مصطفی قادری در گفتوگو با ایسنا، با تشریح ابعاد راهبردی اندیشههای رهبر شهید انقلاب اسلامی، اظهار کرد: آیتالله خامنهای را باید معمار امنیتی مبتنی بر خوداتکایی دانست؛ شخصیتی که امنیت را امری درونزا و مستقل از وابستگیهای خارجی تعریف میکرد.
وی افزود: طراحی راهبردی ایشان بر یک نظام سهلایه شامل بازدارندگی، استقلال و واقعگرایی استوار بود. چارچوب عملکرد این نظام نه بر مبنای واکنش به رویدادها، بلکه بر پایه مهندسی ساختارهای درونی برای خنثیسازی تهدیدات بیرونی شکل گرفت.
بازدارندگی فعال، محور طراحی امنیتی
قادری با اشاره به تدابیر نظامی رهبر شهید انقلاب اسلامی گفت: در این چارچوب، طراحی بازدارندگی فعال جایگزین بازدارندگی انفعالی شد. این الگو بر سه رکن استوار بود.
وی ادامه داد: نخستین رکن، طراحی نهادی بود؛ به این معنا که بر حفظ ارتش بهعنوان نهادی مردمی، متعهد و قانونمند تأکید شد، نه انحلال آن. اعتقاد بر این بود که با تقویت مبانی اعتقادی و سازمانی ارتش میتوان این نهاد را حفظ و حتی در بحرانیترین شرایط، چارچوب دفاعی کشور را تثبیت کرد.
وی افزود: رکن دوم، طراحی فناورانه بود. به جای تداوم وابستگی به واردات تجهیزات نظامی، مسیری طراحی شد که در آن تحریمها به محرکی برای نوآوری، بهویژه در حوزههای نظامی، تبدیل شوند. نتیجه این رویکرد نیز شکلگیری صنایع موشکی و پهپادی بومی بود که امروز از مهمترین مؤلفههای بازدارندگی کشور به شمار میروند.
دانشیار جغرافیای سیاسی دانشگاه تربیت مدرس اظهار کرد: سومین رکن، طراحی منطقهای بود؛ یعنی ایجاد بازدارندگی زنجیرهای از طریق محور مقاومت که بهعنوان یک سامانه هشدار زودهنگام و پاسخ سریع در خارج از مرزها عمل میکرد و موجب افزایش عمق راهبردی ایران و تغییر معادله تهدید به نفع کشور شد.
قدرت نظامی، پیشران استقلال سیاسی
قادری در پاسخ به پرسشی درباره ارتباط قدرت نظامی و استقلال سیاسی گفت: به نظر میرسد یک معادله هوشمندانه میان قدرت نظامی و استقلال سیاسی طراحی شده که حلقه اتصال آن، مقاومت است.
این استاد توضیح داد: در این الگو، قدرت نظامی بهعنوان ورودی، هزینه تهدید علیه کشور را افزایش میدهد؛ در ادامه، فشار تحریمها کاهش یافته و قدرت چانهزنی سیاسی و اقتصادی افزایش پیدا میکند و در نهایت، این فرآیند به تقویت اقتصاد و تولید داخلی منجر میشود.
وی تأکید کرد: نیروهای مسلح تنها سپر دفاعی کشور نیستند، بلکه پیشران استقلال نیز محسوب میشوند. هر دستاورد نظامی، چه در حوزه موشکی و چه پهپادی، یک برگ برنده در مذاکرات سیاسی و اقتصادی است و هزینه خطای محاسباتی دشمن را افزایش میدهد.
طراحی اکوسیستم نوآوری دفاعی برای پایان وابستگی
مدیر فرهنگی و اجتماعی دانشگاه تربیت مدرس درباره نقش دوراندیشی راهبردی رهبر شهید انقلاب اسلامی در خودکفایی دفاعی اظهار کرد: از نگاه ایشان، وابستگی یکی از دامهایی است که برای کشورهای شرقی طراحی شده است؛ از این رو، برای عبور از این وضعیت و حرکت به سمت صادرات فناوری، باید اکوسیستم نوآوری دفاعی طراحی میشد.
وی ادامه داد: این اکوسیستم بر دو ویژگی اصلی استوار بود. نخست، طراحی شبکه نخبگانی به جای اتکا به ساختارهای سنتی؛ بهگونهای که شبکههای جهادی، شرکتهای دانشبنیان و سایر ظرفیتهای علمی، هستههای اصلی طراحی و تولید شدند و تمرکززدایی در خلاقیت جایگزین تمرکزگرایی در فرماندهی شد.
قادری افزود: ویژگی دوم، طراحی مسیر جایگزین بود. رهبر شهید انقلاب اسلامی با دوراندیشی، تولید علم و فناوری بومی را تنها مسیر دستیابی به استقلال میدانست. این رویکرد در واقع تغییر پارادایم از خرید فناوری، که همواره در معرض تحریم و کارشکنی قرار دارد، به تولید دانش درونزا بود.
وی خاطرنشان کرد: حاصل این طراحی، دستیابی به محصولاتی است که علاوه بر تأمین نیازهای داخلی، برای بازارهای منطقهای نیز مشتری دارند و نشاندهنده موفقیت این الگوی راهبردی هستند.
دکترین تعادل؛ تلفیق بازدارندگی و حفظ صلح
قادری در پاسخ به پرسشی درباره چگونگی برقراری تعادل میان بازدارندگی نظامی و حفظ صلح در مقاطع مختلف، اظهار کرد: به نظر من، مهمترین ویژگی رهبر شهید انقلاب اسلامی، طراحی یک دکترین تعادل بود که کشور را در شرایط بحرانی از توطئهها مصون نگه داشت.
این استاد دانشگاه افزود: این دکترین بر سه اصل استوار بود. اصل نخست، دفاع مشروع بود؛ به این معنا که عملیات نظامی در چارچوب حقوق بینالملل و بهعنوان واکنشی متناسب به تهدیدها تعریف میشد، نه اقدامی خارج از قواعد پذیرفتهشده. همین رویکرد، مشروعیت بینالمللی بازدارندگی کشور را نیز تقویت میکرد.
وی ادامه داد: اصل دوم، تفکیک مذاکره از عقبنشینی بود. در این چارچوب، یک خط قرمز راهبردی ترسیم شد که بر اساس آن، هرگونه مذاکره باید از موضع قدرت انجام شود و همین اصل مانع از آن میشد که گفتوگو به معنای تسلیم تعبیر شود.
مدیر فرهنگی و اجتماعی دانشگاه تربیت مدرس خاطرنشان کرد: سومین اصل، صبر راهبردی همراه با تقویت ظرفیتهای اقتصادی کشور بود؛ رویکردی که با تکیه بر اقتصاد مقاومتی، زمینه حفظ کشور در برابر فشار تحریمها را فراهم کرد و تلاش داشت تهدیدها و فشارهای خارجی را به فرصتی برای تقویت توان داخلی تبدیل کند.
میراث راهبردی برای نسلهای آینده
قادری در پاسخ به پرسشی درباره میراث رهبر شهید انقلاب اسلامی در حوزه استقلال و قدرت نظامی برای نسلهای آینده گفت: بهعنوان پژوهشگر حوزه طراحی راهبردی، بهویژه در حوزههای ژئواستراتژیک، معتقدم مهمترین میراث ایشان، ارائه الگوی توسعه بومی است.
این استاد دانشگاه افزود: این الگو در واقع نوعی سیستمعامل بومی برای پیشرفت کشور به شمار میرود که میتواند بهعنوان بستهای برای بقا، رشد و پیشرفت نسلهای آینده مورد استفاده قرار گیرد.
وی ادامه داد: این میراث چند مؤلفه اساسی دارد. نخست، تأکید بر این است که چگونه اندیشیدن و طراحی کردن، خود نیازمند دانش و خودباوری است و اعتماد به تواناییهای داخلی باید بهعنوان یک اصل پذیرفته شود.
قادری اظهار کرد: مؤلفه دوم، بهرهگیری از فناوری و اقتصاد دانشبنیان است. شرکتهای دانشبنیان و مجموعههای جهادی در این الگو، ابزارهای عملیاتی تحقق پیشرفت محسوب میشوند.
این استاد دانشگاه با اشاره به سومین مؤلفه این الگو گفت: فلسفه مقاومت نیز بخش دیگری از این طراحی است؛ زیرا استقلال، شرط دستیابی به عزت، پیشرفت و سرمایه نمادین برای نسلهای آینده تلقی میشود.
وی در پایان تأکید کرد: این الگو به نسل جدید میآموزد که امنیت و پیشرفت، واردشدنی نیستند، بلکه حاصل طراحیهای درونی، اتکا به ظرفیتهای ملی و تقویت خودباوری هستند و همین نگاه میتواند پایه تداوم مسیر پیشرفت و ساخت آیندهای مستقل باشد.
انتهای پیام
