غلامرضا ضابطپور در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به مؤلفههای اصلی «جهاد علمی» از نگاه رهبر معظم انقلاب، اظهار کرد: واژهگزینی «جهاد علمی» توسط ایشان، حامل پیامی راهبردی است که دانش را از ابزاری صرف برای رفاه، به سلاحی برای حفظ استقلال و اقتدار ملی تبدیل کرده است.
وی با بیان اینکه نخستین گام در جهاد علمی، گذار از مصرفکننده به تولیدکننده است، افزود: جامعهای که صرفاً به ترجمه و تکرار دانشِ تولیدشده در غرب بسنده کند، همواره در چنبره وابستگی باقی خواهد ماند. جهاد علمی یعنی تلاش برای خلق نظریهها و فناوریهای بومی که ریشه در نیازهای واقعی ملت ما دارد.
علمی که به خدمتِ رفاه ملت نیاید، جهاد نیست
این استاد دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل با تأکید بر کاربردی بودن دانش بهعنوان مؤلفه سوم جهاد علمی، تصریح کرد: علمی که نتواند مشکلات اقتصادی، صنعتی یا امنیتی کشور را حل کند، در مفهوم جهاد نمیگنجد. امروز دانشگاهها باید به سمت «علمِ خدمتگزار» حرکت کنند که نتیجه آن، کاهش آسیبپذیری کشور در برابر تحریمها و فشارهای خارجی است.
عضو هیأت علمی گروه معارف اسلامی دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل به موضوع استعمار علمی اشاره کرد و گفت: یکی از مؤلفههای مهم این گفتمان، مقابله با تقلید کورکورانه است. جهاد علمی به معنای داشتن دیدگاه مستقل و تطبیق یافته با ارزشهای اسلامی و نیازهای بومی است، نه پذیرش بیچونوچرای روششناسیهای بیگانهای که در خدمتِ سلطه است.
پیوند ناگسستنی تخصص و اخلاق
ضابطپور با تبیین مؤلفه اخلاقمداری در جهاد علمی، خاطرنشان کرد: در نگاه رهبر معظم انقلاب، علمِ «بیخدا» یا علمی که در مسیر تخریب و سلطه بر دیگران به کار رود، مردود است. جهاد علمی یعنی استفاده از تخصص برای خدمت به خلق، گسترش عدالت و پیشبرد آرمانهای انسانی؛ بهگونهای که پیشرفتِ علمیِ ما نه تنها تهدیدی برای دیگران نباشد، بلکه الگویی از اقتدار اخلاقی ارائه دهد.
معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل با اشاره به افقهای پیشرو، یادآور شد: رسیدن به مرجعیت علمی، به طوری که دانشمندان جهان برای بهرهمندی از دانشِ ایرانی ناچار به یادگیری زبان فارسی شوند، غایت این جهاد است؛ مسیری که امروز با تکیه بر خودباوریِ جامعه نخبگانی کشور در حال پیمودن است.
نقش دانشگاههای صنعتی در توسعه اقتصاد دانشبنیان استان مازندران
عضو هیأت علمی دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل، بر اهمیت تعامل میان مراکز دانشگاهی و صنایع منطقه برای عبور از چالشهای تکنولوژیک و حرکت به سوی اقتصاد دانشبنیان تأکید کرد.
ضابط پور، با اشاره به ظرفیتهای علمی موجود در دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل، اظهار داشت: دانشگاههای صنعتی نباید تنها به آموزش محدود شوند، بلکه وظیفه اصلی آنها حل چالشهای عملیاتی صنایع در سطح استان و کشور است.
وی گفت: در دنیای امروز، صنعت بدون پشتوانه علمی و نوآوری قادر به رقابت در بازارهای جهانی نخواهد بود دانشگاه صنعتی نوشیروانی با تمرکز بر پژوهشهای کاربردی، میتواند پل ارتباطی میان دانش نظری و نیازهای واقعی کارخانجات و واحدهای تولیدی باشد.
ضابط پور با تحلیل وضعیت موجود در منطقه مازندران و استانهای شمالی، خاطرنشان کرد: با وجود پتانسیلهای بالا، همچنان شکاف قابل توجهی میان خروجیهای پژوهشی دانشگاهها و نیازهای بخش صنعت مشاهده میشود.
وی افزود: برای کاهش این شکاف، ایجاد پارکهای علم و فناوری تخصصی و حمایت از استارتاپهای حوزه مهندسی در اولویت قرار دارد.
وی همچنین در پاسخ به این پرسش که چگونه میتوان از ظرفیتهای دانشجویی برای حل مشکلات محلی استفاده کرد، خاطرنشان کرد: پروژههای دانشجویی باید از حالت تئوریک خارج شده و به سمت پروژههای «حل مسئله» حرکت کنند. این امر نه تنها سطح علمی دانشجویان را ارتقا میدهد، بلکه باعث کاهش هزینههای تحقیق و توسعه در صنایع بابل و اطراف آن میشود.
عضو هیأت علمی دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل همچنین از مسئولان اجرایی و مدیران صنایع خواست تا با ایجاد بسترهای مناسب برای همکاریهای مشترک، از ظرفیتهای نخبگان بومی برای توسعه پایدار منطقه بهرهمند شوند.
ضرورت تحول ساختاری در دانشگاهها برای تبدیل شدن به کانون جهاد علمی
عضو هیأت علمی گروه معارف اسلامی و معاون فرهنگی-اجتماعی دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل، بر ضرورت تغییر پارادایم دانشگاهها از تولید دانش تئوریک به سمت جهاد علمی و حل مسائل ملی تأکید کرد.
وی ادامه داد: برای این امر، دانشگاهها باید از مدل مقاله-محوری فاصله گرفته و به سمت مسئله-محوری حرکت کنند.
ضابطپور تحول دانشگاهها را نیازمند تغییرات همزمان در ابعاد ساختاری، فرهنگی و عملکردی برشمرد و گفت: در مدل سنتی، تمرکز بیش از حد بر شاخصهای بینالمللی و تولید مقاله در ژورنالهای پرآفتک، گاهی منجر به تولید دانش غیرکاربردی برای نیازهای داخلی شده است.
تغییر در ماهیت پژوهش و ایجاد زیستبوم نوآوری
وی تصریح کرد: برای تبدیل شدن به کانون جهاد علمی، معیار موفقیت پژوهشگران نباید صرفاً تعداد مقالات باشد، بلکه میزان حل مسئله و خلق محصول یا فناوری باید ملاک اصلی ارزیابی قرار گیرد.
ضابطپور با تأکید بر ضرورت تمرکز بر حوزههای راهبردی نظیر هوش مصنوعی، نانوتکنولوژی و کشاورزی پایدار، ایجاد زیستبوم نوآوری را از دیگر ضرورتها دانست.
وی افزود: دانشگاه نباید جزیرهای جدا از جامعه باشد. تقویت پارکهای علم و فناوری و تبدیل آنها از حالت اداری به شتابدهنده، و همچنین ایجاد آزمایشگاههای مشترک میان دانشگاه و صنعت، از جمله گامهای اساسی در این مسیر است.
بازنگری در الگوی تربیت دانشجو و مقابله با استعمار علمی
عضو هیأت علمی دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل با اشاره به لزوم تغییر الگوی تربیت نیروی انسانی، اظهار کرد: سیستم آموزشی باید دانشجو را از حالت «کارجو» به سمت «کارآفرین و حلکننده مسئله» سوق دهد.
وی پیشنهاد کرد که پایاننامهها باید از حالت تئوری صرف خارج شده و به سمت حل چالشهای واقعی صنایع هدایت شوند.
ضابطپور همچنین به بحث «خودباوری علمی» و مقابله با آنچه استعمار علمی نامید، پرداخت و گفت: دانشگاهها نباید صرفاً بازتولیدکننده مدلها و نظریههای وارداتی باشند. توانایی نقد پارادایمهای موجود و ایجاد نظریههای بومی برای جلوگیری از وابستگی تکنولوژیک ضروری است.
تحول فرهنگی؛ از جایگاه به سمت خدمت
وی اظهار کرد: که جهاد علمی مستلزم تحول در فرهنگ دانشگاهی است.
وی تأکید کرد که تغییر نگرش از عزت در جایگاه اجتماعی به عزت در خدمت به ملت، زیربنای اصلی این حرکت است.
ضابطپور خاطرنشان کرد: اساتید و دانشجویان باید دانش خود را ابزاری برای رفاه کشور و اقتدار ملی بدانند.
انتهای پیام
