تیم ملی فوتبال ایران سابقه نسبتا زیادی در جام جهانی دارد و به همان اندازه، حسرتی طولانی برای صعود به دور دوم مهم‌ترین تورنتمنت فوتبالی جهان.

با این که سهم ایران هرگز صعود به دور دوم نبوده، احتمالا در انتخاب مهم‌ترین گل‌های ایران اختلاف نظرهایی وجود داشته باشد، با این حال نمی‌شود از اولین گل تاریخ ایران در جام جهانی، گل فراموش‌نشدنی ایران در بازی با آمریکا در جام جهانی فرانسه و گل تساوی‌بخش ایران برابر پرتغال کریستانو رونالدو گذشت.

جاوادنه مثل گل دانایی‌فرد

همه‌چیز حضور ایران در جام جهانی ۱۹۷۸ آرژانتین تاریخی است. تیم ملی، به عنوان تنها نماینده آسیا و اقیانوسیه، برای اولین بار در سال ۱۹۷۸ به جام جهانی رفت و سفر دور و دراز و امیدوارانه خود را به آرژانتین انجام داد. اگر تیم‌های شرکت‌کننده را در این جام در نظر بگیرم، ایران عملا در جمع ۱۶ تیم پایانی جام جهانی بوده و در مقایسه با جام‌های بعدی که با تیم‌های بیشتری برگزار می‌شد، به نوعی در دوم بازی‌ها به میدان رفته بود.

رقبای ایران، هلند، نایب قهرمان دور پیش و فینالیست همان جام، اسکاتلند مدعی و پِروی مرموز بودند. ایران در بازی اول به هلند باخت و کسی چندان متعجب نشد. در بازی دوم هم کار سختی برابر اسکاتلند داشت. این تیم، بالاتر از انگلیس به جام جهانی رسیده بود و رسانه‌های انگلیسی‌زبان آن را حتی یکی از مدعیان جام می‌دانستند. گل اول بازی را آندرانیک اسکندریان به اشتباه به نفع اسکاتلند وارد دروازه تیم ملی کرد. اما بازی خوب ایران در نهایت به گل تاریخی ایرج دانایی‌فرد، ستاره تاجی تیم ملی منجر شد. هافبک چپ ایران در این بازی، یک گل سولو وارد دروازه اسکاتلند کرد و نامش را به عنوان اولین گلزن تاریخ ایران در ادوار جام جهانی ثبت کرد. ایران در بازی آخر هم جسورانه برابر پرو بازی کرد و فرصت‌های زیادی را از دست داد و نهایت، ۴ بر یک شکست خورد.

گل تاریخی به آمریکا

نمی‌شود فهرستی از گل‌های تاریخی ایران در جام جهانی نوشت و اشاره‌ای به گل حمید استیلی به آمریکا در بازی دوم ایران در مرحله گروهی نکرد.

ایران که برای اولین بار بعد از جام جهانی ۱۹۷۸ دوباره به این جام برگشته بود، در مرحله گروهی با یوگسلاوی، آلمان و آمریکا همگروه شد. خصومت‌های سیاسی ایران و آمریکا، این بازی را چنان حساس کرده بود که رسانه‌های دنیا هم به آن توجه خاصی نشان می‌دادند. تیم ملی که بازی اول را به یوگسلاوی باخته بود، در این بازی، با گل سر حمید استیلی یک بر صفر پیش افتاد و در ادامه با گلی دیگر از مهدی مهدوی‌کیا ۲ بر ۱ برنده شد و اولین برد خود در جام جهانی را جشن گرفت.

ضربه سر استیلی، برای برخی نماد اولین برد ایران در جام جهانی است و بسیاری با تفاسیر سیاسی خود آن را نماد پیروزی بر شیطان بزرگ می‌دانند. هر چه که هست، این گل جایگاه خاصی در تاریخ فوتبال ایران دارد. تا سال‌ها تصویر این گل از تلویزیون ملی ایران پخش می‌شد و برخی روزنامه‌نگاران ایرانی، آن را گل قرن می‌خواندند. ایران در بازی آخر بازی را به آلمان واگذار کرد.

حسرت بزرگ در گروه مرگ

ایران هرگز در طول تاریخ حضورش در جام جهانی به اندازه سال ۲۰۱۸ در آستانه صعود به دور دوم بازی‌ها نبوده است.

در بازی اول، گل‌به‌خودی دیرهنگام مراکش ایران را به پیروزی رساند. این اولین‌بار در تاریخ بود که ایران در بازی اول خود در جام جهانی به پیروزی می‌رسید. در بازی دوم، نمایش فداکارانه برابر اسپانیا، یکی از مدعیان اصلی قهرمانی، تمجیدهای زیادی به همراه داشت و امیدواری ها را برابر پرتغال، دیگر مدعی جام زیاد کرده بود. پرتغال در این بازی با گل استثنایی کوارشما پیش افتاد و رونالدو در در نیمه دوم، از روی نقطه پنالتی این فرصت را داشت که برتری تیمش را ۲ برابر کند. با این حال، واکنش تاریخی علیرضا بیرانوند در مهار پنالتی او، امیدهای ایران را زنده نگه داشت. تا این که در وقت‌های تلف‌شده، یک پنالتی به نفع ایران گرفته شد.

کریم انصاری‌فرد این پنالتی را گل کرد و ایران برای اولین بار در تاریخ، از دو بازی مرحله گروهی خود در جام جهانی امتیاز گرفت. در بازی همزمان، اسپانیا هم در لحظات آخر بازی گل برتری برابر مراکش را زد و بالاتر از ایران صعود کرد. تیم ملی در گروه مرگ این بازی‌ها، با ۴ امتیاز بالاتر از مراکش سوم شد و بعد از اسپانیا و پرتغال قرار گرفت که هر دو ۵ امتیازی بودند. حسرت بزرگ ایران این بود که در همین جام جهانی، تیم‌های آرژانتین و ژاپن هم مثل ایران ۴ امتیاز گرفتند اما به خاطر شرایط آسان جدول، به دور بعد صعود کردند.

شاید ندیده باشید: نگاهی به ادعا و عملکرد تیم قلعه‌نویی؛ رویای صعود با ۳ امتیاز در جام جهانی سخت/ خاطره جام آسان که با ۴ امتیاز هم بالا نرفتیم!