عصرایران- فریتس ایکس که با نام FX 1400 نیز شناخته میشود، یک بمب هدایتشونده ضدکشتی بود که توسط آلمان در سالهای پایانی جنگ جهانی دوم توسعه یافت. این سلاح با وزنی در حدود ۱٬۵۷۰ کیلوگرم، برای انهدام کشتیهای زرهپوش و اهداف دریایی مستحکم طراحی شده بود و از نخستین مهمات هدایتشونده عملیاتی در تاریخ به شمار میرود.
برخلاف بمبهای معمولی که پس از رها شدن مسیر ثابتی را طی میکنند، فریتس ایکس به بالههای کنترلی و سامانه هدایت رادیویی مجهز بود. پس از رهاسازی از هواپیما، اپراتور با استفاده از یک فرستنده رادیویی، مسیر بمب را تا لحظه برخورد اصلاح میکرد. برای اینکه اپراتور بتواند موقعیت بمب را در آسمان تشخیص دهد، در بخش انتهایی آن یک منور دودزا و نورانی تعبیه شده بود.
این بمب معمولاً از ارتفاعی بین ۴ تا ۶ کیلومتر رها میشد و به دلیل سقوط با سرعت زیاد، توانایی نفوذ در زره ضخیم ناوهای جنگی را داشت؛ قابلیتی که آن را به تهدیدی جدی برای شناورهای سنگین متفقین تبدیل کرده بود.
مشهورترین عملیات فریتس ایکس در سپتامبر ۱۹۴۳ رخ داد؛ زمانی که بمبافکنهای آلمانی با استفاده از این سلاح، ناو جنگی ایتالیایی Italian battleship Roma را هدف قرار دادند. اصابت دو بمب باعث انفجار مهمات داخلی کشتی شد و این ناو به همراه بخش بزرگی از خدمه خود غرق شد. این حمله یکی از نخستین نمونههای موفق استفاده عملیاتی از مهمات هدایتشونده در تاریخ جنگهای دریایی محسوب میشود.
با وجود موفقیتهای اولیه، استفاده گسترده از فریتس ایکس با محدودیتهایی همراه بود. این سلاح تنها توسط برخی بمبافکنهای بزرگ قابل حمل بود و اپراتور باید تا لحظه برخورد، هدف و بمب را در میدان دید خود نگه میداشت. همچنین توسعه جنگ الکترونیک و ایجاد اختلال در امواج رادیویی، بهتدریج از کارایی آن کاست.
با این حال، بسیاری از مورخان نظامی فریتس ایکس را نقطه عطفی در تحول تسلیحات هوشمند میدانند. فناوری هدایت آن، هرچند ابتدایی بود، اما پایهای برای توسعه نسلهای بعدی بمبهای هدایتشونده، مهمات دقیق و تسلیحات هوشمند شد؛ تجهیزاتی که امروزه نقش مهمی در عملیات نظامی ایفا میکنند.
