همشهری آنلاین – آرش نهاوندی: موتورهای جستجو و ابزارهای هوش مصنوعی میتوانند تنها در چند ثانیه، دهها احتمال و توضیح مختلف درباره بیماریها و به ویژه بیماریهای ساده و پیش پا افتاده ارائه دهند. اما عادت رو به گسترش استفاده از اینترنت فضای مجازی و هوش مصنوعی در زمینه پزشکی، جنبه دیگری هم دارد. متخصصان حوزه سلامت میگویند که «خودتشخیصی» به یکی از بزرگترین چالشهای نظام درمانی مدرن تبدیل شده است؛ چرا که امروزه اطلاعات در دسترس همگان قرار دارد، اما واقعیت این است که درک مسائل پزشکی همچنان پیچیده است.
چتباتهای هوش مصنوعی امروزه میتوانند توضیحات مفصلی در مورد سلامت ارائه دهند. استفاده از آنها میتواند زمان انتظار طولانی در بیمارستانها و مشاورههای گرانقیمت را حذف کند، به همین دلیل به راحتی میتوان فهمید که چرا بسیاری از مردم ابتدا به اینترنت روی میآورند. با این حال، دسترسی به اطلاعات با دسترسی به تخصص پزشکی یکسان نیست. مردم اغلب به صورت آنلاین جستجو میکنند زیرا میخواهند سریعا اطمینان خاطر پیدا کنند. پدر و مادرها هم این کار را انجام میدهند زیرا نگران فرزندانشان هستند و اینترنت اغلب بدون هیچ زمینهای پاسخ میدهد.
چگونگی تاخیر در درمان مناسب
یکی از بزرگترین خطرات خودتشخیصی از طریق اینترنت یا بااستفاده از هوش مصنوعی این است که افراد متقاعد میشوند که از قبل میدانند چه مشکلی وجود دارد. وقتی این اتفاق میافتد، ممکن است علائمی را که با فرضیات آنها مطابقت ندارد، نادیده بگیرند.
پزشکان هشدار میدهند که خودتشخیصی میتواند منجر به تأخیر در درمان، داروهای نامناسب و از دست دادن علائم هشدار دهنده شود. در کودکان، این تأخیرها به ویژه نگرانکننده هستند زیرا بیماریها میتوانند به سرعت پیشرفت کنند و کودکان خردسال اغلب قادر به توصیف آنچه تجربه میکنند نیستند. در کودکان، علائم هشداردهندهای همچون تغذیه نامناسب، کاهش دفع ادرار، استفراغ مکرر، تنفس سریع، تب بالای مداوم یا خوابآلودگی غیرعادی، هرگز نباید صرفا با تکیه بر توصیههای آنلاین مدیریت شوند.
بیشتر بخوانید:
- چرا پزشکان از چتجیپیتی استفاده میکنند؟
- اولین سیستمی که بدون دخالت انسان، خودش فرضیه علمی تولید و کشف میکند
افزایش اضطراب
قرار بود اینترنت درک اطلاعات سلامت را آسانتر کند اما در بسیاری از موارد، برعکس عمل کرده است. فردی با یک سردرد ساده ممکن است در نهایت در مورد تومورهای مغزی مطلب بخواند. درد خفیف معده ممکن است ناگهان مانند یک بیماری جدی به نظر برسد. این پدیده به عنوان «سایبرکندریا» شناخته میشود، یعنی ایجاد اضطراب فزاینده در فرد پس از جستجوی مکرر اطلاعات پزشکی به صورت آنلاین.
هوش مصنوعی و اینترنت دشمن نیستند
ابزارهای هوش مصنوعی میتوانند علائم را خلاصه کرده و شرایط احتمالی را پیشنهاد دهند، اما نمیتوانند معاینه فیزیکی انجام دهند. آنها نمیتوانند میزان هیدراتاسیون را ارزیابی کنند، به ریهها گوش دهند، بثورات را ارزیابی کنند، علائم عصبی ظریف را تشخیص دهند یا قضاوت کنند که کودک واقعا چقدر بیمار به نظر میرسد. در پزشکی کودکان، این مشاهدات اغلب تعیین میکنند که آیا کودک میتواند با خیال راحت در خانه بهبود یابد یا به مراقبتهای فوری بیمارستانی نیاز دارد.
فناوری میتواند به مراقبتهای بهداشتی کمک کند، اما نمیتواند جایگزین قضاوت بالینی شود. اینترنت دشمن نیست. اطلاعات بهداشتی قابل اعتماد میتواند به افراد کمک کند تا علائم خود را درک کنند و سوالات بهتری را برای پزشکان خود آماده کنند. پیش از مراجعه به پزشک، افراد باید زمان آغاز علائم را یادداشت کنند، میزان تب خود را ثبت و داروهایی را که تاکنون مصرف کردهاند، ذکر کنند. مشکل زمانی آغاز میشود که اطلاعات موجود در اینترنت جایگزین مراقبتهای پزشکی حرفهای شود؛ زیرا در نهایت، موتورجستجو تنها میتواند احتمالات را ارائه دهد، اما پزشک است که تشخیص نهایی را تعیین میکند.
