به گزارش بهداشت نیوز، احتمالاً از کودکی این جمله را شنیدهاید: «جای نیش حشره را نخاران. بدترش میکنی» اما چرا چیزی که این قدر حس خوبی دارد، باید بد باشد؟
به نقل از مدیکالاکسپرس، عوامل بسیاری میتوانند به خارش پوست منجر شوند. علت خارش هرچه باشد، پزشکان مدتها است هشدار دادهاند که خاراندن بیش از حد میتواند به پوست آسیب برساند. اکنون پژوهشگران بهتر درک میکنند که چرا اگر تسلیم شوید، حتی یک خارش خفیف و آزاردهنده میتواند شما را در چرخه خارش و خاراندن قرار دهد.
پژوهشگران چطور متوجه این نکته شدند؟ آنها تا حدودی با بستن گردنبند الیزابت به موشها و تلاش برای کشف این که وقتی خارش ایجاد میشود یا به حال خود رها میشود، چه اتفاقی در سطح سلولی رخ میدهد، به این موضوع پی بردند.
همچنین، پژوهشگران به اطلاعاتی درباره این موضوع دست یافتند که چرا یک خاراندن حداقل در ابتدا باعث آرامش میشود. به هر حال، نه تنها انسانها و سایر پستانداران، بلکه حتی ماهیها هم خاراندن را انجام میدهند. این ویژگی مشترک نشان میدهد که باید دلیل تکاملی برای آن وجود داشته باشد و آزمایش روی موشها به کمی محافظت در برابر میکروب اشاره دارد، اما هنوز دلیلی برای خاراندن نیست.
دکتر «دنیل کاپلان»(Daniel Kaplan)، متخصص پوست «دانشگاه پیتسبرگ»(University of Pittsburgh) که اعضای آزمایشگاهش واکنشهای ایمنی پوست را مطالعه میکنند، در حال بررسی نوعی خارش معمولی به نام درماتیت تماسی آلرژیک بود که توسط مواد محرکی مانند پیچک سمی یا نیکل موجود در جواهرات ایجاد میشود.
گروه کاپلان یک ماده محرک خارش را روی گوش موشها قرار دادند. موشهای معمولی آن را خاراندند و در نتیجه این کار، سلولهای ایمنی التهابی به محل هجوم آوردند و تورم را افزایش دادند. بثورات در موشهایی که با نوع معیوبی از سلولهای عصبی حساس به خارش پرورش یافته بودند، بسیار خفیفتر بود. موشهای معمولی که گردنبند الیزابت بسته بودند تا نتوانند محل خارش را بخارانند، تورم و سلولهای التهابی بسیار کمتری داشتند.
کاپلان گفت: شواهد با تجربیات روزمره مردم مطابقت دارد که خاراندن واقعاً میتواند اوضاع را بدتر کند. اگر نیش پشه نادیده گرفته شود، خارش آن برای بیشتر افراد در عرض پنج یا ۱۰ دقیقه از بین خواهد رفت، اما اگر خارانده شود، تا یک هفته به قوت خود باقی خواهد بود و خارش و التهاب آن بیشتر خواهد شد.
گروه کاپلان برای درک آنچه در پوست اتفاق میافتد، نگاه عمیقتری به «سلولهای ماست»(Mast cells) انداختند که از اولین پاسخدهندگان سیستم ایمنی هستند. وقتی این سلولها وارد عمل میشوند، ترکیباتی را آزاد میکنند که میتوانند به مبارزه با میکروبها یا سموم کمک کنند یا از طریق ترکیبی به نام هیستامین، واکنشهای آلرژیک خارشدار را تحریک کنند.
دانشمندان مدتها است میدانند که آلرژنها میتوانند سلولهای ماست را فعال کنند، اما سیگنالهای دیگری از جمله درد نیز میتوانند سلولهای ماست را فعال کنند. کاپلان خاطرنشان کرد: وقتی جای نیش را میخارانیم، تمایل داریم تا زمانی که شروع به درد گرفتن کند، آن را بخارانیم.
سلولهای عصبی حسکننده درد، یک پیامرسان شیمیایی به نام ماده P را آزاد میکنند. این گروه پژوهشی در یافتههای سال گذشته خود گزارش دادند که ماده P میتواند سلولهای ماست را از طریق یک مسیر مولکولی متفاوت از آلرژنها فعال کند. این توضیح میدهد که چرا خاراندن بیشتر، بثورات یا گزشهای خارشدار را ملتهب میکند.
اگر دردی مانند لمس کردن یک اجاق داغ را تجربه کنیم، یاد میگیریم که دیگر این کار را نکنیم، اما تسکین پس از یک خارش خوب، از نظر تکاملی با بازخورد مثبت همراه است.
یک نظریه قدیمی این است که خارش ممکن است به موجودات کمک کند تا انگلهایی مانند کک یا کنه را از خود دور کنند، اما کاپلان مجذوب یافتههای آزمایشگاههای دیگر شد که نشان میدادند سلولهای ماست میتوانند نوع رایجی از باکتریهای پوستی به نام «استافیلوکوک اورئوس»(Staphylococcus aureus) را دفع کنند. بنابراین، گروه کاپلان موشها را آلوده کردند و سپس آزمایش خارش را تکرار کردند. موشهایی که خود را میخاراندند، سطح پایینتری از آن میکروب را در گوشهای خود داشتند. این شاید به دلیل التهاب بیشتر یا برخی ترکیبات مرتبط با سلولهای ماست بود اما این نکته برای تغییر توصیههای بهداشتی کافی نیست.
کاپلان تأکید کرد: «خاراندن مضر است و شما باید از خاراندن اجتناب کنید.» اما اذعان داشت که گفتن آن آسانتر از انجام دادنش است.
چگونه با خارش جزئی مقابله کنیم؟
مبارزه با خارش به علت آن بستگی دارد و نیاز به درمانهای بهتر احساس میشود. در حال حاضر، آنتیهیستامینها و برخی داروهای دیگر که برای کهیر تجویز میشوند، میتوانند مقداری از خارش ناشی از سلولهای ماست را کاهش دهند. شرکتهای داروسازی در حال آزمایش روشهای دیگری به نام مسدودکنندههای «MRGPRX2» هستند تا مسیری را که گروه کاپلان با خاراندن مرتبط میدانند، هدف قرار دهند. کاپلان امیدوار است که درک بهتر این مسیر در نهایت بتواند به درمان بیماریهای پوستی مانند نوع مزمن اگزما کمک کند.
متخصصان پوست برای خارش تابستانی ناشی از گزش حشرات، پیچک سمی و سایر انواع درماتیت تماسی معمولا پمادهای ضد خارش مانند کرم هیدروکورتیزون، لوسیون کالامین یا حمام جو دوسر را توصیه میکنند.
کاپلان یک ترفند دیگر را پیشنهاد داد. به گفته کاپلان، کرمهای حاوی منتول میتوانند به طور موقت پوست را فریب دهند تا به جای خارش، احساس سرما کند. وی افزود: اگر محل خارش را نخارانید، چرخه خارش-خاراندن را میشکنید. این مانند یک کد تقلب است.
منبع: ایسنا
