همشهری آنلاین- زهرا رفیعی: از جلوگیری از اجرای یک طرح در پارک ملی ساحلی تا ورود به بحران گردوغبار خوزستان و شکلگیری سیاستهای کلی محیط زیست، تأکید بر برخورد با زمینخواری، جنگلخواری و جرمانگاری تخریب طبیعت، همگی نمونههایی از مسائل محیطزیستی هستند که با هدایت رهبر شهید انقلاب پیگیری و فصلالخطاب سیاستگذاران شدهاند.
معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست که پیشتر حدود یک سال مسئولیت اجرای سیاستهای کلی محیط زیست ابلاغی رهبر شهید انقلاب را نیز بر عهده داشته، معتقد است بسیاری از مهمترین دستاوردهای حفاظت از طبیعت ایران با حمایتها و تأکیدهای ایشان امکانپذیر شده است. احمد لاهیجانزاده با مرور خاطرات خود از دوران مسئولیت در استانهای مختلف و سازمان حفاظت محیط زیست، از چند مقطع مهم یاد میکند که ورود مستقیم یا غیرمستقیم رهبر شهید انقلاب مسیر تصمیمگیریها را به نفع حفاظت از محیط زیست تغییر داده است.
او در گفتوگو با همشهری با اشاره به شرایط کشور پس از انقلاب و جنگ تحمیلی میگوید: پس از پیروزی انقلاب اسلامی و به ویژه بعد از پایان جنگ هشتساله، اولویت اصلی کشور توسعه، بازسازی خرابیهای جنگ و جبران عقبماندگیها بود. در چنین فضایی طبیعی بود که مسائل محیط زیست در اولویت نخست دولتها قرار نگیرد. به همین دلیل اگر حمایتها، توصیهها و تأکیدهای رهبر شهید انقلاب وجود نداشت، ممکن بود امروز بخشی از زیستگاهها و منابع طبیعی کشور دیگر باقی نمانده باشند.
به گفته لاهیجانزاده، همین پشتوانه سبب شد بسیاری از تصمیمهای مهم به نفع محیط زیست اتخاذ شود.
جلوگیری از اجرای یک طرح در پارک ملی ساحلی
معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست نخستین خاطره خود را به دوران مسئولیتش در یکی از استانهای جنوبی کشور مربوط میداند. او بدون اشاره به نام منطقه توضیح میدهد که در یکی از پارکهای ملی ساحلی که از سال ۱۳۵۴ تحت حفاظت قرار داشت، برنامهای برای استقرار یک مجموعه با ملاحظات نظامی و امنیتی مطرح شده بود.
احمد لاهیجانزاده توضیح میدهد که این موضوع به اختلافی جدی میان سازمان حفاظت محیط زیست و نهاد مربوطه تبدیل و در نهایت برای تصمیمگیری به رهبر شهید انقلاب به عنوان فرمانده کل قوا ارجاع شد. او میگوید: «آیتالله خامنهای به صراحت حفظ محیط زیست را در اولویت قرار دادند و تأکید کردند که از اجرای آن طرح در پارک ملی خودداری شود و منطقه در وضعیت حفاظتی خود باقی بماند.» به اعتقاد لاهیجانزاده، این تصمیم تنها یک اختلاف موردی را حل نکرد، بلکه به الگویی برای تصمیمگیریهای بعدی تبدیل شد و هنوز هم در موارد مشابه، این دستور به عنوان یک مبنای مهم مورد استناد قرار میگیرد.
او معتقد است اهمیت این تصمیم در آن بود که حتی در منطقهای با ملاحظات مهم نظامی نیز حفاظت از محیط زیست در اولویت قرار گرفت.
دیدار ۱۷ اسفند ۱۳۹۳؛ نقطه عطف سیاستگذاری محیط زیست
لاهیجانزاده دومین نقطه عطف را دیدار رهبر شهید انقلاب با مسئولان سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان منابع طبیعی در ۱۷ اسفند ۱۳۹۳ میداند؛ دیداری که به گفته او تأثیر عمیقی بر سیاستگذاریهای محیط زیستی کشور گذاشت. این مقام مسئول میگوید که ایشان در آن دیدار حدود ۴۵ دقیقه درباره مسائل محیط زیست سخن گفتند و با نگاهی کارشناسی و دقیق، موضوعات مختلفی از جمله آب، خاک، هوا، گرد و غبار، تغییر اقلیم و سایر چالشهای زیستمحیطی را تشریح کردند.
به گفته لاهیجانزاده، مهمترین بخش این سخنرانی جمعبندی پایانی آن بود؛ جایی که رهبر شهید انقلاب تأکید کردند محور اصلی همه این مسائل، آموزش است و اگر آموزش بهدرستی دنبال شود، میتوان از محیط زیست برای نسلهای آینده حفاظت کرد. در این بخش، ایشان به طور مشخص آموزش و پرورش، دانشگاهها و رسانه ملی را به عنوان ارکان اصلی فرهنگسازی معرفی کردند و خواستار قرار گرفتن آموزش در اولویت شدند.
از سخنرانی تا ابلاغ سیاستهای کلی محیط زیست
لاهیجانزاده میگوید که عمق نگاه راهبردی مطرحشده در این سخنرانی سبب شد مجمع تشخیص مصلحت نظام همان محورها را مبنای تدوین سیاستهای کلی محیط زیست قرار دهد. او توضیح میدهد که پس از این دیدار، جلسات کارشناسی در بهار و تابستان سال ۱۳۹۴ برگزار شد و سرانجام در آبان همان سال سیاستهای کلی محیط زیست از سوی رهبر شهید انقلاب به رؤسای سه قوه و دستگاههای مختلف ابلاغ شد. لاهیجانزاده این سیاستها را یکی از مهمترین اسناد بالادستی کشور در حوزه محیط زیست توصیف میکند و یادآور میشود که خود نیز حدود یک سال مسئولیت اجرای این سیاستها را به عنوان مشاور رئیس سازمان حفاظت محیط زیست بر عهده داشته است.
نقش رهبر انقلاب در مقابله با گرد و غبار خوزستان
لاهیجانزاده به تجربه خود در دوران مدیریت کل محیط زیست خوزستان نیز اشاره میکند و میگوید در اوج بحران گرد و غبار، رهبر شهید انقلاب به طور جدی به موضوع ورود کردند و دولت را موظف کردند هرچه سریعتر برای حل این بحران اقدام کند. پس از این تأکید، رئیسجمهور و اعضای هیئت دولت به خوزستان سفر کردند، جلسات ویژهای برگزار شد و مجموعه اقداماتی برای مهار کانونهای داخلی گرد و غبار آغاز شد. او این مقطع را آغاز یک برنامه بزرگ برای مقابله با گرد و غبار در خوزستان میداند و معتقد است ورود آیتالله خامنهای نقش تعیینکنندهای در تسریع اقدامات اجرایی داشت.
تأکید بر جرمانگاری تخریب محیط زیست
معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست یکی دیگر از نکات مهم سخنرانی رهبر شهید انقلاب را تأکید بر جرمانگاری تخریب محیط زیست عنوان میکند. او میگوید: ایشان در همان سخنرانی علاوه بر تشریح مسائل آب، خاک و هوا، بر ضرورت جرمانگاری تخریب محیط زیست تأکید کردند؛ موضوعی که بعدها به یکی از محورهای سیاستهای کلی محیط زیست تبدیل شد و بر اساس آن از قوه قضاییه خواسته شد با جرایم زیستمحیطی برخورد قاطع داشته باشد.
از خود عرضه نشان دهید
لاهیجانزاده همچنین به بخش دیگری از سخنان رهبر شهید انقلاب اشاره میکند که در آن خطاب به دستگاههای حاکمیتی از جمله سازمان حفاظت محیطزیست و سازمان منابع طبیعی، بر مقابله جدی با زمینخواری، جنگلخواری و کوهخواری تأکید شد. او میگوید: رهبر شهید انقلاب از مسئولان این دستگاهها خواستند در برابر این تخلفات «از خود عرضه نشان دهید» و با متخلفان برخورد کنید.
به گفته او، در همان سخنرانی همچنین تأکید شد که نباید با عناوینی مانند گردشگری، ایجاد حوزههای علمیه یا سایر بهانهها، عرصههای طبیعی و جنگلها مورد تعرض قرار گیرند.
لاهیجانزاده این بخش از سخنان رهبر شهید انقلاب را «اتمام حجت» با دستگاههای مسئول توصیف میکند و معتقد است این تأکیدها جایگاه حاکمیتی سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان منابع طبیعی را در صیانت از منابع طبیعی کشور به روشنی تبیین کرد.
