همشهری آنلاین_فاطمه عسگرینیا: هرکدام قرار بود یک روایت بسازند؛ روایتی که چند دقیقه بعد روی صفحه میلیونها کاربر در کشورهای دیگر بنشیند. اینفلوئنسرها و تولیدکنندگان محتوا از کشورهای مختلف به ایران آمده بودند تا تجربه حضورشان را نه برای یک بخش خبری چنددقیقهای بلکه برای میلیونها دنبالکننده در شبکههای اجتماعی روایت کنند.
تجربه حضور
در این چند روز برگزاری مراسم دوربینهای موبایل روشن بود؛ یکی در حال ضبط یک ویدئوی کوتاه، دیگری مشغول پخش زنده و آن یکی در حال ثبت قابهایی که چند دقیقه بعد در اینستاگرام، ایکس یا یوتیوب منتشر میشد. تفاوت این روایتها با گزارشهای خبری در این بود که بیشتر بر «تجربه حضور» تکیه داشتند؛ آنچه میدیدند، احساس میکردند و برای مخاطبان خود توصیف میکردند، از حالوهوای اجتماعی ایران گرفته تا همدلی، وحدت و همبستگی مردم این سرزمین. اینفلوئنسرهایی که فقط نیامده بودند مراسم تشییع رهبر ایران را به دنیا نشان دهند، آمده بودند تا از نگاه خود ایران، ایرانی و فرهنگ ناب این سرزمین را بدون هیچ سانسوری به دنیا نشان دهند.
قابی تازه برای شناخت ایران
در میان چهرههایی که نامشان در رسانهها مطرح شد، بشری شیخ، اینفلوئنسر بریتانیایی-پاکستانی از مهماننوازی مردم و تجربه حضورش در ایران گفت. احسان عاصف، روزنامهنگار پاکستانی ویدئوهایی از مسیر مراسم و حضور جمعیت منتشر کرد. حسین فرحات، خبرنگار لبنانی تصاویری از فضای مراسم را برای مخاطبان عربزبان بازتاب داد. همچنین نامهایی مانند محمد احمید از لیبی، سکینه داتو از بریتانیا و چند فعال رسانهای دیگر نیز در فهرست مهمانان رسانهای دیده میشدند. آنچه در روایت این چهرهها بیش از هر چیز تکرار میشد، نمایش صحنههای مراسم از زاویهدید شخصی بود؛ از حرکت در میان جمعیت و ثبت تصاویر خیابانها گرفته تا توصیف فضای عمومی شهر و بازتاب آن برای مخاطبانی که بسیاری از آنها شاید هیچگاه به ایران سفر نکرده باشند. گزارشهایی که وقتی منتشر شدند حسابی مورد توجه کاربران فضای مجازی در آن سوی مرزها قرار گرفت.
پرحاشیهترین مهمان مراسم که بود؟
جکسون هینکل یکی از پرحاشیهترین مهمانان تشییع رهبر شهید ایران بود که در گزارش و برگزاری آن حضور فعال داشت. هینکل فعال سیاسی و اینفلوئنسر ۲۶ساله آمریکایی اهل سان کلمنته کالیفرنیا است. هینکل با انتشار ویدئوها و پستهایی از مراسم باشکوه وداع و بدرقه رهبر شهید ایران در شبکههای فضای مجازی توجه بسیاری از طرفداران خود را به ایران و این مراسم جلب کرد. در گزارشهای متعدد، هینکل بارها تأکید کرده بود که بهعنوان یک آمریکایی اقدامات دولت ایالات متحده را محکوم میکند. او همچنین با ادبیاتی مذهبی مدعی شد که آمریکا «به جنگ با خدا برخاسته» و به همین دلیل هرگز موفق نخواهد شد. او همچنین تأکید داشت که طی روزهای تشییع در ایران بیش از ۲۰میلیون نفر در این مراسم شرکت کردند و گفته در آمریکا اگر جمعیتی در این مقیاس جمع شوند دولت به هیچ عنوان از پس مدیریت آن برنمیآید.
طبلنوازی مکس بلومنتال در مراسم
مکس بلومنتال نویسنده، روزنامهنگار تحقیقی، مستندساز و فعال سیاسی آمریکایی است که بهدلیل مواضع جنجالیاش در حوزه سیاست خارجی، خاورمیانه و رسانه شناخته میشود. او چهره شناختهشده دیگری بود که در مراسم تشییع رهبری در ایران حضور داشت و در نخستین گزارش خود از این مراسم از تهران که ۱۳تیر مصادف با چهارم ژوئیه، روز استقلال آمریکا منتشر کرد، گفت که تصمیم گرفته روز چهارم ژوئیه خود را در میدان تجریش، جایی که صدهاهزار ایرانی برای سوگواری رهبر فقید خود، علی خامنهای عزاداری میکنند، بگذراند. بلومنتال در روزهای بعد به میان جمعیت رفت و برای عزاداران طبل نواخت و با آنان گفتوگو کرد. او همچنین در این سفر سری به خیابان کشوردوست زد و با انتشار ویدئویی گفت در این مکان در ۲۸فوریه، آمریکا و اسرائیل در جریان یک حمله هوایی، علی خامنهای و شماری از اعضای خانوادهاش، ازجمله نوه ۱۴ماههاش را به شهادت رساندند.
مخابره روایتها به آن سوی مرزها
در سالهای اخیر دولتها و برگزارکنندگان رویدادهای بزرگ در نقاط مختلف جهان بیش از گذشته به ظرفیت اینفلوئنسرها برای روایت رویدادها توجه کردهاند. تفاوت اصلی این نوع روایت با پوشش رسمی رسانهها در آن است که اینفلوئنسرها معمولاً تجربه خود را با زبان روزمره در ویدئوهای کوتاه و ارتباط مستقیم با مخاطبانشان منتشر میکنند؛ روایتی که میتواند در مدت کوتاهی میلیونها بار دیده شود. مراسم تشییع رهبر شهید نیز از این قاعده مستثنا نبود. این بار علاوه بر رسانههای رسمی روایت مراسم از دریچه صدها تلفن همراه و دوربین شخصی نیز به بیرون از مرزها مخابره شد؛ روایتهایی که هرکدام تصویری متفاوت از یک رویداد واحد برای مخاطبان جهانی ساختند.
