به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم،نارضایتی خریداران محصولات سایپا در ماههای اخیر افزایش چشمگیری داشته است. بسیاری از مشتریان میگویند با اعتماد به قراردادهای فروش و وعده تحویل در موعد مقرر، اقدام به ثبتنام، پرداخت وجه و در برخی موارد تکمیل وجه کامل خودرو کردهاند، اما با گذشت ماهها همچنان خودروی خود را تحویل نگرفتهاند.
این گلایهها تنها مربوط به یک محصول خاص نیست و خریداران خودروهایی مانند ساینا، کوییک، شاهین، اطلس و سهند نیز از تأخیر در تحویل، صادر نشدن دعوتنامه، نبود پاسخ روشن از سوی نمایندگیها و بلاتکلیفی طولانیمدت شکایت دارند. برخی از مشتریان اعلام کردهاند طبق قرارداد قرار بوده خودرو 90 روز پس از تکمیل وجه تحویل شود، اما اکنون چندین ماه از آن موعد گذشته و همچنان خبری از تحویل نیست.
در بررسی علت این وضعیت، یکی از موضوعات مهمی که مطرح میشود، اختلال در تأمین قطعات از سوی شرکت کروز است. کروز از قطعهسازان بزرگ و اثرگذار در صنعت خودرو کشور به شمار میرود و بخش قابل توجهی از قطعات مورد نیاز برخی محصولات خودروسازان، از جمله سایپا، توسط این شرکت تأمین میشود. بنابراین هرگونه کاهش یا تأخیر در ارسال قطعه از سوی این مجموعه، میتواند به سرعت خط تولید و فرآیند تکمیل خودرو را دچار مشکل کند.
براساس گزارشهای منتشرشده، با وجود افزایش پرداختی سایپا به کروز، میزان عرضه قطعات از سوی این شرکت کاهش یافته است. در یکی از گزارشها آمده که پرداخت سایپا به کروز به 137 درصد رسیده، اما در مقابل، عرضه قطعه از سوی کروز به سایپا 51 درصد کاهش داشته است. این آمار اگرچه نیازمند توضیح رسمی طرفین است، اما نشان میدهد مسئله فقط کمبود نقدینگی یا نبود پرداخت از سوی خودروساز نبوده، بلکه کروز با وجود دریافت منابع مالی، قطعات را متناسب با نیاز خطوط تولید تحویل نداده است.
نتیجه مستقیم این وضعیت، شکلگیری خودروهای ناقص است. در صنعت خودرو، ممکن است بخش عمدهای از فرآیند تولید یک خودرو انجام شده باشد؛ بدنه آماده باشد، موتور نصب شده باشد و خودرو بخشهای اصلی تولید را پشت سر گذاشته باشد، اما نبود چند قطعه کلیدی مانع از تکمیل نهایی آن شود. چنین خودرویی تا زمانی که قطعات باقیمانده روی آن نصب نشود، امکان فاکتور شدن، شمارهگذاری و تحویل به مشتری را ندارد.
به بیان سادهتر، وقتی قطعه از سوی تأمینکننده به موقع به خط تولید نمیرسد، خودرو روی زمین میماند؛ و وقتی خودرو روی زمین میماند، مشتریای که پول خود را پرداخت کرده، ناچار است ماهها منتظر بماند. این همان نقطهای است که مشکل میان قطعهساز و خودروساز، به یک مطالبه عمومی و مردمی تبدیل میشود.
بسیاری از خریداران میگویند آنها طرف قرارداد با سایپا هستند و نباید تاوان اختلاف یا اختلال میان خودروساز و قطعهساز را بپردازند. با این حال، برای تحلیل دقیق وضعیت باید به حلقه اصلی این بحران نیز اشاره کرد؛ حلقهای که به کاهش تحویل قطعه از سوی کروز بازمیگردد. وقتی یک قطعهساز بزرگ، بهرغم دریافت پرداختی قابل توجه، قطعات مورد نیاز را به اندازه کافی و در زمان مقرر تحویل نمیدهد، طبیعی است که روند تولید و تحویل خودرو با اختلال جدی روبهرو شود.
این موضوع از دو زاویه قابل بررسی است. از یک سو، سایپا در برابر مشتریان خود مسئول است؛ زیرا قرارداد فروش میان خریدار و خودروساز منعقد شده و مردم انتظار دارند شرکت فروشنده پاسخگوی تعهدات خود باشد. از سوی دیگر، اگر نرسیدن قطعات از سوی کروز عامل اصلی ناقص ماندن خودروها باشد، نمیتوان نقش این قطعهساز را در افزایش تأخیرها و نارضایتی مردم نادیده گرفت.
در حال حاضر باید روشن شود اگر خودروها به دلیل کمبود قطعه ناقص ماندهاند، مربوط به کدام قطعات تحویل نشده است و میزان کسری قطعه چقدر است، علاوه بر این چه تعداد خودرو به همین دلیل متوقف شده و برنامه زمانبندی رفع این کمبود چیست.
البته کارشناسان صنعت خودرو معتقدند وابستگی بیش از حد خودروسازان به چند تأمینکننده بزرگ، یکی از دلایل تکرار چنین بحرانهایی است. وقتی قطعات کلیدی یک خودرو در اختیار تعداد محدودی تأمینکننده باشد، هرگونه کاهش همکاری یا اختلال در تحویل قطعه میتواند کل فرآیند تولید و تحویل را تحت تأثیر قرار دهد. در چنین شرایطی، قطعهساز بزرگ عملاً به نقطه حساس زنجیره تولید تبدیل میشود و خودروساز نیز قدرت مانور محدودی برای جایگزینی سریع قطعه خواهد داشت.
بر همین اساس، مسئله کروز و سایپا را نباید فقط یک اختلاف تجاری میان دو شرکت دانست. پیامد این اختلاف یا اختلال، مستقیم به مردم منتقل شده است. مردمی که نه در قراردادهای تأمین قطعه نقشی دارند، نه از پشتپرده روابط مالی خودروساز و قطعهساز خبر دارند، اما در نهایت بیشترین هزینه را پرداخت میکنند.
اکنون مطالبه اصلی خریداران، شفافسازی و اقدام فوری است. سایپا باید بهطور روشن اعلام کند چه تعداد خودرو به دلیل نرسیدن قطعه ناقص مانده، چه قطعاتی از سوی کروز تأمین نشده و برنامه تحویل خودروهای معوق چیست. در مقابل، کروز نیز باید توضیح دهد چرا با وجود دریافت پرداختیهای اعلامشده، عرضه قطعات به سایپا کاهش یافته و چه زمانی تعهدات معوق خود را جبران خواهد کرد.
نهادهای نظارتی و وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز در این میان نقش مهمی دارند. اگر کاهش تحویل قطعه از سوی کروز موجب توقف تکمیل خودروها شده، لازم است این موضوع بهصورت دقیق بررسی شود و با هرگونه کوتاهی در انجام تعهدات برخورد شود. همچنین حقوق خریداران باید در اولویت قرار گیرد؛ زیرا مصرفکننده نهایی نباید قربانی اختلافات مالی، مدیریتی یا انحصاری میان قطعهساز و خودروساز شود.
در مجموع تاخیر در تحویل خودروهای سایپا را نمیتوان فقط یک مشکل اجرایی ساده دانست. وقتی قطعه از سوی تامینکننده اصلی به موقع نرسد، خودرو ناقص میماند؛ وقتی خودرو ناقص بماند، تحویل انجام نمیشود؛ و وقتی تعهدات معوق انباشته شود، نارضایتی عمومی افزایش پیدا میکند. در این میان، نقش کروز در نرسیدن قطعات و نقش سایپا در پاسخگو نبودن به مشتریان، ضلع اصلی بحرانی است که امروز مستقیماً به مردم تحمیل شده است.
انتهای پیام/
