به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، در روزگار کنونی، هجمه به اصالتهای دینی و نفوذ باورهای شبهعرفانی و انحرافی در نقاب سلوک الیالله و عرفان اهلبیتی، به یکی از تهدیدهای نرم در حوزه معنویت تبدیل شده است. جریانهای منحرف و صوفیمسلکی که با سوءاستفاده از نیاز فطری نسل جوان به معنویت، اقدام به ترویج آموزههایی بیگانه با سنت اصیل اسلامی و آموزههای اهلبیت علیهمالسلام میکنند، در حال گسترش تفکراتی هستند که نهتنها پشتوانه متقن شرعی ندارد، بلکه کرامت و اراده انسانی تبیینشده در شریعت را مخدوش میکند.از آنجا که برخی از این جریانها با ایجاد تشکیلات فرقهای و استفاده از ابزارهای روانی، به دنبال جذب مخاطبان و تسلط بر مقدرات فکری و تعلیم آموزههای فاقد پشتوانه شرعی به آنان هستند، وظیفه شرعی و عقلانی حکم میکند تا برای تنویر افکار عمومی و صیانت از مرزهای پاک دین مبین اسلام، پرده از ادعاهای سست و انحرافی آنان برداشته شود.
این جریانات ساختارشکن، با طرح و ترویج آموزههایی نظیر: «صورت استاد در نظر به هنگام ارتباط با حضرت حق»، «بیعت سلوکی، به گونهای که شاگرد در اطاعت از اوامر سلوکی استاد، «کَالمَیّت بَینَ یَدی الغَسّال تبعیت تام داشته باشد و اگر مخالفت عمدی یا تسامحی که مخل استمرار عمل باشد، نمود، نوعی از نفاق و نقض پیمان است و برای آن تبعات دنیوی و اخروی متصور بوده و نیاز به تجدید بیعت است»، «برای رسیدن به فنای فی الله، باید ابتدا خود را در نور استاد فناء نمود»، «نماز قلبی در کنار نماز شرعی» و ... تلاش دارند تا سلسلهمراتب اطاعت شرعی را تغییر داده و نوعی «استادپرستی» را ترویج کنند. در حالی که تمام اینها بدعت در دین است و بدعت یعنی چیزی مازاد بر سیرهی مسلم نبوی را به دین بیفزایی، همچنان که رسول اکرم صلى الله علیه و آله میفرماید «اتَّبِعوا و لا تَبْتَدِعوا ، فقد کُفِیتُمْ»؛ یعنی [از احکام اسلامى] پیروى کنید و بدعت مگذارید؛ زیرا آنچه شما را کفایت مىکند گفته شده است. و امیر مؤمنان فرمود «ما هَدمَ الدِّینَ مثلُ البِدعِ»؛ یعنی چیزى مانند بدعتها دین را ویران نکرده است.
در همین راستا، این پرسش بنیادین مطرح است که چرا در فضای فرهنگی کشور، مجالی برای طرح، ترویج و انتشار آثاری فراهم میشود که با نقاب معنویت اهلبیتی، زمینهساز انحراف فکری نسل جوان شده و به جای تکیه بر منابع اصیل اسلامی، مروّج آموزههای التقاطی و آمیخته به انگارههای صوفیانه هستند؟ تداوم حیات اینگونه جریانها و گسترش بیحدومرز این محتواها که نسبتی با آموزههای وحیانی و سیره اهلبیت علیهمالسلام ندارند، نه تنها نوعی جفای به ساحت قدسی شریعت است، بلکه صدمات جبرانناپذیری بر باورهای ایمانی جامعه وارد میکند و همچنین رواج این تفکرات در بسترهای حوزوی، نهاد مقدس روحانیت را که در طول تاریخ، دیدهبان و مروّج اصیل فقه ناب اهلبیت عصمت و طهارت علیهمالسلام بوده، در مضان اتهام و وهن قرار میدهد و علمای عظام را به ناچار دچار زحمتی مضاعف میکند تا در برابر این انحرافات بایستند.
از آنجا که خبرگزاری تسنیم خود را در قبال جامعه، موظف به تنویر افکار عمومی و صیانت از حریم باورهای دینی میداند و وظیفهی خود را شناسایی و افشای انحرافات فکری که به نام دین رواج مییابند، میبیند، لذا در راستای مقابله با این آشوبهای فکری و جلوگیری از سوءاستفاده از نام "عرفان اهلبیتی"، وظیفهی خود میداند که مرزهای دقیق میان «معنویت اصیل» و «بدعتهای انحرافی» را برای مردم ترسیم و این رسالت را در قبال تمام جریانات انحرافی اعمال کند تا خواب را از دیدگان غفلتزدهی سردمداران آنان برباید.حال در همین راستا، با هدف ابطال این دیدگاههای سست و صیانت از مرزهای شرع مقدّس، فتاوای صریح و قاطعانه مراجع عظام تقلید و فقهاء در رد آموزههای انحرافی جریان کمیلیخراسانی به شرح زیر منتشر میشود:
متن کامل استفتاء و پاسخ مراجع عظام تقلید و برخی فقهاء همراه با اصل تصویر پاسخ به استفتاء در ادامه تقدیم میشود:
باسمه تعالی
سلام علیکم
امروزه عدهای تحت عنوان عرفان اهلبیتی در حال طرح و ترویج آموزههایی هستند که به نظر میرسد با مبانی و ضوابط مسلم شرعی مغایرت داشته باشد، همچون:
* صورت استاد در نظر به هنگام ارتباط با حضرت حق. (محمّدصالح کمیلیخراسانی، مفاتیحالسلوک، ص21 ؛ مشکات دل، ص190)
بیعت سلوکی، به گونهای که شاگرد در اطاعت از اوامر سلوکی استاد، «کالمیت بین یدی الغسال»، تبعیت تام داشته باشد و اگر مخالفت عمدی یا تسامحی که مخل استمرار عمل باشد، نمود، نوعی از نفاق و نقض پیمان است و برای آن تبعات دنیوی و اخروی مضری وجود دارد و نیاز به تجدید بیعت است.(محمّدصالح کمیلیخراسانی، مفاتیحالسلوک، ص2 و ص18 ؛ المطالب السلوکیه، ص159؛ چلچراغ سلوک، ص192 و 193؛مشکات دل، ج1، ص250 و 251)
* برای رسیدن به فنای فی الله، باید ابتدا خود را در نور استاد فناء نمود.(محمّدصالح کمیلیخراسانی، مشکات دل، ج1، ص281) و...و همین جریان، مقولهای تحت عنوان «نماز قلبی» را ترویج میدهند.
بنابراین مستدعی است بفرمائید؛شخصی نه در قبل و حین اقامه نماز واجب و مستحب، بلکه بعد از اتمام نماز، در ذهن و قلب و عقل خود، تمام مفاهیم، اذکار و افعال نماز را بدون نقصان، از اذان و اقامه تا سلام، درسکوت مطلق، بدون التزام به صورت، شرایط و احکام شرعی نماز، به بهانه تقویت حضورقلب در نماز و تسلّط بر افکار شیطانی و تقویت ایمان خود، تحت عنوان مستقل و جدیدی به نام "نماز قلبی"، انجام دهد.
با این توضیحات که بگوید؛
- اگر ارتباط قلبی با خداوند و معصومین علیهمالسلام برقرار شد، قهراً عمل قلبی هم باید باشد؛ یعنی انسان می تواند در تفکّرات و اذکارش مثلاً در نماز قلبی، رکوع و سجده انجام می دهد! (محمّدصالح کمیلیخراسانی، اسرارمعرفتی، ج2، ص131)
- ما دو گونه نماز داریم؛ یک نوع، نمازی است که با بدنمان آن را انجام می دهیم و رکوع و سجود به جا می آوریم و یکی هم نماز روحی و قلبی است که استاد به علّامه طهرانی دستورش را داده بود و گفته بود در نماز شب دو رکعت اضافه کن و نماز قلبی بخوان البته چون این نماز صورت فقهی ندارد نمی توانیم آن را جایگزین نماز شرعی واجب کنیم و روشن است اگر نمازهای یومیه به صورت قلبی اقامه شوند، قطعاً باطل است، ولی چنان چه با هر نماز واجب، همان نماز را فقط به صورت قلبی انجام دهیم؛ در آینده برای تمرکز حواس، نفی خواطر و نورانیت قلب خیلی مؤثر و مفید خواهد بود! (محمّدصالح کمیلیخراسانی، حداد در آئینه حداد، ص132)
- در کنار نمازهای واجب و مستحب، می توان نماز قلبی هم خواند!(محمّدصالح کمیلیخراسانی، مطلع معرفت نفس، ص49)
- اصل و حقیقت سجده، سجده دل است و نماز واقعی نماز قلبی است!(محمّدصالح کمیلیخراسانی، مطلع معرفت نفس، ص47)
- چه فرقی میکنه؟!، خب این نماز همینه که؛ اینم ذکره دیگه، نیّت میکنی تو دلت، من دارم نماز عشاء چهار رکعت میخونم قربةً الی الله، تو دلت نیت میکنی، بعد هم حالا، میخوای اذان و اقامه بگی بگو، عرض کنم، بعدم میتونی بری تو سوره حمد بخونی، قل هو الله بخونه، همه اینا رو با دلت داری میگی، بعدی، اشاره به رکوع میکنی، اشاره به سجود و اونارم میگی، بعد این میشه یه رکعت دیگه، این میشه یه رکعت، پیش خودت حساب کن که این یه رکعت شد، بعد رکعت دومم مثل رکعت اول انجام میدی، تشهد میخونی، قشنگ دلت میگه دیگه اینا رو، حالا اگر دلت نگه عقلت که میگه، فکرت که میگه، مغزت که میگه، ذهنت که میگه، همه اینا رو داره میگه دیگه با خودت، حالا با دلت نمیتونی بگی، چرا نتونی؟ خب لابد دلت مشغوله، دلت جاهای دیگه است، که نمیتونی دلت رو خلوت کنی و با خدا درد و دل کنی! (صوت آقای محمّدصالح کمیلیخراسانی)
بدعتِ «نماز قلبی»
• التزام و ترویج مطالب فوق الذکر "تحت عنوان نماز قلبی" از نظر شرعی چه حکمی دارد؟
1. حضرت آیتالله العظمی مکارمشیرازی (دامظلّهالعالی):
بسمهتعالی
باسلام
اینگونه کارهایی که به آن نماز قلبی میگویند، مشروع نیست و ما راههای حضور قلب را در تفسیر نمونه، جلد 14، اوایل سوره مؤمنون، همچنین در بخش مقالات سایتمان نوشتهایم.
همیشه موفق باشید.
2. حضرت آیتالله العظمی سیستانی(دامظلّهالعالی):
بسمه تعالی شأنه
ترویج این امور که اساس شرعی ندارد جایز نیست و مؤمنین از چنین مجالس و گروههای منحرف جداً پرهیز نمایند.
25 ذیالحجهالحرام ١٤٤٧
3. حضرت آیتالله العظمی سبحانی (دامظلّهالعالی):
بسمهتعالی
در فرض سؤال بدعت است و جائز نیست این مطلب در احکام شرع نیامده است و باید از آن اجتناب کرد.
والله العالم
٢٤ ذی الحجة ١٤٤٧
٢٠/٣/1405
4. حضرت آیتالله العظمی شبیری زنجانی (دامظلّهالعالی):
باسمهتعالی
این امور به هیچ وجه مورد تأیید نیست و لازم است از آن اجتناب شود. به طور کلّی التزام به روش فقهای عظام امامیه که عمل به دستورات قرآن و آداب و سنن مأثوره و روایات معتبره مرویّه از پیامبر و ائمه معصومین(س) است، تنها راه مطمئن کسب معارف و تزکیه و سعادت است.
٢٤ ذى الحجة الحرام ١٤٤٧
5. حضرت آیتالله العظمی جوادی آملی(دامظلّهالعالی):
بسمهتعالی
سلام علیکم
در تعالیم و آموزههای دینی و شرعی مقولهای به نام نماز قلبی نیامده است، لذا نماز به صورت مذکور مشروع و جایز نیست. گرچه مؤمن همیشه به یاد خداست و لحظهای از ذکرالله غافل نیست.
6. حضرت آیتالله العظمی دوزدوزانی(دامظلّهالعالی):
باسمهتعالی
علیکمالسلام
ترویج این امور (فنا در استاد و نمازقلبی) با مذاق شرع سازگار نیست و دلیلی هم بر جایز بودنشان نیست بلکه از مصادیق بدعت میباشد.
7. حضرت آیتالله العظمی گرامی قمی(دامظلّهالعالی):
بسمهتعالی
امور مذکور خلاف شرع بوده و نوعی بدعت میباشد.
8. حضرت آیتالله العظمی مدرّسی یزدی (دامظلّهالعالی):
بسمهتعالی
جواب: این بدعت و حرام است مؤمنین از این گروهها شدیداً پرهیز نمایند که یقیناً انحراف است و شکی در این نیست.
9. حضرت آیتالله العظمی علوی بروجردی(دامظلّهالعالی):
بسمهتعالی
ترویج مقولهای با عنوان "نمازقلبی" با معارف اهلبیت عصمت و طهارت علیهمالسلام سازگاری و تطابق ندارد. بلکه سبیه بدعت در دین و حرام است.
10. حضرت آیتالله العظمی سیّد حسین شاهرودی(دامظلّهالعالی):
بسمه تعالی
غیر از خدای متعال چیز دیگری را حتی پیغمبر اکرم در نظر نگیرد.
اطاعت و تبعیّت تام از غیر معصومین(علیهمالسلام) جایز نیست.
این عمل قلبی را مقارن با خود نماز بدنی انجام دهد که همان حضورقلب است و آن نماز اضافی از شرع مقدّس وارد نشده و لذا باید اجتناب کرد.
11. حضرت آیتالله العظمی رحمتی سیرجانی(دامظلّهالعالی):
بسمهتعالی
اینها از وساوس شیطانی است و از نظر شرعی باطل و عاطل است.
12. حضرت آیتالله العظمی فاضلی بهسودی(دامظلّهالعالی):
بسمهتعالی
علیکمالسلام
در فرض سؤال، ترویج و التزام به اینگونه اعمال که در متن سؤال توضیح داده شده است، بدعت و وجه شرعی ندارد.
13. حضرت آیتالله محسن اراکی(دامظلّهالعالی):
التزام به این مطلب مخالف شرع و بدعت به شمار می آید. در دین خدا چیزی به عنوان نمازقلبی وارد نیست. عمل به این مطالب و ترویج آنها، ترویج شرک و بدعت در دین خداست.
14. حضرت آیتالله هادی نجفی(دامظلّهالعالی):
باسمه تعالی
علیکمالسلام
موارد فوق از بدع صوفیه است و در شریعت مقدّسه جائی ندارد.
والله العالم
٢٥ ذوالحجةالحرام ١٤٤٧
هادیالنجفی
15. دفتر مرحوم آیتالله العظمی صافی گلپایگانی(قدّسسرّه):
بسم الله الرحمن الرحیم
علیکمالسلام ورحمة الله
بطور کلی روش گروه مذکور برخلاف روش رسول اکرم صلی الله علیه وآله وسلم و ائمه هدی علیهمالسلام است و این روش انحراف از طریق متشرعه که متلقاة از ائمه هدی علیهمالسلام است میباشد و موجب اضلال و گمراهی است و التزام و ترویج این مطالب و شرکت در مجالس آنها و تبلیغ مرادشان حرام است.
٢٤ ذی الحجة ١٤٤٧
16. دفتر مرحوم آیتالله العظمی علوی گرگانی(قدّسسرّه):
باسمه تعالی
توجه و تذکر به درگاه الهی فی نفسه اشکال ندارد، لکن التزام به عملی خاص به عنوان عبادت قلبی و ترویج آن به عنوان نمازقلبی و مرور افعال نماز در قلب نوعی بدعت در عبادت است و اجبار یا تحریف مؤمنین به اینگونه اعمال در جهت سلوک و عرفان عملی شرعاً جایز نمیباشد.
---------------------------------------------
1.
تصویر اصلی پاسخ به استفتائات:
آیت الله مکارم شیرازی
آیت الله سیستانی
آیت الله شبیری زنجانی
آیت الله محسن اراکی
آیت الله دوزدوزانی
آیت الله فاضلی بهسودی
آیت الله حسین شاهرودی
آیت الله علوی بروجردی
آیت الله علوی گرگانی
آیت الله صافی گلپایگانی
آیت الله جوادی آملی
آیت الله بطحایی گلپایگانی
آیت الله سبحانی
آیت الله رحمتی سیرجانی
آیت الله هادی نجفی
آیت الله گرامی قمی
انتهایپیام/
