ونزوئلا سیستم ملی برای ارائه هشدار زلزله ندارد. بااینحال، گوگل میگوید لحظاتی پیش از وقوع دو زمینلرزه مهیب در روز چهارشنبه هفته گذشته، سیستم هشدار زلزله این شرکت خطر را به ۱۱.۴ میلیون نفر اطلاعرسانی کرده است.
طبق گزارشهای منتشر شده، این هشدارها از سوی «سیستم هشدارهای زلزله گوگل» ارسال شدهاند که گوشیهای اندرویدی معمولی را به یک شبکه گسترده از حسگرهای لرزهنگاری تبدیل میکند. نیویورک تایمز نحوه عملکرد این سیستم را در جریان حادثه اخیر بررسی کرده است.
راز این فناوری به شتابسنج (Accelerometer) موجود در تقریباً هر گوشی هوشمندی مربوط است. همان تراشهای که صفحه نمایش شما را میچرخاند، میتواند لرزش ضعیف یک موج را احساس کند. گوگل به بیش از دو میلیارد از این تراشهها در سراسر جهان دسترسی دارد.
یک زمینلرزه دو نوع موج ارسال میکند: امواج اولیه که سریعتر هستند و آسیب کمی به همراه دارند. و امواج ثانویه که کندتر هستند و در ادامه رخ میدهند و عامل اصلی بیشتر لرزشها محسوب میشوند. امواج اولیه با سرعتی در حدود ۶.۴ کیلومتردرثانیه حرکت میکنند. امواج ثانویه تقریباً با نصف این سرعت پیش میروند.
فاصله زمانی میان این دو موج، همان پنجره طلایی است که باید هشدارها در آن صادر شوند.
وقتی یک گوشی ثابت در نزدیکی محل زلزله، امواج اولیه را حس میکند، دستگاه یک سیگنال ناشناس و موقعیت مکانی تقریبی را به سرورهای گوگل میفرستد. سرورها دادههای بسیاری از گوشیها جمعآوری کرده، واقعی بودن زلزله را تأیید میکنند و سپس هشدارها را سریعتر از حرکت امواج مخرب ارسال مینمایند.
یک شهروند ونزوئلایی به نام «خوزه فلورس» توضیح میدهد که درحال رانندگی با خانوادهاش به سمت سینما در کاراکاس بوده که گوشی همسرش با صدای بلند زنگ خورد. شش ثانیه بعد، زمین شروع به لرزیدن کرد. او میگوید:
«به نظر میرسید که این سیستم تقریباً زلزله را پیشبینی کرده است.»
«مارک استوگایتیس»، مهندس ارشد گوگل، توضیح میدهد که در مدت سه ثانیه، گوشیها امواج اولیه اولین زلزله را دریافت کردند. شش ثانیه بعد، سیستم نخستین هشدارهای خود را ارسال کرد. با بزرگتر شدن ابعاد زلزله، منطقه تحت پوشش هشدار نیز گسترش یافت.
همچنین به این نکته اشاره شده که فاصله از مرکز زلزله تعیین میکند چه کسی بیشترین بهره را میبرد. افرادی که از مرکز زلزله دورتر هستند، بیشترین فرصت را دریافت میکنند. کسانی که به مرکز زلزله نزدیکتر هستند، اغلب پیش از دریافت هرگونه اعلان، لرزش را حس میکنند.
گوگل برای زلزلههای با شدت ۴.۵ و بالاتر هشدار ارسال میکند. ملایمترین هشدار فقط به کاربران میگوید که هوشیار باشند. هشدارهای بعدی به آنها میگوید آماده شوند و شدیدترین نوع که با عنوان «اقدام کنید» (Take Action) شناخته میشوند، صدایی بلند پخش کرده و از مردم میخواهد پناه بگیرند. نزدیک به ۱.۴ میلیون از این هشدارهای سطح بالا در ونزوئلا صادر شده است.
میزان دسترسی این سیستم بسیار گسترده است. حدود ۷۰ درصد از گوشیهای هوشمند جهان با اندروید کار میکنند، بنابراین این شبکه تقریباً در همه جا پشتیبانی میشود. گوگل ارسال این هشدارها را در سال ۲۰۲۱ در نیوزیلند، یونان و ترکیه آغاز کرد و تا سال ۲۰۲۳ حدود ۹۸ کشور را تحت پوشش قرار داد.
البته این سیستم محدودیتهایی نیز دارد. گوشیها برای حس کردن زلزله باید کاملاً بیحرکت باشند و کاربران نزدیک به مرکز زلزله ممکن است زمان مفید محدودی داشته باشند یا اصلاً زمانی دریافت نکنند. همچنین این سیستم نمیتواند زلزله را پیشبینی کند، بلکه فقط به محض شروع، آن را شناسایی میکند.
در این فاجعه بزرگ، ابتدا یک زلزله ۷.۲ ریشتری رخ داد و سپس حدود ۳۹ ثانیه بعد، زمینلرزهای با بزرگی ۷.۵ ریشتر به وقوع پیوست. دومین زلزله شدیدترین زمینلرزه در ونزوئلا از سال ۱۹۰۰ بود و این دو حادثه جان صدها نفر را گرفت.
