کرد.
چرا «روز واقعه» در اکران شکست خورد؟
در فاصلهای که «روز واقعه» ساخته شد و در جشنواره به نمایش درآمد تا زمان اکران، مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی عوض شد. سیدمحمد بهشتی بعد از گذشت بیش از یکدهه از فارابی رفت و جای خود را به آقایی داد که ایشان تصمیم گرفت فیلم را در ایام محرم اکران کند. ما در هدایتفیلم با اکران «روز واقعه» در ماه محرم مخالف بودیم و فکر میکنم اگر سیدمحمد بهشتی همچنان در فارابی حضور داشت، با ما همنظر میشد، ولی مدیرعامل جدید اصرار به اکران در دهه اول محرم داشت. استدلال ما این بود که مردم در این ایام سینما نمیروند و بهخصوص به تماشای «روز واقعه» نمیروند، چون خودشان در حال عزاداری هستند. بگذارید ۲ تا ۳ماه بعد «روز واقعه» را با تبلیغاتی درست و متفاوت اکران کنیم و مطمئن باشید که فیلم فروش بسیار بالایی میکند. درنهایت اما مدیرعامل وقت فارابی زیر بار نرفت و «روز واقعه» را در ایام محرم اکران کرد و دیدیم که در گیشه شکست خورد. درواقع تصمیم اشتباه یک مدیر باعث شد فیلمی که میتوانست تجربه بسیار درخشانی در اکران فیلم مذهبی باشد، در گیشه به موفقیت نرسد. بعد از پایان اکران مدیرعامل فارابی با بنده تماس گرفت و گفت آن اتفاقی که میخواستیم رخ نداد، که در جواب ایشان گفتم مگر قرار بود با کاری که شما کردید اتفاقی بیفتد!؟ کاملا معلوم بود مسیری که میروید به شکست میانجامد.
