همشهری آنلاین، فرخنده رفائی: برای دههها، پاسخ به این پرسش که «آیا زمین در جهان تنهاست؟» مهمترین انگیزه اخترشناسان برای جستوجوی سیارههای فراخورشیدی بوده است؛ مأموریتی که اکنون با شناسایی جهانهایی شبیه زمین در همسایگی کیهانی ما، وارد مرحلهای تازه شده است.
به گزارش ساینسالرت، دانشمندان با بررسیهای دقیقتر سیارهای به نام GJ ۳۳۷۸b اعلام کردهاند شباهت این جهان دوردست به زمین، از آنچه پیشتر تصور میشد بسیار بیشتر است و این سیاره اکنون در فهرست مهمترین اهداف برای جستوجوی نشانههای حیات قرار گرفته است.
این سیاره که نخستین بار در سال ۲۰۲۴ در مدار یک ستاره کوتوله سرخ شناسایی شد، تنها ۲۵ سال نوری با زمین فاصله دارد؛ فاصلهای که در مقیاس کهکشان راه شیری، نزدیک محسوب میشود. پژوهشگران میگویند همین نزدیکی، GJ ۳۳۷۸b را به یکی از ارزشمندترین اهداف برای رصدهای آینده تبدیل کرده است.
نتایج تازه که در نشریه The Astrophysical Journal منتشر شده، نشان میدهد جرم این سیاره برخلاف برآورد اولیه، حدود ۲.۳ برابر زمین است، نه ۵.۳ برابر. این اصلاح مهم احتمال سنگی بودن سیاره را به شکل قابل توجهی افزایش میدهد؛ ویژگیای که برای امکان شکلگیری حیات اهمیت اساسی دارد.
از سوی دیگر، اندازهگیریهای جدید نشان میدهد GJ ۳۳۷۸b همچنان در «منطقه قابل سکونت» ستاره خود قرار دارد؛ ناحیهای که دما در آن میتواند امکان وجود آب مایع روی سطح سیاره را فراهم کند. این سیاره حدود ۹۰ درصد از انرژی دریافتی زمین از خورشید را از ستاره میزبان خود دریافت میکند و از این نظر در موقعیتی بسیار مناسب قرار دارد.
پل رابرتسون، اخترشناس دانشگاه کالیفرنیا و سرپرست این پژوهش، میگوید هرچند ۲۵ سال نوری برای انسان فاصلهای بسیار زیاد به نظر میرسد، اما در مقیاس کهکشان، این سیاره عملا یکی از نزدیکترین همسایههای زمین است. به گفته او، GJ ۳۳۷۸b اکنون در میان «زمینمانندترین» سیارههای فراخورشیدی شناختهشده در همسایگی خورشید قرار دارد.
آنچه دانشمندان را به GJ ۳۳۷۸b امیدوار کرده، مجموعهای از چند ویژگی همزمان است، نه فقط یک عامل. بررسیهای جدید نشان داده این سیاره احتمالا سنگی است، در منطقه قابل سکونت ستاره خود قرار دارد؛ یعنی فاصله آن به گونهای است که در صورت وجود جو، آب میتواند به شکل مایع روی سطح آن باقی بماند. علاوه بر این، این سیاره تقریبا ۹۰ درصد انرژیای را که زمین از خورشید دریافت میکند از ستاره میزبانش میگیرد و جرم آن نیز تنها ۲.۳ برابر زمین برآورد شده که احتمال زمینمانند بودنش را افزایش میدهد.
بیشتر بخوانید:
- فرضیهای درباره ذهنهای کیهانی | محققان از احتمال وجود «آگاهی» در کالبدهایی غیرزیستی میگویند
- تردید دانشمندان نسبت به وجود فرازمینی ها کمتر شد
- نشانههای حیات در فاصله ۱۲۰ سال نوری؛ اسرار نفسکشیدن در سیارهای دور
با این حال، دانشمندان تأکید میکنند که این کشف به معنای وجود حیات روی این سیاره نیست. شرط مهم دیگر برای قابل سکونت بودن، وجود جو است؛ زیرا بدون جو، آب مایع نمیتواند روی سطح سیاره پایدار بماند. در حال حاضر هیچ راه مستقیمی برای تشخیص وجود یا نبود جو در GJ ۳۳۷۸b وجود ندارد.
چالش دیگر به ستاره میزبان این سیاره بازمیگردد. کوتولههای سرخ معمولا بسیار فعال هستند و فورانهای شدید و مکرر آنها میتواند جو سیارههای نزدیک را به مرور از بین ببرد؛ موضوعی که احتمال زیستپذیری چنین جهانهایی را کاهش میدهد.
با وجود این ابهامها، پژوهشگران معتقدند GJ ۳۳۷۸b اکنون یکی از بهترین گزینهها برای جستوجوی «امضاهای زیستی» یا نشانههای احتمالی حیات در سالهای آینده است. به گفته تیم تحقیقاتی، هدف نهایی این مطالعات پاسخ به یکی از بنیادیترین پرسشهای بشر است: «آیا ما در جهان تنها هستیم؟»
