به گزارش خبرنگار مهر، مصطفی طاعتیمقدم، مدیرعامل منطقه آزاد انزلی، امروز (شنبه، ۲۷ تیر) در نشست خبری با اشاره به روند شکلگیری بندر کاسپین، گفت: در دهه ۸۰ با طرح احداث بندر کاسپین مخالفتهایی وجود داشت، زیرا این بندر در دریای خزر بهعنوان رقیب سایر بنادر دیده میشد، اما در نهایت صاحبنظران با اجرای این پروژه موافقت کردند.
وی افزود: جمعبندی کارشناسان این بود که ایران در سواحل دریای خزر به بندری جدید، مدرن و منطبق با استانداردهای جهانی نیاز دارد و بر همین اساس بندر کاسپین احداث شد.
طاعتیمقدم ادامه داد: بنادری که پیش از این در شمال کشور فعال بودند، از جمله بندر انزلی، بنادر سنتی محسوب میشدند و سایر بنادر نیز عمدتاً بنادر شیلاتی بودند که با تغییر کاربری به بنادر تجاری تبدیل شدند. اگرچه برخی از این بنادر از پسکرانه مناسبی برخوردار هستند، اما در حوزه دریانوردی، بهرهبرداری و توسعه فعالیتهای بندری با محدودیتهایی مواجهاند؛ در حالی که بندر کاسپین بر اساس برنامهریزی و استانداردهای جدید طراحی شده و امکان توسعه ظرفیتهای عملیاتی آن فراهم است.
رشد ۳۵ درصدی تخلیه و بارگیری در بندر کاسپین
وی با اشاره به ظرفیت بنادر شمالی برای کاهش فشار بر بنادر جنوبی کشور، اظهار کرد: در سال ۱۴۰۴ حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار تن کالا در بندر کاسپین تخلیه و بارگیری شد و با وجود اتفاقات و محدودیتهایی که طی ماههای گذشته به وجود آمد، عملکرد این بندر در سال جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۳۵ درصد رشد داشته است.
طاعتیمقدم افزود: از ابتدای امسال تعداد قابلتوجهی کشتی حامل محمولههای فله خشک و غلات وارد بندر کاسپین شدهاند و تاکنون نزدیک به ۱۱۰ هزار تن کالا از این طریق وارد کشور شده است. با توجه به ظرفیت فعلی انبارهای بندر، تقریباً به نقطه سربهسر رسیدهایم؛ بنابراین برای افزایش حجم واردات و تخلیه کالاهای اساسی، باید ظرفیت انبارش، حمل زمینی و خروج سریع کالا از بندر بهصورت همزمان توسعه یابد.
وی با تأکید بر اهمیت حمل یکسره کالاهای اساسی گفت: حمل یکسره محمولهها، بهویژه کالاهای اساسی، بدون توقف طولانی در محوطه بندر در اولویت قرار دارد، زیرا این شیوه موجب میشود کالا پس از تخلیه از کشتی، در کوتاهترین زمان ممکن از بندر خارج شود. اجرای حمل یکسره علاوه بر کاهش هزینههای انبارداری، سرعت گردش کالا را افزایش میدهد و امکان پذیرش کشتیها و محمولههای بیشتر را در بندر فراهم میکند.
مدیرعامل منطقه آزاد انزلی با اشاره به ظرفیتهای بندر کاسپین در حوزه واردات فله مایع اظهار کرد: بندر کاسپین ظرفیت مناسبی برای توسعه واردات فله مایع دارد، اما استفاده کامل از این ظرفیت مستلزم تأمین کشتیهای مخزندار، ایجاد مخازن ذخیرهسازی و فراهم شدن تجهیزات تخصصی تخلیه و انتقال محموله است.
وی یادآور شد: در حوزه واردات روغن مایع تاکنون حدود ۷۵ هزار تن روغن از طریق بندر کاسپین وارد کشور شده است.
طاعتیمقدم با اشاره به تأثیر تحولات بازار حملونقل دریایی بر هزینه واردات روغن گفت: در سال ۱۴۰۴ بیش از ۱۰۰ هزار تن روغن از این مسیر وارد کشور شد، اما در سال جاری با آزاد شدن صادرات سوخت روسیه، بخشی از کشتیهای مخزندار که پیش از این در حمل روغن فعالیت میکردند، به سمت حمل سوخت هدایت شدند.
وی تاکید کرد: تغییر کاربری کشتیهای مخزندار موجب کاهش ظرفیت حمل روغن و افزایش هزینههای حمل شد، بهگونهای که کرایه حمل روغن که پیش از این حدود ۳۵ دلار بود، در مقطعی به حدود ۱۰۵ دلار افزایش یافت؛ افزایش هزینه حمل، قدرت برنامهریزی و رقابت را از تجار و بازرگانان سلب میکند، زیرا امکان برآورد دقیق قیمت تمامشده کالا و زمان ورود محمولهها را کاهش میدهد.
این مقام مسئول با تأکید بر ضرورت هماهنگی میان توسعه زیرساختها و تأمین ناوگان دریایی گفت: اگر اسکلهای ساخته شود اما کشتی متناسب با آن در اختیار نباشد، بخشی از سرمایهگذاری انجامشده بلااستفاده خواهد ماند. برای نمونه، زیرساخت اسکله رو-رو ریلی بندر امیرآباد احداث شده و در مراحل پایانی قرار دارد، اما بهرهبرداری از آن مستلزم تأمین کشتی متناسب است.
مدیرعامل منطقه آزاد انزلی بیان کرد: توسعه بنادر شمالی باید در قالب یک زنجیره کامل شامل اسکله، پسکرانه، انبار، مخازن، ناوگان دریایی، شبکه ریلی و جادهای، تجهیزات تخلیه و بارگیری و همچنین خطوط منظم کشتیرانی دیده شود و ساخت هر یک از این اجزا بدون توجه به سایر حلقههای این زنجیره، نمیتواند به افزایش پایدار ظرفیت حملونقل کشور منجر شود.
کمبود کشتیهای تخصصی، مهمترین چالش تجارت دریایی خزر
وی با اشاره به چالشهای حملونقل دریایی در دریای خزر گفت: یکی از مهمترین چالشهای حملونقل دریایی در خزر، نبود خطوط منظم کشتیرانی است و مسئله اصلی در این دریا تنها تعداد کشتیها نیست، بلکه برای ایجاد یک جریان پایدار تجاری، برنامهریزی صحیح برای راهاندازی خطوط منظم کشتیرانی ضرورت دارد.
طاعتیمقدم یادآور شد: پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، ناوگان قابلتوجهی با پرچم جمهوری اسلامی ایران در دریای خزر وجود نداشت، اما امروز بیش از ۱۰۰ فروند کشتی با پرچم ایران در این دریا فعالیت میکنند؛ با این حال افزایش تعداد کشتیها بهتنهایی پاسخگوی نیازهای جدید تجاری نیست.
وی ادامه داد: در برخی حوزهها با کمبود جدی کشتیهای تخصصی مواجه هستیم که از جمله میتوان به کشتیهای مخزندار، کشتیهای کانتینربر و کشتیهای رو-رو برای جابهجایی مستقیم کالا به داخل کامیون اشاره کرد.
مدیرعامل منطقه آزاد انزلی تصریح کرد: در حوزه کشتیهای فلهبر مشکل کمتری وجود دارد و امکان حمل کالاهای اساسی، غلات و سایر محمولههای فله خشک تا حد زیادی فراهم است، اما برای توسعه شیوههای نوین حملونقل دریایی، سرمایهگذاری و برنامهریزی جدی در حوزه ناوگان تخصصی ضروری است.
بنادر شمال و جنوب رقیب نیستند؛ مکمل یکدیگرند
وی درباره امکان جایگزینی بندر کاسپین با بنادر جنوبی کشور اظهار کرد: بنادر شمالی و جنوبی کشور هر یک مزیتها و کارکردهای خاص خود را دارند و نباید آنها را صرفاً رقیب یکدیگر دانست. قرار نیست بندر کاسپین بهطور کامل جایگزین بنادر جنوبی شود، اما این بندر میتواند بهعنوان یک مسیر مکمل و راهبردی، بخشی از بار کشور، بهویژه کالاهای اساسی، غلات، روغن، محمولههای ترانزیتی و تجارت با روسیه و کشورهای حوزه دریای خزر را پوشش دهد.
ظرفیت بندر کاسپین به مرز اشباع رسید
طاعتیمقدم در پایان با اشاره به رشد ظرفیت عملیاتی بندر کاسپین خاطرنشان کرد: حجم کانتینرهای موجود در بندر کاسپین در حال حاضر به سطحی رسیده است که در صورت استخراج آمار دقیق، رکوردی بیسابقه در میان بنادر شمالی کشور خواهد بود؛ اکنون فضای عملیاتی بندر بهشدت محدود شده و حتی اسکلههای شماره یک و دو که در برخی تصاویر قدیمی دیده میشوند، دیگر ظرفیت خالی گذشته را ندارند.
