به گزارش مشرق، از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نهتنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بنبست راهبردی و شکستهای میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانشآموزان بیگناه آغاز شد، بهسرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گستردهای پیدا کرد و واکنشهای متفاوتی را در رسانههای بینالمللی برانگیخت.
رسانههای جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کردهاند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتابها میتواند تصویری روشنتر از وضعیت واقعی جنگ و چشمانداز آن ارائه دهد.
رسانه های انگلیسی
خبرگزاری رویترز در گزارشی از تهران نوشت که دهها هزار تن از مردم ایران با پوشیدن لباس سیاه و در دست داشتن پرچمهای جمهوری اسلامی، در مصلای بزرگ امام خمینی (ره) گرد آمدند تا با پیکر آیتالله سید علی خامنهای، رهبر فقید انقلاب اسلامی، و اعضای خانواده ایشان وداع کنند. مراسم تشییع یکهفتهای با حضور پرشور مردمی و سر دادن شعارهای «مرگ بر آمریکا» همراه بود و عزاداران با سینهزنی و حمل تصاویر رهبر فقید و حجتالاسلام مجتبی خامنهای، جانشین ایشان، ارادت خود را به نظام جمهوری اسلامی نشان دادند.
رویترز میافزاید که این مراسم در مقطع حساسی برگزار میشود که رهبران ایران با پشتیبانی نظامی از بقای نظام در برابر تهاجم خارجی احساس قدرت میکنند. آتشبس و توافق موقت با واشنگتن، شامل آزادسازی میلیاردها دلار از داراییهای بلوکهشده ایران و لغو معافیتهای تحریمی است. این گزارش همچنین به نقل از پایگاه خبری آکسیوس به اظهارات جنجالی دونالد ترامپ اشاره میکند که گفته بود مذاکرات صلح به دلیل مراسم تشییع متوقف شده و میتوانست همه رهبران ایران را «با یک شلیک» هدف قرار دهد. سفارت ایران در ارمنستان در واکنش، ترامپ را فاقد «تمدن، تاریخ و شرافت» خواند.
بر اساس این گزارش، پیکر رهبر فقید که از فوریه به دلیل جنگ به امانت گذاشته شده بود، پس از تشییع در تهران، به قم، نجف و کربلا منتقل میشود و سرانجام روز پنجشنبه در مشهد به خاک سپرده خواهد شد. رویترز با اشاره به سنت دیرینه شهادت در آیین شیعه، این مراسم را نمایشی از ارادت عمومی و شور انقلابی توصیف میکند.
خبرگزاری آسوشیتد پرس در گزارشی از تهران اعلام کرد که مقامات ارشد جمهوری اسلامی ایران به همراه برادران رهبر جدید انقلاب اسلامی، روز یکشنبه با حضور در مقابل صدها هزار نفر از مردم برای اقامه نماز بر پیکر آیتالله سید علی خامنهای، رهبر فقید انقلاب اسلامی، در انظار عمومی ظاهر شدند. این حضور که نشاندهنده اعتماد به نفس جدید در تأمین امنیت آنهاست، در دوران جنگ غیرقابل تصور بود، زیرا حملات هوایی ۲۸ فوریه به شهادت رهبر ۸۶ ساله، اعضای خانواده و دیگر مقامات انجامید و اسرائیل نیز در طول جنگ افرادی را که در انظار عمومی ظاهر میشدند، هدف قرار میداد.
آسوشیتد پرس در ادامه به نقل از زیبا نادری، پرستار ۴۲ ساله حاضر در مراسم، مینویسد که ایران باید از دستورات رهبر جدید تبعیت کند: «من ندای انتقام را شنیدم، اما رهبر ما باید بگوید که چه باید بکنیم. و ما باید به ایشان گوش فرا دهیم.» این گزارش همچنین به افزایش درخواستها برای مجازات دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در میان شرکتکنندگان اشاره دارد.
بیبیسی در تحلیلی به قلم پل آدامز، خبرنگار ارشد دیپلماتیک خود، نوشت که نظام جدید ایران «بسیار متفاوت» از گذشته است و نسل تازهای از رهبران پساجنگ، بر حفظ حکومت متمرکز شده و رویکردی جسورانهتر از اسلاف محتاط خود در پیش گرفتهاند. به نوشته این تحلیلگر، این رهبران که عمدتاً «فرزندان انقلاب» و دارای پیوندهای نزدیک با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هستند، برخلاف نسل پیشین که راهبرد «نه جنگ، نه صلح» را دنبال میکرد، ابتدا با تهاجمیترین شکل ممکن وارد جنگ شدند و پایگاههای آمریکا در بحرین و قطر را هدف قرار دادند و سپس با «عملگرایی» پای میز مذاکره نشستند تا توافقی برای تهران منعقد کنند.
ولی نصر، استاد دانشگاه جانز هاپکینز، در این گزارش تصریح میکند که «همه جنگهای بزرگ با این ابعاد، در نهایت صفحه شطرنج را دوباره میچینند» و این نسل جدید «دستور کار بسیار روشنی دارد و جنگ را مدیریت کرد و اکنون صلح را نیز مدیریت خواهد کرد.» بیبیسی میافزاید که توانایی ایران در بستن تنگه هرمز و خفه کردن اقتصاد جهانی، کاخ سفید را غافلگیر کرد و نشان داد که راهبرد سنتی واشنگتن برای مهار ایران از طریق پایگاههای نظامی در کشورهای عربی، دیگر کارساز نیست.
رسانه های عربی
الجزیره در مقاله ای با اشاره به دویستوپنجاهمین سالگرد استقلال آمریکا نوشت: این مناسبت فرصتی برای بازنگری در جایگاه واشنگتن نزد متحدانش، بهویژه کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس است. به گونه ای که روابط آمریکا و کشورهای خلیج فارس طی دههها، از دیدار تاریخی ملک عبدالعزیز و فرانکلین روزولت تا امروز، بر پایه منافع راهبردی شکل گرفته و با وجود اختلافاتی در دورههای مختلف، اصل این شراکت حفظ شده است.
به باور نویسنده، مشارکت آمریکا در آزادسازی کویت در سال ۱۹۹۱ نقطه عطفی در تثبیت همکاریهای امنیتی دو طرف بود، اما در سالهای اخیر نشانههایی از تغییر رویکرد واشنگتن دیده میشود. او معتقد است که در دوره دوم ریاستجمهوری دونالد ترامپ و همزمان با تشدید تنش نظامی با ایران، این پرسش برای کشورهای خلیج فارس جدیتر شده که آیا امنیت این منطقه همچنان بخشی از اولویتهای راهبردی آمریکا محسوب میشود یا خیر.
نویسنده میگوید برخی دولتهای خلیج فارس از این موضوع گلایه دارند که تصمیمهای نظامی آمریکا بدون مشورت کافی با آنان اتخاذ شده و در سیاستگذاری واشنگتن، ملاحظات امنیتی اسرائیل بیش از امنیت شرکای عرب مورد توجه قرار گرفته است. از نگاه او، چنین رویکردی اعتماد متقابل و مفهوم سنتی اتحاد را تضعیف میکند.
المیادین در مقاله ای با روایت شهادت رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیتالله سید علی خامنهای در جریان تجاوز مشترک آمریکا و اسرائیل به تهران و حملات این دو رژیم به شهرها، روستاها، مراکز نظامی و زیرساختهای ایران و شهادت و زخمی شدن تعداد زیادی از فرماندهان، دانشمندان، غیرنظامیان و دانشآموزان، به واکنش نظامی ایران اشاره کرده و نابودی تعدادی از پایگاههای نظامی آمریکا در چند کشور منطقه را شرح میدهد.
در ادامه، مراسم رسمی تشییع پیکر آیتالله شهید خامنهای در تهران با حضور گسترده مردم و هیئتهایی از بیش از صد کشور، از جمله نمایندگان روسیه، چین، یمن، گروههای مقاومت فلسطینی و حزبالله لبنان توصیف میشود. نویسنده این حضور گسترده را نشانه جایگاه سیاسی، دینی و راهبردی ایشان و بیانگر همبستگی با جمهوری اسلامی ایران میداند.
مقاله حضرت آیتالله خامنهای را شخصیتی معرفی میکند که زندگی خود را وقف دفاع از دین، میهن و آرمانهایش کرده و جمهوری اسلامی ایران را به الگویی در مقابله با آمریکا، غرب و اسرائیل تبدیل کرده است. همچنین نقش ایشان در تقویت جایگاه منطقهای ایران، توسعه توانمندیهای نظامی، اقتصادی و علمی و تثبیت محور مقاومت برجسته کرده و تأکید میشود که این مسیر پس از او نیز ادامه خواهد یافت.
در پایان، نویسنده با استناد به آیات قرآن، شهادت را حیات جاودان توصیف و آیتالله خامنهای را چراغ راه آینده امت اسلامی معرفی می کند. نویسنده با تأکید بر تداوم مقاومت، پیروزی آن و آزادی فلسطین را نتیجه نهایی این مسیر میداند.
رای الیوم در مقاله ای با اشاره به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، آن را نقطه عطفی در تغییر موازنه قدرت منطقهای میداند. نویسنده معتقد است که آغاز جنگ با هدف تضعیف ایران و تغییر ساختار منطقه انجام شد، اما نتیجه آن برخلاف انتظار مهاجمان، به تقویت جایگاه ایران انجامید.
در بعد نظامی، جنگ بهعنوان آزمونی برای توان دفاعی و تهاجمی ایران معرفی میشود که طی آن ایران با اتکا به توان داخلی، توانمندی موشکی و پهپادی خود را توسعه داد و به سطحی از بازدارندگی رسید که هزینه هر حمله آینده را برای دشمن بسیار بالا نشان داد. همچنین به خسارات اولیه، از جمله شهادت برخی فرماندهان و تخریب زیرساختها اشاره شده، اما تأکید میشود که ایران پس از شوک اولیه، کنترل اوضاع را دوباره به دست گرفت.
در بعد داخلی، جنگ باعث افزایش انسجام اجتماعی و همبستگی ملی در ایران شده و تهدید خارجی اختلافات داخلی را کاهش داده و حمایت از حکومت را تقویت کرده است.
در عرصه بینالمللی نیز این جنگ موجب تقویت روابط ایران با قدرتهایی مانند روسیه و چین و افزایش نقش منطقهای ایران و محور مقاومت شده است. نویسنده در پایان نتیجه میگیرد که ایران از این جنگ نهتنها آسیب ندیده، بلکه آن را به فرصتی برای افزایش قدرت و بازتعریف جایگاه خود در منطقه تبدیل کرده است.
