همشهری آنلاین: تولید مستند بلند «متشکریم آقای براون» (Thank You Mr. Brown) درباره زندگی و کارنامه شگفتانگیز گرت براون، مخترع استدیکم، اسکایکم و دایوکم، آغاز شده است؛ پروژهای که فرانسیس فورد کاپولا بهعنوان تهیهکننده اجرایی در آن حضور دارد. این مستند به کارگردانی اندرو شوارتز ساخته میشود و روایتگر زندگی فیلمبردار و مخترعی است که با آزاد کردن دوربین از سهپایهها و جرثقیلهای سنتی، شیوه نگاه سینما به جهان را برای همیشه دگرگون کرد.
براون در طول فعالیت حرفهای خود سه جایزه مهم از آکادمی علوم و هنرهای سینمایی دریافت کرده است: جایزه علمی و مهندسی اسکار در سال ۲۰۰۶ برای توسعه سیستم پرنده SkyCam، جایزه دستاورد فنی در سال ۱۹۹۹ برای ساخت سکوی پرنده Skyman ویژه اپراتورهای استدیکم، و در نهایت اسکار یک عمر دستاورد هنری در سال ۱۹۷۸ برای اختراع و توسعه Steadicam.
اما شهرت براون تنها به اختراع این فناوری محدود نمیشود. او شخصاً اپراتوری استدیکم را در برخی از مهمترین فیلمهای تاریخ هالیوود بر عهده داشت؛ از «در راه افتخار» ساخته هال اشبی گرفته تا نماهای مشهور میان پرچینهای هزارتوی فیلم «درخشش» اثر استنلی کوبریک، صحنههای معروف پلههای «راکی» و حتی سکانس تعقیب موتورهای پرنده در «بازگشت جدای».
ویلیام فوربز، از تهیهکنندگان پروژه، درباره براون میگوید: «همه میتوانند از پشتکار و اراده خستگیناپذیری که این مخترع اهل فیلادلفیا را از ساخت ابزارهای دستساز در انبار خانهاش به فردی تبدیل کرد که سینما، تلویزیون، ورزش و جهان را تغییر داد، درس بگیرند.»
کارگردان مستند، اندرو شوارتز، که نزدیک به دو دهه با براون دوستی و همکاری داشته، او را یکی از کنجکاوترین و پرانرژیترین ذهنهایی میداند که تاکنون دیده است. او میگوید: «داستان زندگی گرت براون ترکیبی از آلبرت اینشتین و فارست گامپ است. او شیوه روایت داستان و خلق تصویر در سینما، تلویزیون، موزیکویدئوها و ورزش را متحول کرد.»
فیلمبرداری مستند در فیلادلفیا، زادگاه براون و شهر فیلم راکی، و همچنین در نیویورک و لسآنجلس انجام میشود.
از جمله چهرههایی که در این مستند حضور دارند، لری مککانکی، از پیشگامان اپراتوری استدیکم، است؛ فیلمبرداری که در آثاری چون «جنگوی ازبندگسسته»، «جنگ جهانی زِد»، «۱۲ سال بردگی»، «جزیره شاتر»، «سوپرانوها»، «راه کارلیتو» و «بیخواب در سیاتل» فعالیت کرده است. او درباره اختراع براون میگوید: «استدیکم واقعاً ابزار قدرتمندی برای روایت داستان بود. ارزش آن فراتر از یک دستاورد فنی صرف بود. این فناوری نهتنها برای فیلمسازان، بلکه برای مخاطبان نیز معنا داشت و این برای من یک کشف بزرگ بود.»
پیش از اختراع استدیکم، تقریباً تنها راه ثبت حرکت نرم دوربین استفاده از «دالی» بود؛ فناوریای که از نخستین سالهای تاریخ سینما وجود داشت اما به ریلهای سنگین و محدودی وابسته بود. استدیکم این محدودیت را از میان برداشت و طول یک برداشت متحرک را تنها به خواست کارگردان و توانایی راه رفتن اپراتور وابسته کرد.
براون در گفتوگویی با آکادمی تلویزیون درباره شکلگیری ایده استدیکم گفته بود: «این یک لحظه ناگهانیِ کشف نبود. از خودم پرسیدم: آیا میشود میلهای ساخت که بتوان آن را در دست گرفت، دوربینی روی آن نصب کرد و با چند وزنه تعادلش را حفظ کرد؟ همین سؤال مرا هیجانزده کرد.»
او توضیح داده بود که پس از شکلگیری این ایده، به یک فروشگاه ابزار در پنسیلوانیا رفت و با چند قطعه ساده لولهکشی و تنها ۴ دلار و ۵۰ سنت، نخستین نمونه اولیه استدیکم را ساخت.
براون درباره انگیزه اصلی اختراعهایش نیز گفته است: «اگر چیزی اختراع میکنم به این دلیل است که به آن نیاز دارم و وجود ندارد. مردم معمولاً به چیزهایی که نیستند توجه نمیکنند. هر چیزی که سراغش رفتهام به این خاطر بوده که خودم آن را میخواستم.»
