خبرگزاری تسنیم ـ سمیه فقیه| در دنیای امروز، دانشگاهها دیگر صرفاً محل آموزش و انتقال دانش نیستند؛ بلکه به عنوان یکی از مهمترین پیشرانهای توسعه، نقش تعیینکنندهای در حل مسائل واقعی جامعه، خلق ثروت، افزایش بهرهوری و حرکت به سمت اقتصاد دانشبنیان ایفا میکنند. تجربه کشورهای پیشرو نشان داده است که هرگاه دانشگاه از فضای صرفاً آموزشی فاصله گرفته و در کنار صنعت، کشاورزی، اقتصاد، حکمرانی و مسائل اجتماعی قرار گرفته، توانسته است به موتور محرک تحول تبدیل شود.
استان مازندران با برخورداری از ظرفیتهای کمنظیر در حوزههای کشاورزی، شیلات، گردشگری، منابع طبیعی، نیروی انسانی متخصص و موقعیت ویژه اقتصادی، یکی از استانهایی است که بسیاری از مسائل و فرصتهای آن میتواند با تکیه بر دانش، فناوری و پژوهشهای کاربردی مدیریت شود. از چالشهای حوزه کشاورزی و امنیت غذایی گرفته تا مدیریت منابع، توسعه گردشگری، افزایش بهرهوری صنایع و ایجاد اشتغال پایدار، همگی نیازمند حضور پررنگتر دانشگاه در میدان عمل هستند.
در این میان، دانشگاه آزاد اسلامی استان مازندران با دارا بودن 13 واحد دانشگاهی و یک مرکز آموزشی، میزبانی از حدود 60 هزار دانشجو و بهرهمندی از ظرفیت گسترده اعضای هیئت علمی، آزمایشگاهها، مراکز رشد و مجموعههای دانشبنیان، یکی از بزرگترین مجموعههای علمی استان به شمار میرود؛ مجموعهای که طی سالهای اخیر با تغییر رویکرد از «تولید مدرک» به سمت «حل مسئله» تلاش کرده است نقش جدیدی برای خود در مسیر توسعه استان تعریف کند.
اجرای سند تحول دانشگاه آزاد اسلامی، شکلگیری دانشکدههای موضوعی، توسعه فعالیتهای دانشبنیان، حرکت به سمت تولید ثروت از دانش، ایجاد پیوند میان صنعت و دانشگاه و تعریف پروژههای کاربردی در حوزههایی مانند شیلات، کشاورزی، گردشگری و فناوری، بخشی از این مسیر تحولی است؛ مسیری که هدف نهایی آن تبدیل دانشگاه به یک بازیگر مؤثر در رفع نیازهای جامعه و اقتصاد منطقه است.
در همین راستا، طرحهایی مانند تولید 50 میلیون قطعه بچهماهی در زنجیره شیلات استان، توسعه فعالیتهای پژوهشی در حوزه تولید بذر، راهاندازی دانشکدههای تخصصی گردشگری و ایجاد سازوکارهای جدید برای ارتباط نظاممند دانشگاه با صنایع، نشاندهنده تلاش برای عبور از مرزهای سنتی آموزش عالی و ورود به عرصه حل مسائل واقعی استان است.
اما پرسش اساسی این است که آیا دانشگاه توانسته است فاصله تاریخی میان علم و صنعت را کاهش دهد؟ چگونه میتوان ظرفیت عظیم نخبگان، پژوهشگران و دانشجویان را به سمت نیازهای واقعی جامعه هدایت کرد؟ آیا بخش خصوصی و صنایع استان نیز به اهمیت این پیوند پی بردهاند؟ و دانشگاه آزاد مازندران چه برنامهای برای تبدیل دانش به ثروت و فناوری به خدمت عمومی دارد؟
در گفتوگوی تفصیلی خبرگزاری تسنیم با دکتر حامد بابایی، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان مازندران، ابعاد مختلف این مسیر تحول، نقش دانشگاه در حل مسائل استان، برنامههای دانشبنیان، ارتباط با صنعت، توسعه اقتصاد مقاومتی و آینده آموزش عالی در مازندران بررسی شد که از نظر خوانندگان تسنیم میگذرد:
تسنیم: استان مازندران با پتانسیل های بالا در حوزه های کشاورزی، گردشگری، علمی و آموزشی، ظرفیت های ویژه ای دارد. دانشگاه آزاد اسلامی استان مازندران در توسعه ی فرآیند فعالیت های آموزشی و پژوهشی و نیز حل چالش های استان چه نقشی ایفا کرده و چه اقدامات عملیاتی تاکنون انجام داده است؟
بابایی: دانشگاه آزاد اسلامی استان مازندران با ظرفیت پذیرش حدود 43 درصد از کل پذیرش دانشجویان استان، هم اکنون میزبان 60 هزار دانشجو در 13 واحد و یک مرکز دانشگاهی در رشته های مختلف و مقاطع مختلف تحصیلی است.
خوشبختانه با نگاه جدی تحول آفرین شهید طهرانچی، رییس دانشگاه آزاد اسلامی کشور و تأکید ایشان بر حل مسئله، ساختار جدیدی در دانشگاه طراحی شد.
ایشان تاکید داشتند چه در حوزه ی آموزش و چه در حوزه ی پژوهش، خروجی کار باید یک مسئله ایی و مشکلی را از شهر، استان و کشور برطرف و حل کند.
لذا با این نگاهی که ایشان در دانشگاه آزاد شروع کردند، سند تحول دانشگاه آزاد به مرحله ی اجرا درآمد، که امسال پنجمین سال اجرایی شدن آن است.
رویکرد ما، نگاه فراگیر و مبتنی بر توانمندی های موجود است؛ به گونه ایی که در رشته های دارای ظرفیت پایه، بتوانیم باری از دوش شهر، استان و کشور برداریم. بر همین اساس، با تشکیل دانشکده های موضوعی و ایجاد هم افزایی میان رشته های مختلف و ظرفیت های مختلف در حوزه ی کشاورزی، شیلات، فن آوری، گردشگری و... بتوانیم مشکل و مسائلی که وجود را برطرف و حل کنیم.
با توجه به موضوعاتی که وجود داشت آمدیم عناصری و اجزایی از رشته های مختلف را در کنار هم قرار دادیم و در حال حاضر با نزدیکی و ممارساتی که بین رشتههای مختلف ایجاد کردیم اهداف را دنبال می کنیم به طوری که در سمت تولید ثروت و عبور از صرف تولید محصول گام برداشتهایم.
در طول سال های گذشته دانشگاه آزاد بر هر یک از این موضوعات، پروژه هایی تعریف و مطرح شده که برخی از آن ها به ثمر رسیده و برخی دیگر در دست بررسی و تحقیق و در مسیر اجراست.
اما آن چیزی که ما امروز در دانشگاه، نسل جدید نظام آموزش عالی کشور می خواهیم این است که بتوانیم تولید ثروت کنیم و دیگه از تولید محصول عبور کنیم.
تولید محصول ممکن است در مجموعه های مختلف، در دانشکده ها، در پارک علم و فن آوری، در مجموعه های مراکز رشد و توسعه و...محصولی را تولید کنیم که منجر به ثروت شود، یعنی ما یک گام جلوتر برداریم اگر تولید محصول کردیم تولید ثروت هم به دنبال آن باشد.
به عنوان نمونه، یکی از کارهایی که ما انجام دادیم در حوزه شیلات است که یکی از ظرفیت ها و نیازهای استان و یکی از زنجیره های مهم تأمین امنیت غذایی کشور محسوب می شود، پروژهایی برای تولید 50 میلیون قطعه بچه ماهی در جویبار، ساری و قائمشهر آغاز کرده ایم که کاملاً دانش بنیان و همراه با پژوهش های دکتری انجام می شود. این طرح تنها تولید نیست، بلکه بستری برای تحقیقات نوین نیز محسوب میشود
تسنیم: دانشگاه آزاد تا چه میزان از مراکز علمی، هسته های دانش بنیان و پژوهشگران جوان حمایت مالی و معنوی میکند؟
بابایی: حمایت از هسته های دانش بنیان و پژوهشگران جوان، یکی از رسالتهای اصلی معاونت پژوهش و فناوری و همچنین باشگاه پژوهشگران جوان دانشگاه است. مراکز رشد و پارک های علم و فناوری نیز این مسیر را دنبال میکنند.
در چهار سال اخیر، رویدادهای متعدد مبتنی بر اقتصاد دانش بنیان برگزار شده و گزارش های ارزشمندی از خروجی این رویدادها داریم. اما مهمتر از آن، ایجاد پلتفرمی برای ارتباط نظام مند صنعت و دانشگاه است که پیشنهاد داده ایم تا پروفایل های علمی برای استادان و دانشجویان تعریف شود و صنایع نیز مشکلات خود را در آن ثبت کنند.
این ارتباط دوسویه، هم به رفع نیازهای صنعت کمک میکند و هم به دانشگاه امکان میدهد تا با مشکلات واقعی آشنا شود و نیروی متخصص تربیت کند.
تسنیم: به نظر شما، فاصله عمیق بین دانشگاه و صنعت چگونه پر میشود و برای حرکت دانش بنیانتر در مازندران چه تدابیری باید اتخاذ شود؟
بابایی: نگاه من این است که دانشگاه نباید در حصار خودش محصور شود. ضعف اصلی نظام آموزش عالی کشور، عدم حضور مؤثر در صنعت، اقتصاد، معیشت و مسائل اجتماعی است.
نگاه ما این است که این حصارها باید شکسته شود، اتفاقا زمانی مشکلات جامعه حل می شود که نخبگان جامعه که بخش قابل توجهی از آن ها در دانشگاه ها هستند و حضور دارند این احساس را بکنند و این اجازه را داشته باشند که بتوانند و شرائط برای آن ها را فراهم کنیم تا در حوزه ی صنعت، اقتصاد و اجتماع نقش آفرینی داشته باشند.
به خاطر همین باید آسیب شناسی کنیم و تا زمانی که نخبگان احساس نکنند که بتوانند در جامعه نقش آفرینی کنند، مشکلات حل نخواهد شد.
این نشان می دهد که فاصله ی بین دانشگاه و صنعت زیاد است،فاصله ی بین دانشگاه و جامعه زیاد است، فاصله ی بین دانشگاه و کشاورزی زیاد است و همین طور در زمینه های دیگر، و هرجا دانشگاه در هریک از این حوزه ها ظهور و بروز پیدا کرد و دخیلی داشته، توانسته است باری از دوش جامعه بردارد.
با تأسیس "دفتر صنعت در دانشگاه" گامی عملی برای تعامل دوسویه با بخش خصوصی و صنایع مازندران برداشتهایم. برای نخستین بار در استان، به جای دفتر ارتباط با صنعت، «دفتر صنعت در دانشگاه» را تأسیس کردیم و دانشگاه صرفا وظیفه دارد تا ارتباط خود را با صنعت تنظیم کند تا صنعت نیز متقابلاً به دانشگاه نزدیک شود. اعتقاد داریم حل مسائل، تک بعدی نیست و ارتباط ارتباط دوسویه است و نیازمند نظام هماهنگ و پلتفرم جامعی است که استاد، دانشجو و صنعت را به هم متصل کند.
بخش قابل توجهی از مشکلات صنایع ما را دانشگاه می تواند حل کند. برای مثال، استاد مکانیک میتواند از طریق این سامانه از مشکلات یک واحد صنعتی مطلع شود و نیروی کارآموز یا ایده های پژوهشی خود را ارائه دهد. این تعامل، اقتصاد دانش بنیان را محقق میکند و رشد صنعت نیز به ارتقای دانشگاه منجر میشود
تسنیم: دانشگاه در حوزه توسعه زیرساخت ها و تعامل با بخش خصوصی چه اقداماتی انجام داده است و چگونه این تعامل میتواند به بهبود معیشت مردم و تحقق اقتصاد مقاومتی کمک کند؟
بابایی: سال گذشته، بودجه بندی پروژهها را بر اساس نیازهای عملیاتی استان و کشور تنظیم کردیم. یکی از این نیازهای مهم درحوزه ی کشاورزی است؛
به هر حال دانشگاه آزاد ظرفیت هایی را در حوزه ی کشاورزی دارد.
شاید ما از دانشگاه در حوزه کشاورزی مثلا در تولید محصولاتی مثل برنج، سویا و گندم و... انتظاری نداشته باشیم ولی تحقیاتی را می توانیم انجام دهیم.
لذا در سالی که گذشت علاوه بر طرح شیلات، در حوزه ی تولید بذر باکیفیت را دنبال و تولید میکنیم و یا در حوزه ی گردشگری نیز با تأکید رئیس شهید دانشگاه آزاد، جناب آقای دکتر طهرانچی و رییس فعلی دانشگاه آزاد اسلامی طرحهای مستقل و مشارکتی با بخش خصوصی در واحدهای چالوس، دانشکدهی گردشگری راه اندازی شد و ما هم آنجا طرح هایی را هم به صورت مستقل و هم به صورت مشارکتی ارائه دادیم و این طرح ها را دنبال می کنیم تا به ثمره برسد و این طرح ها در حوزه ی چالوس، بابل و نوشهر در دست اجراست.
تجربه نشان داده هرجا علم و پژوهش وارد عرصه شده، بهره وری افزایش یافته است. برای نمونه، در حوزه انرژی، اگر بتوانیم از ظرفیت اساتید برای کاهش مصرف انرژی در ساختمان ها استفاده کنیم، تأثیر مستقیمی بر معیشت مردم خواهد داشت.
تسنیم: دانشگاه و بخش خصوصی چگونه می توانند تعامل داشته باشند تا به بهبود معیشت مردم و اقتصاد مقاومتی اثرگذار باشند؟
دکتر بابایی: سوالی که پرسیدید فکر می کنم که خلاهایی وجود دارد و آن اینکه شاید بخش های خصوصی خودشان را مستغنی از فضاهای موجود در دانشگاهها بدانند.
تجربه نشان داده هرجا علم و پژوهش وارد عرصه شده، در هر حوزه ایی: چه حوزه ی انرژی، حوزه ی صنعت، کشاورزی، گردشگری و... بهره وری و ظرفیت ها افزایش یافته است.
ما تجارب ارزشمندی داریم که هرجا صاحب علم در آن ورود پیدا کرد موفقیت آن زیاد است به هرحال شما در یک کشوری زندگی می کنید که برای نمونه، در حوزه انرژی، اگر بتوانیم از ظرفیت اساتید برای کاهش مصرف انرژی در ساختمان ها استفاده کنیم حتی به اندازه ی ظرفیت حداقلی می تواند پیشرفت های چشمگیری داشته باشد و هنر این است که این دو بخش علم و صنعت را به همدیگر نزدیک کنیم و قطعا این تأثیر مستقیمی بر معیشت مردم خواهد داشت.
در اینجا از اساتید دانشگاه ها خواهش می کنم که پای کار باشند برای حل مسائل و مشکلات جامعه و مردم .همچنین، لازم است نظام آماری دقیقی در کشور داشته باشیم تا بر اساس آمارهای شفاف، مسئله شناسی کنیم تا حل مسئله انجام شود. پیشنهاد من ایجاد بانک اطلاعاتی جامع از ظرفیتهای استان و کشور است تا از تصمیم گیریهای متناقض جلوگیری شود.
تسنیم: در جمع بندی، چه نکات و برجستگی هایی از ظرفیت های دانشگاه آزاد مازندران برای مخاطبان دارید؟
دکتر بابایی: دانشگاه آزاد استان مازندران دارای اساتید در میان دانشمندان دو درصد برتر جهان، دانشجویان مستعد در رشته های مختلف و زیرساخت های آموزشی و آزمایشگاهی دارد، پیشرفت هایی است.
آزمایشگاه جامعی در آمل در حال راه اندازی است و در حوزه های کشاورزی، شیلات و گردشگری، زیرساختهای مطلوبی داریم. دانشجویان و فارغ التحصیلان ما در حوزه های علمی، صنعتی و ورزشی جزو نخبگان کشور هستند و ثبت اختراعات متعددی داشته اند و دارند.
در حوزه سما نیز دانش آموزان مستعدی داریم که امسال رتبه دوم کشوری در جشنواره را کسب کردند،اما مهمترین دغدغه، تحقق عرصه عملی برای همه رشته هاست؛ همانگونه که رشته پزشکی بالین دارد، رشته حقوق باید دادگاه را تجربه کند، رشته روانشناسی با مخاطبان واقعی مواجه شود و رشته عمران در پروژه های ساختمانی حضور یابد.
از امسال، برخی دروس را به گونه هایی طراحی کرده ایم که 50 درصد آموزش در دانشگاه و 50 درصد در عرصه واقعی برگزار شود تا دانشجو ضمن تحصیل، تجربه عملی کسب کند و پس از فارغ التحصیلی بتواند گره ای از جامعه بگشاید.
امیدواریم با همکاری همه همکاران و روسای واحدها، این مسیر تحولی ادامه یابد. تشکر از شما و خبرگزاری تسنیم که بستری برای تبیین دست آوردهای علمی و پژوهشی استان فراهم میکنید.
انتهای پیام/
