به گزارش ایرنا، در روزهایی که انتظار میرود بناهای تاریخی بیش از هر زمان دیگری در آغوش حفاظت و دقت قرار گیرند، آینهخانه مفخم بجنورد دوباره در مرکز یک بحث داغ و نگرانکننده قرار گرفته است.
بنایی که سالهاست بهعنوان یکی از شاخصترین یادگارهای دوره قاجار در خراسان شمالی شناخته میشود، حالا با خبر آغاز ساختوساز در حریم خود، به موضوعی بحثبرانگیز در میان شهروندان، کارشناسان و مسوولان شهری تبدیل شده است.
پرسشی که آرام و بیصدا اما پیوسته در ذهنها تکرار میشود این است: چه کسی و با چه مجوزی اجازه داده در حریم چنین اثر ارزشمندی، عملیات عمرانی آغاز شود؟
آینهخانه مفخم فقط یک ساختمان تاریخی نیست؛ بخشی از حافظه جمعی یک شهر است و جایی که در دیوارهای آینهکاریشدهاش، ردپای سالهایی دور از سیاست، فرهنگ و زندگی اجتماعی هنوز قابل لمس است.
اما امروز، در سایه این شکوه خاموش، نشانههایی از تغییر دیده میشود؛ تغییراتی که به باور منتقدان، نه در مسیر حفاظت، بلکه در مسیر تهدید و آسیب به این میراث ارزشمند حرکت میکند.
نگرانی از تصمیمی که سایه انداخته است
عضو شورای اسلامی شهر بجنورد، با انتقاد از آغاز این ساختوساز تاکید کرده است که هرگونه عملیات عمرانی در این محوطه بدون اخذ مجوزهای قانونی، اقدامی غیرمجاز و نگرانکننده است.
هرگونه عملیات عمرانی در آینه خانه مفخم؛ اقدامی غیرمجاز و نگران کننده است
اعظمالسادات افشینفر با اشاره به ارزش تاریخی آینهخانه مفخم یادآور میشود که این بنا تنها یک سازه قدیمی نیست، بلکه اثری ثبتشده و دارای شناسنامه تاریخی است که کوچکترین مداخله در آن میتواند پیامدهای جبرانناپذیری به همراه داشته باشد.
به گفته وی، سالها تلاش برای حفظ این مجموعه تاریخی از جمله تخلیه خانههای اطراف و بازگشایی مسیرهای پیرامونی، با هدف صیانت از این اثر انجام شده بود؛ اما اکنون آغاز یک ساختوساز جدید، این نگرانی را ایجاد کرده که تمام آن تلاشها در معرض تهدید قرار گرفته باشد.
نگرانی از آسیب به کاشیکاریها، آیینهکاریها و گچبریهای ظریف بنا، تنها بخشی از دغدغههایی است که در میان کارشناسان و دوستداران میراث فرهنگی مطرح میشود.
آینهای که در سکوت میلرزد
آینهخانه مفخم که در دهه ۱۲۵۰ خورشیدی و در دوران ناصرالدینشاه قاجار ساخته شد، روزگاری محل زندگی و حکمرانی سردار مفخم، فرمانده ایل شادلو و از چهرههای تاثیرگذار منطقه شمال خراسان بود.
این عمارت نه تنها محل سکونت، بلکه صحنهای برای تصمیمهای سیاسی، نشستهای مهم و تعاملات اجتماعی به شمار میرفت؛ جایی که تاریخ در سکوت دیوارهایش نفس میکشید.
آینهخانه مفخم که در دهه ۱۲۵۰ خورشیدی در دوران ناصرالدینشاه قاجار ساخته شد
امروز اما همان دیوارها، زیر سایه نگرانی از مداخلات عمرانی، حال و هوایی متفاوت دارند. کارشناسان هشدار میدهند که هرگونه ساختوساز در مجاورت یا در حریم چنین بنایی میتواند به ساختار حساس آن آسیب وارد کند؛ آسیبی که شاید در ابتدا کوچک به نظر برسد، اما در گذر زمان به فرسایش تدریجی هویت اثر منجر شود.
این در حالی است که به باور منتقدان، به جای ورود سازههای جدید، باید تمرکز بر معرفی بهتر و حفاظت اصولی از این اثر تاریخی باشد؛ از جمله ایجاد زیرساختهای گردشگری و اطلاعرسانی مناسب در ورودیهای شهر.
در نهایت، آینهخانه مفخم امروز تنها یک بنای تاریخی نیست که دربارهاش بحث میشود؛ بلکه به نمادی از یک پرسش بزرگتر تبدیل شده است: نسبت ما با میراث گذشته چیست؟ و آیا در مسیر توسعه، جایی برای حافظه تاریخی شهرها باقی خواهد ماند؟
