از وقتی فیلمی برای نمایش آنلاین در یک پلتفرم قرار داده میشود یا قسمت جدید سریالی منتشر میشود، کمتر از یک ساعت طول میکشد تا شبکههای ایرانی ماهواره ای آن را پخش کنند. آنها برای پخش فیلمها در خوشبینانهترین حالت، تنها حق اشتراک وی او. دیها میخرند و پس از آن به تکرار فراوان فیلم را پخش میکنند. در جدیدترین مورد این اتفاق برای فیلم «زن و بچه» ساخته سعید روستایی افتاده است. فیلم بلافاصله بعد از انتشار اینترنتی اش در تمام شبکههای فارسی زبان ماهواره ای پخش و بازپخش شد. همینطور «غریزه» کار سیاوش اسعدی که مدام در حال پخش از این شبکههاست. اما پیش تر از این هم فیلمهای رها به کاگردانی حسام فرهمندجو و گوزنهای اتوبان به کارگردانی ابوالفضل صفاری چنین تجربهای را داشتهاند. این موضوع در واقع سالهاست که ادامه دارد، اما چارهای برایش اندیشیده نشده است. این شبکههای ماهواره ای که کار اصلیشان تبلیغات است و بین تبلیغات فیلم هم پخش میکنند، در واقع دفاتر کوچکی هستند که با کمترین هزینه بیشترین درآمد را کسب میکنند. این دفاتر با پرداخت هزینه اجاره فرکانس یک ماهواره، از تولیدکنندگان ایرانی تبلیغات با مبالغ بالا میگیرند و آنها را بین فیلمی که کاملا رایگان در دست دارند، پخش میکنند.
راهکارها چیست؟
در صحبت از پخش غیرقانونی محصولات سینمای ایران، هم دلایل فراوانی عنوان شده و هم راهکارهایی مطرح شده است. یکی از این راهکارها دادن مالکیت حقوقی فیلمها به تلویزیون است تا جلوی پخش غیرقانونی یا ضرر تهیهکنندگان گرفته شود. گروهی دیگر معتقدند نبود قانون کپی رایت در ایران باعث میشود که به سادگی این فیلمها و سریالها به شکل غیرقانونی و بدون خرید حق پخش در شبکههای ایرانی ماهوارهای پخش شوند. فراتر از این برخی باور دارند چنانچه فرهنگسازی درستی در باره تماشای قانونی فیلمها در کشور انجام شود، مردم هم به خرید اشتراک پلتفرمها و تماشای فیلمها از این راه عادت میکنند.
در این شرایط تولیدکننده ایرانی بیشترین ضرر را میکند
سعید خانی که به تازگی فیلم رها با تهیه کنندگی او در شبکههای ماهواره ای پخش شد، معتقد است مسئله پخش فیلمهای ایرانی در شبکههای ماهوارهای موضوع قدیمیاست و به نتیجهای نخواهد رسید، چراکه یک بحث حاکمیتی است و تا زمانی که قانون کپی رایت جدی گرفته نشود، وضعیت همین است. او میگوید: شبکههای فارسی زبان تبلیغاتی دارند و شماره تلفنهایی در اختیار مخاطبانشان میگذارند که در تهران است و اگر عزمی وجود داشته باشد، از طریق همین شمارهها میتوان آنها را پیدا کرد و نهادهای دیگری مثل وزارت ارشاد یا شورای صیانت و مبارزه با قاچاق فیلم میتوانند در این زمینه کمک کنند. ولی پشت پرده مافیایی وجود دارد که اجازه این کار را نمیدهد. وگرنه پیدا کردن دفتر صاحبان این شبکهها کار سختی نیست. ما حتی از یاهست هم شکایت کردهایم، اما توضیح دادهاند وقتی فرکانس ماهوارهای را میفروشیم، دیگر به محتوای آنچه پخش میکند، کاری نداریم. به اضافه این که دفاتر این تلویزیونها معمولا در کشورهایی ثبت شده که دورافتادهاند. مثل کشورهای آفریقا. ولی به هر حال بخش اعظم آنها در ایران دفتر دارند و باعث میشوند تولیدکننده ایرانی متضرر شود. دلسوزی هم ظاهرا وجود ندارد.»
او میگوید: «در این وضعیت اقتصادی بخشی از جامعه مجبور است هزینههای فرهنگی مثل سینما را از سبدش خارج کند. برای همین هم غیرقانونی فیلمها را میبینند.»
خانی معتقد است فیلم رها به دلیل همین قاچاق فیلم، ۳۰ درصد بیشتر در اکران آنلاین فروش داشته باشد.
