به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، کارخانه‌های خودروسازی، شرکت‌های داروسازی، نهادهای مالی، خدمات دیجیتال، رستوران‌های زنجیره‌ای و شرکت‌های لجستیکی؛ امروزه حضور فعالان اقتصادی و کسب‌وکارهای روسی در جمهوری آذربایجان بسیار گسترده و چشمگیر شده است.

همکاری‌های اقتصادی میان مسکو و باکو از سال‌ها پیش از چارچوب تجارت دوجانبه سنتی فراتر رفته و اکنون بخش‌های بسیار متنوعی از صنایع کلیدی و زیرساختی را در بر می‌گیرد.

آمار رسمی نیز ابعاد و عمق این حضور پررنگ روسیه در بازار جمهوری آذربایجان را تایید می‌کند. بر اساس داده‌های ارائه شده توسط «شاهین مصطفی‌اف» معاون نخست‌وزیر جمهوری آذربایجان، تا اول آوریل سال 2026 میلادی، بیش از 2100 شرکت با سرمایه روسی در این کشور به ثبت رسیده است که از این تعداد، بالغ بر 1400 شرکت به طور فعال در بازار مشغول به کار هستند.

همچنین حجم سرمایه‌گذاری‌های انباشته روسیه در اقتصاد جمهوری آذربایجان از مرز 10.7 میلیارد دلار فراتر رفته که از این میزان، حدود 2.9 میلیارد دلار به بخش‌های غیرنفتی اختصاص یافته است.

گذار از پروژه‌های مشترک به بومی‌سازی تولید

یکی از پدیده‌ها و روندهای مشهود در سال‌های اخیر، تمرکز بر بومی‌سازی فرآیندهای تولید بوده است. شرکت‌های روسی به جای صادرات صرف کالاهای آماده، به طور فزاینده‌ای اقدام به راه‌اندازی خطوط تولید در داخل خاک جمهوری آذربایجان کرده‌اند؛ اقدامی که علاوه بر اشتغال‌زایی برای شهروندان محلی، امکان تولید محصولات را هم برای تامین نیاز بازار داخلی و هم برای صادرات به کشورهای ثالث فراهم ساخته است.

یکی از بارزترین نمونه‌های این هم‌افزایی صنعتی، همکاری شرکت آذربایجانی «آذرمش» با خودروسازان بزرگ روسیه از جمله «آوتوواز» (تولیدکننده لادا) و «گاز» (GAZ) است. در حال حاضر، مونتاژ قطعات خودروهای سواری لادا و وسایل نقلیه تجاری و باری شرکت گاز برای عرضه در بازار جمهوری آذربایجان در این واحدهای صنعتی انجام می‌شود.

در همین حال، کارخانه داروسازی گروه روسی «آر-فارم» در شهرک صنعتی-شیمیایی سومقاییت نیز به عنوان یکی از پروژه‌های بزرگ صنعتی دوجانبه به شمار می‌رود. این مجموعه افزون بر تولید داروهای حیاتی، در زمینه بسته‌بندی و توزیع محصولات دارویی پیشرفته از جمله انسولین‌های مدرن فعال است.

همچنین در بخش مصالح ساختمانی، کارخانه «پنوپلکس پیرساعت» با تولید عایق‌های حرارتی پیشرفته، نیازهای ساخت‌وساز جمهوری آذربایجان و کشورهای همسایه را پوشش می‌دهد.

سرمایه‌گذاری‌های مسکو به صنعت نوشیدنی نیز سرایت کرده است. گروه تجاری «آبرائو-دورسو» با توسعه پروژه خود در منطقه شکی و نوسازی خطوط تولید، گام‌های بلندی برای صادرات برداشته است.

علاوه بر این، پروژه مشترک شرکت «کاماز» و کارخانه خودروسازی گنجه در پارک صنعتی «منطقه اقتصادی دره ارس»، با راه‌اندازی و توسعه مرکز خدمات فنی تخصصی برای خودروهای سنگین و ماشین‌آلات راه‌سازی، نمونه دیگری از این زنجیره همکاری است.

جایگاه غول‌های انرژی و خدمات مالی روسیه در بازار باکو

افزون بر کارخانه‌های تولیدی مشترک، بخش‌های بزرگ تجاری روسیه از طریق دفاتر نمایندگی رسمی، شرکت‌های تابعه و مشارکت در پروژه‌های کلان انرژی و مالی، وزنه سنگینی در جمهوری آذربایجان محسوب می‌شوند.

در حوزه بانکی، «بانک وی‌تی‌بی آذربایجان» (VTB) به فعالیت خود ادامه می‌دهد. این بانک علیرغم تحریم‌های بین‌المللی علیه گروه مالی مادر در روسیه، مجوز بانک مرکزی جمهوری آذربایجان را حفظ کرده و خدمات‌رسانی به مشتریان را ادامه می‌دهد. این نهاد مالی پس از اعمال محدودیت‌های بین‌المللی، ساختار خود را با شرایط جدید تطبیق داده و تمرکز ویژه‌ای را بر تسهیل و تسویه حساب‌های تجاری میان روسیه و جمهوری آذربایجان با استفاده از ارزهای ملی یعنی روبل روسیه و منات آذربایجان معطوف کرده است.

شرکت نفتی «لوک اویل» نیز همچنان به عنوان یکی از بزرگترین سرمایه‌گذاران روسی در این کشور ساحلی دریای خزر شناخته می‌شود. این غول انرژی سهم قابل‌توجهی در پروژه توسعه میدان گاز و میعانات گازی «شاه دنیز» دارد و در چندین پروژه کلان دیگر در بخش انرژی جمهوری آذربایجان مشارکت فعال دارد.

همچنین دفتر نمایندگی شرکت «ترانس‌نفت» وظیفه نظارت و هماهنگی امور مربوط به ترانزیت نفت آذربایجان از طریق خط لوله باکو-نووروسیسک را بر عهده دارد.

نفوذ فناوری‌های نوین و غول‌های دیجیتال روسیه

شرکت‌های روسی در حوزه فناوری اطلاعات، امنیت سایبری، اتوماسیون کسب‌وکار و خدمات دیجیتال نیز جایگاه ویژه‌ای در جمهوری آذربایجان برای خود دست و پا کرده‌اند.

شرکت نام‌آشنای «آزمایشگاه کسپرسکی» یکی از بازیگران اصلی این بازار است که راه‌حل‌های امنیت اطلاعات و حفاظت سایبری را به نهادهای دولتی، بانک‌ها و شرکت‌های خصوصی آذربایجان ارائه می‌دهد.

همچنین محصولات شرکت «پوزیتیو تکنولوژیز» که در زمینه حفاظت از زیرساخت‌های فناوری اطلاعات سازمانی تخصص دارد، از طریق شبکه‌ای از شرکای محلی در دسترس بازار قرار گرفته است.

در بخش اتوماسیون اداری و مالی، شرکت «1C» از طریق شرکت تابعه و شبکه شرکای مجاز خود فعال بوده و نسخه‌های بومی‌سازی شده نرم‌افزارهای مدیریتی را منطبق با قوانین مالیاتی و حقوقی جمهوری آذربایجان عرضه می‌کند.

پلتفرم‌های دیجیتال شرکت «یاندکس» نیز به بخشی از زندگی روزمره شهروندان تبدیل شده‌اند؛ اپلیکیشن «Yandex Go» خدمات آنلاین تاکسی و پیک را به کاربران خصوصی و تجاری ارائه می‌دهد.

برندهای تجاری روسیه در زندگی روزمره شهروندان آذربایجان

حضور تجاری روسیه در جمهوری آذربایجان فراتر از بخش‌های صنعتی و سرمایه‌گذاری‌های سنگین، در لایه‌های زندگی روزمره مردم نیز رسوخ کرده است. در حوزه صنایع غذایی و رستوران‌داری، مجموعه‌های زنجیره‌ای محبوبی نظیر «چایخونا شماره 1» و رستوران «سیروارنیا» از زیرمجموعه‌های گروه نوویکوف در باکو فعال هستند. همچنین شبکه فست‌فود «دودو پیتزا» با دو شعبه بزرگ در پایتخت به کار خود ادامه می‌دهد.

در بخش لجستیک و حمل کالا، شرکت «اس‌دک» (SDEK) از طریق ثبت یک شخصیت حقوقی محلی، شبکه گسترده‌ای از دفاتر و مراکز تحویل کالا را ایجاد کرده و جابه‌جایی سریع مرسولات میان جمهوری آذربایجان، روسیه و سایر کشورهای مستقل مشترک‌المنافع (همسود) را تضمین می‌کند.

چشم‌انداز آینده و راه‌اندازی پارک‌های صنعتی مشترک

روند توسعه همکاری‌های اقتصادی دوجانبه با تکیه بر ابتکارات جدید همچنان رو به جلو حرکت می‌کند. دفتر نمایندگی «مرکز صادرات روسیه» در باکو خدمات مشاوره‌ای و حمایتی گسترده‌ای را به شرکت‌های روسی برای ورود به بازار آذربایجان ارائه می‌دهد.

علاوه بر این، هیئت‌های تجاری متعددی از مناطق مختلف روسیه با تمرکز بر ترانزیت، فناوری‌های دیجیتال و توسعه کریدور بین‌المللی حمل‌ونقل «شمال - جنوب» راهی باکو می‌شوند.

یکی از مهم‌ترین برنامه‌های آتی، ایجاد یک شهرک صنعتی مشترک بر اساس الگوی پارک فناوری «خیم‌گراد» تاتارستان در داخل شهرک صنعتی شیمیایی سومقاییت است که بستری مناسب برای بومی‌سازی صنایع جدید خواهد بود.

موقعیت ژئوپلیتیک ممتاز، زیرساخت‌های حمل‌ونقل توسعه‌یافته و پیوندهای عمیق تاریخی، جمهوری آذربایجان را به سکویی ایده‌آل برای عبور شرکت‌های روسی به بازارهای قفقاز جنوبی، آسیای مرکزی و خاورمیانه تبدیل کرده و این مناسبات را به سمتی راهبردی و بلندمدت سوق می‌دهد.

انتهای پیام/