به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما، آقای محسن زنگنه با حضور در برنامه ”صف اول“ دوشنبه ۳ مهر شبکه خبر، به پرسشها درباره برنامه هفتم توسعه و عملکرد این کمیسیون پاسخ داد.
متن کامل این برنامه به شرح زیر است:
سوال: بعضیها میگویند که شاکله این برنامه هفتم، آن چیزی نیست که دولت داده بود بعضیها هم نظر خلاف این را دارند و میگویند که شاکله حفظ شده بود هر چند که مجلس نظرات کارشناسی خودش را دخیل کرد و بر این برنامه تأثیر گذاشت. نظر شما چیست؟
زنگنه: در مورد برنامه هفتم اصولاً وقتی لایحهای از دولت به مجلس میآید خلاف نظام اجرایی که بالاخره رئیسی دارد، مرئوسی دارد، یک ساختاری را تحکیم میکند بر مجموعه زیردست در مجلس این طور نیست یعنی وقتی که یک لایحهای به کمیسیونهای تخصصی میدهد و بعد به صحن میآید قانونگذار هم به درستی این فضا و اختیارات را در اختیار مجلس قرار داده که بتواند آن لایحه را در حد مقدورات و مقررات قانونی موادی را حذف کند، موادی را اضافه کند، موادی را اصلاح کند و این که ما انتظار داشته باشیم آن چیزی که به مجلس میآید عیناً همان چیز هم از مجلس خارج شود، این خلاف منطق وجود مجلس و قانونگذاری است. اما در مورد لایحه دولت امروز هم بنده در دفاعیاتی که انجام دادم به صورت خاص مثالهای کاملاً مشخص زدم، برخلاف آن چیزی که مطرح شد دو ایراد به برنامه گرفتند یعنی کار خروجی کمیسیون، یکی بحث این که یک بار مالی بسیار زیادی را به دولت تحمیل کرده، تا یک حدی طبیعی است ممکن است این بار در موادی که تصویب میشود تحمیل شود، اما رقمهایی که گفته میشد خیلی رقمهای خاص و زیادی بود حتی در برخی موارد تقریباً تا دو برابر بودجه پیش بینی شده برای لایحه.
یکی هم بحث شاکله بود که شاکله حفظ نشده، امروز در صحن هم موافقین و هم بنده و هم ریاست کمیسیون توضیح دادند که شاکله برنامه را در ۱۱۸ مادهای که دولت به ما ارائه کرد حفظ کردیم. لایحهای که دولت به ما داده ۲۴ فصل دارد هر فصل یک جدول دارد که آن جدول برآیند اتفاقاتی که در ذیل آن فصل در این پنج سال قرار است بیفتد را ارائه میکند، مثلاً در حوزه انرژی، در حوزه مالیات، در حوزه خانواده و فرهنگ، اکثر این جداول بدون تغییر در گزارش کمیسیون آمد، جداول ۱ - ۲ - ۳ - ۴ - ۵- ۶ که جداول اصلی هستند، جداول رشد اقتصادی هستند، اصلاح ساختار، مالیات، بانکداری یعنی همه آن ضرایب و اهدافی که دولت مدنظرش بود ما حفظ کردیم. مواد هم همان ۱۱۸ ماده حفظ شد، البته ما یکسری الحاقیههایی داریم که حدود ۱۲۱ الحاقیه است که با تدبیر ریاست مجلس و طبق جلساتی که ما با ریاست محترم جمهور داشتیم قرار شد این ۱۲۱ الحاقیه که بعد از ۱۱۸ ماده خود گزارش کمیسیون است، اینها به کمیسیون تلفیق عودت داده شود و از حیث اصل ۷۵ یعنی این که بار مالی را بر دولت تحمیل نکند مجدد بررسی شود که همین امروز هم بلافاصله بعد از کمیسیون تلفیق الان هم همکاران بنده در مجلس در کمیسیون تلفیق در حال بررسی این ۱۲۱ ماده اند، پس اگر آن الحاقیهها را ما کنار بگذاریم که با تدبیر و توافقی که با دولت محترم شد، مقرر شد آنها مجدد بررسی شود هم شاکله حفظ شده، هم جداول حفظ شده و حالا حدود ۹۰ درصدش شاید هم بیشتر جداول حفظ شده و هم آن ۱۱۸ ماده رعایت شده، در باب بار مالی هم که دوستان میگفتند تحمیل شده، بنده امروز مواردی را در مجلس عرض کردم شاید یک نوع اختلاف در نگاه بوده است.
یک موردش را مثال میزنم، مثلاً ما در همان مواد اولیه دولت را مکلف کردیم که میتواند وزارت نفت از طریق شرکتهای خصوصی جلب مشارکت شرکتهای خصوصی برای استخراج میادین جدید گازی، یک بخشی از میادین گازی ما مشترک است با سایر کشورهای همسایه و ما متأسفانه از آنها خیلی عقب تریم در استخراج و اکتشاف آنها، اینجا ما به دولت یک اختیار را دادیم که شما میتوانید بروید از بخش خصوصی استفاده کنید، بخش خصوصی بیاید مشارکت کنید، بعد از این که محصول به دست آمد آن محصول را صادر کنید، سهم صندوق توسعه ملی را بدهید تقریباً ۴۰ - ۴۲ درصد سهم صندوق داده شود، یک بخشی از این منابع سهم دولت است، گفتیم سهم دولت داده نشود، آن سهم دولت را بخش خصوصی بردارد تا زمانی که آن سهمش را در سرمایه گذاری کسب کند. این را مثلاً دوستان بر اساس یک نگاه متفاوتی، چون این منابع حاصل از صادرات نفت سهم دولت و شرکت نفت است، چون ما اینجا دادیم به بخش خصوصی حدود هزار و ۵۰۰ همت اینجا گفتند که مجلس بار مالی ایجاد کرده که ما توضیح دادیم این میدان جدید است یعنی ما که نیامدیم که میدانهای فعلی را میخواهیم این کار را کنیم، در حقیقت اگر ما میخواهیم به رشد ۸ درصد برسیم همین اخیراً دولت محترم خبر خیلی خوبی دادند که به رشد ۷ و ۹ دهم درصد در سه ماهه رسیدند، ۱۶ و ۸ دهم درصد سهم حوزه نفت و گاز بوده، یعنی پس اگر ما میخواهیم به رشد ۸ درصد برسیم چارهای نداریم بخش خصوصی را بیاوریم، بخش مردمی را بیاوریم به آنها میدان جدید بدهیم، چگونه جذاب کنیم برای بخش خصوصی دولت سهمش را برندارد تا زمانی که بخش خصوصی تسویه کند.
از این موارد این چنینی بود که امروز ما در صحن دو سه مورد را توضیح دادیم، ولی باز هم با دولت توافق کردیم که اگر در حین بررسی در صحن موادی بود که واقعاً هزینه اضافهای را بر دولت تحمیل میکرد با هماهنگی ریاست محترم مجلس آنها ارجاع شود به کمیسیون تلفیق و با نظر دولت ان شاءالله اصلاح کنیم. الحمدلله من این را لازم است عرض کنم که، چون یک کم فضای رسانهها طبیعی هم هست اختلافات بالاخره بین دولت و مجلس در مسائل فنی خیلی طبیعی است و چیز عجیبی نیست این که دولت یک نظر داشته باشد و مجلس یک نظر، اما حقیقتاً تعامل، همکاری، همراهی مجلس و دولت ما تا الان سه تا جلسه هیئت رئیسه کمیسیون با شخص آقای رئیس جمهور داشتیم هر جلسه هم حدود سه چهار ساعت بعضاً طول کشیده، خود ایشان حضور داشته، آقای مخبر حضور داشته که اصلاً بی نظیر است در طول برنامههای مختلف ما همه چیز با دولت هماهنگ کردیم البته یک جاهایی حرف و نظر خودمان را گفتیم و بر روی آن ایستادیم و مجلس هم رأی خودش را داده نسبت به آن مسائل.
سوال: این برنامه چقدر تحقق پذیر است، چقدر مسئله محور است در قیاس با برنامههای قبلی؟
زنگنه: برنامهها الان در دنیا دو نوع هستند، یک نوع برنامهها برنامههای مسئله محور است یعنی حالا به اصطلاح خارجی میگویند بالاخره نقطه زنی میکند یعنی یک نقطهای را دو تا سه نقطه را در نظر میگیرد و فقط روی آنها متمرکز میشود مثلاً میگوید من میخواهم در این چهار سال و پنج سال آینده فقط میخواهم در حوزه مسکن کار کنم یا در مورد آب کار کنم، برخی از مسائل برنامههای جامع هستند یعنی به همه چیز میپردازد، اما ممکن است بعضی از بخشها پررنگتر باشد. لایحهای که دولت به مجلس داد ۲۴ فصل داشت یعنی همه بخشها را دولت به آن ورود کرده بود، یعنی شما از بخش رشد اقتصادی و مالیات و اصلاح ساختار داشتید، زن خانواده، جمعیت، فرهنگ، رسانه، اقتصاد، حتی قوانین قضایی، دفاعی، امنیتی و .... پس برنامهای که مجلس داده برنامه جامع است و به همین جهت هم هر چند در فصول دولت تلاش کرده که در ذیل هر فصل دو سه تا مسئله را یک مقدار پررنگتر بکند، لذا لایحه دولت با این که در فصول به دنبال حل مسئله است، اما برنامه مسئله محور نمیشود، برنامه جامع است. مجلس هم به تبع این برنامه جامع را یک مقداری جامعتر کرد یک مقداری برگ و بارش را آن جایی که احساس میکرد نقص دارد بیشتر کرد، ولی تلاش ما این بوده که با دولت محترم که تمرکزمان را بگذاریم بر صنایع پیشران، بر رشد اقتصادی و به خصوص رفع موانع. این به نظر من نقطه ممیزی این برنامه این است که گاهی اوقات یک برنامه برنامه توسعهای است، اما گاهی اوقات یک برنامه به دنبال رفع موانع است میگوید من این برنامه را که رفع کنم خود به خود توسعه و رشد اتفاق میافتد، ما تقریباً در همه بخش ها، کشاورزی، صنعت، معدن، انرژی، حتی در حوزه فرهنگ سعی کردیم که موانع را برطرف کنیم، اقتصاد مردمی را گسترش دهیم، نقش بخشهای خصوصی و تعاونی و غیر دولتی را در اقتصاد حتی در حوزههای فرهنگی و اجتماعی پررنگ کنیم؛ لذا برنامه، برنامه جامع است، اما در ذیل هر فصل ما سعی کردیم دو سه تا مسئله را پررنگتر به آن بپردازیم.
سوال: چقدر تحقق پذیر است؟ چقدر واقعی دیده شده؟
زنگنه: ما در برنامه آن چیزی که در مجلس بررسی شد و من عرض میکنم ما تجربه برنامههای قبل را هم داشتیم که مثلاً یک ارقام و اعدادی در برنامه میآمد که اینها تحقق اش خیلی سخت بود بنابر این ما سعی کردیم در همه حوزهها آن شاخصهایی که میآوریم دقت کنیم که شاخصها یک مقداری به واقعیت نزدیک باشد حتی برخی شاخصها را ما اصلاح کردیم مثلاً دولت در لایحه خودش آورده بود دسترسی به مسکن را در هفت سال دیده بود ما این را ۱۲ سال کردیم با این شرایط واقعاً چگونه میشود یک فرد به صورت عادی در عرض هفت سال برایش امکان مسکن فراهم شود یا مثلاً در اقتصاد دریا دولت رشد سهم اقتصاد دریا را از تولید ناخالص داخلی رشد سه برابری دیده بود ما یک و نیم برابر انجام دادیم. در خیلی جاها، چون ما مشکل منابع داریم ما یک واقعیتی را بپذیریم ما منابع مان یکی فروش نفت است، یکی مالیات است و یکی هم اوراق است، اوراق که عملاً منابع نیست در حقیقت فروش آینده است، پس ما یک مالیات و حقوق گمرکی و عوارض داریم و یک منابع حاصل از نفت و فروش نفت و حالا مولدسازی هم خیلی متأسفانه سهمی در بودجه ندارد. ما همین الان هم که خدمت شما هستیم منابع و مصارف مان تقریباً تراز است یعنی یک منابع اضافهای نداریم که حالا برویم برای منابع اضافه یک چاهی بکنیم و بگوییم حالا با این یک کاری انجام بدهیم بنابر این ابتدای برنامه ما تلاش کردیم که منابع جدید برای برنامه خلق کنیم مثلاً بخش اول در ماده ۳ اصلاً حوزه تجهیز منابع است، منابع از کجا، یک بخشی که امروز مطرح شد استفاده از منابع صندوق توسعه است بالاخره صندوق توسعه از این باید ما استفاده کنیم در جهت رشد. میتواند صندوق توسعه بیاید اهرم شود برای بخش خصوصی، بخش خصوصی بیاید بخش تعاونی بیاید به مدد و پشتیبانی صندوق توسعه که بالاخره یک وزانتی دارد از نظر منابع آن بتواند بخش پیشران را حرکت دهد و پیش ببرد. این مثلاً یکی از منابعی بوده که ما برای این قضیه انجام داده ایم، یا در حوزه مالیات ها، ما متأسفانه میزان معافیتهای مالیاتی و تخفیفهای مالیاتی که میدهید میزان این تخفیفات و معافیتها از میزان خود مالیاتی که هر سال امسال مثلاً در بودجه ما در منابع آوردیم بیشتر است، یعنی معافیت هایمان بیش از منابع حاصل از مالیات است، ما اینجا احکام آوردیم که دولت مکلف است، لایحه لازم را برای کاهش این معافیت ها، کاهش این تخفیفات بیاورد، خود این باز یک منابعی است که اضافه میشود، یک بخشی از منابع متأسفانه ما یک صندوقهای بازنشستگی داریم که قرار بوده این صندوقها در طول ۳۰ سال کارمندان به این صندوقها پول بدهند این صندوقها بروند با این پول سرمایه گذاری کنند، امروز که افراد بازنشسته شدند یک حقوق خوب را به این بازنشستههای عزیز بدهند، اما متأسفانه الان ۱۶ درصد از بودجه عمومی کشور را ما داریم به صندوقهای بازنشستگی کشوری و لشکری میدهیم و البته حالا فولاد و اینها همه با هم ۱۶ درصد است که آنها حقوق بازنشسته هایشان را بدهند یعنی ۹۰ درصد حقوق بازنشستههای کشوری و لشکری را ما داریم در بودجه سنواتی پرداخت میکنیم. این چه کاری است ما اینجا هم داریم حقوق میدهیم، هم یکسری شرکت و سیستم که وصل است به حالا صندوقهای بازنشستگی است و آنها هم به دولت وصل هستند.
سوال: این ۱۶ درصد مستقیم است یا از طریق بانک ها؟
زنگنه: مستقیم است. من فکر میکنم امسال ۲۶۰ همت ما داریم پول میدهیم یعنی ماه به ماه واریز میکنیم به صندوق بازنشستگی که آن حقوق بازنشستگانش را بدهد، ما یک بحرانی داریم به نام صندوق بازنشستگی، ما اگر همین طور بخواهیم پیش برویم در پایان برنامه پنجم ما بالغ بر ۲ هزار و نزدیک به ۶۰۰ همت ما صندوق هایمان کسری دارند و باید دولت پرداخت کند. ما در برنامه گفتیم اصلاً چرا باید بنگاهداری کنید وقتی شما بنگاهداری نمیتوانید انجام بدهید سهامداری کنید، صندلیهای مدیریتی را از آنها بگیریم اینها سهامداری کنند، سهامشان هم سهام غیر مدیریتی باشند.
سوال: شرکت هایشان هم که زیان ده هستند یا زیان ده هستند یا یک سود بسیار اندک صوری این طوری است؟
زنگنه: اینها متأسفانه از جیب بیت المال داده میشود مثلاً یک بندی که در این صندوقها است دولت یکسری از منابعی که اینجا آورده بود گفته بود ما بیاییم برای این که صندوقهای بازنشستگی را تراز کنیم بیاییم نحوه محاسبه، حقوق بازنشستگان را در آن تغییراتی دهیم، سن بازنشستگی را بالا ببریم از این طور موارد، ما اینها را حساب کردیم کلاً ۲۵۰ هزار میلیارد تومان در طول این پنج سال برای دولت منابع ایجاد میکرد، ما ۲ هزار و ۶۰۰ هزار میلیارد تومان کسری داشتیم، ما در برنامه یک بندی آوردیم گفتیم شما به جای این که این کارها را بکنید اولاً بگویید اینها سهامشان را واگذار کنند ثانیاً هیئت مدیره و مدیر عامل باید احراز صلاحیت شوند، شما وقتی یک بنگاه ۱۰۰ هزار میلیارد تومانی را میدهید به یک آقای مدیر عامل میگذارید با یک هیئت مدیره که الان یک بنگاه یک میلیارد تومانی را همینها مدیریت نکردند، این مشکل ایجاد میشود بالاخره مدیریت امروز یک علم است و ما باید بپذیریم که یک بنگاه اقتصادی چرا یک شرکت اقتصادی، یک برند میبینید خیلی رشد میکند، یک محصول عین آن، ولی متأسفانه دارد خاک میخورد، آن نقش مدیریت است، ما اینجا آوردیم باید آیین نامه احراز صلاحیت مدیران برای صندوقهای بازنشستگی و هیئت مدیره ظرف چند ماه اول بعد از ابلاغ برنامه نوشته شود و تمام مدیران عامل و هیئت مدیرههای موجود هم باید براساس آن دوباره تغییر کنند. اینها یکسری از هزینههای دولت کم میشود با این بهره وری که انجام میشود، یکسری هم منابع آن صندوق توسعه و بخش خصوصی مثلاً ما در یک جایی دیگر منابع بحث سوآپ را مطرح کردیم دولت برود در حوزه برق سوآپ کند، یعنی برق را از یک کشوری وارد کند به یک کشوری صادر کند، یا خودش صادر کند، خودش وارد کند اینها منابع مالی برای دولت هستند. گفتیم این منابع جمع شود یک مبلغی میشود حالا با این منابع یکسری تکالیف برای دولت در برنامه هفتم ما دیدیم. ولی فرمایش شما درست است اگر ما منابع را خیلی انتزاعی ببینیم و بعد مصارف را هم هر چه آمال و آرزو داریم در این مصارف بریزیم بله ما پنج سال بعد خدمت شما اینجا مینشینیم حضرتعالی میفرمایید چند درصد تحقق پیدا کرده ما میگوییم ۱۰ درصد.
برنامه ششم خوشبینانهترین حالت دوستان میگویند ۲۰ تا ۳۰ درصد، ولی حوزه اقتصادش که حداقل تخصص ما است ۶ درصد آن برنامهای که نوشتیم مثلاً نوشتیم باید میزان اشتغال به اینجا برسد، تورم به اینجا برسد، رشد مثلاً سرمایه گذاری ثابت به اینجا برسد. اینهایی که الان ما داریم بررسی میکنیم ۶ درصد محقق شده است؛ که این برنامه هفت ساله شد.
سوال: الان شما اگر بخواهید این برنامه هفتم را در یکی دو جمله، یک ویژگی به آن بدهید که این ویژگی در برنامه های قبلی نبوده چه می گویید؟
زنگنه: ما سه تا ویژگی را با توجه به شرایط امروز کشور در این برنامه لحاظ کردیم، ویژگی اول ثبات اقتصادی، مثلاً من چند تا از بندهای مهمش را بگویم، مثلاً بانک مرکزی را ما مکلف کردیم که بانک مرکزی شما مکلفید که نرخ ارز را حفظ کنید یعنی ثبات در قیمت ارز و بانک مرکزی را مکلف کردیم به این کار. در چند جای دیگر هم باز دولت را مکلف کردیم که اصلاح ساختارهای ارزی، اگر دولت این اتفاق بیفتد یا در جاهای مختلف اولین ویژگی که ما در کل برنامه به آن واقعاً عنایت داشتند همکاران ما در مجلس، ثبات اقتصادی بوده و یک آرامشی در زندگی مردم، معیشت مردم یعنی یک احکامی نیاوریم که فردا صبح مردم از خواب بلند می شوند ببینند باز یک اتفاقی افتاده دیگر یک هزینه هایی را بر مردم تحمیل نکنیم، مثلاً در مورد بنزین شاید سوال خیلی از مردم باشد ما به دولت این اجازه را دادیم چون بعضی ها معتقدند ما این یارانه که داریم به خودرو می دهیم بعضی ها خودرو ندارند، حالا یک تفکر این است که ما این را به شخص بدهیم، گفتیم دولت اجاره دارد، ما تکلیف نداریم، گفتیم شما اجازه دارید این یارانه حامل های سوخت را هم به خودرو بدهید، هم به سرپرست خانوار بدهید و هم به فرد بدهید و امکان این که ذینفعان هم با هم مبادله کنند ما این اجازه را به دولت دادیم اما بلافاصله آن بنزین یارانه ای که قرار بوده شما به مردم بدهید آن قیمتش در طول برنامه تغییر نکند. ما همین 3 هزار تومان و هزار و 500 تومان قرار دادیم.
سوال: طبق برنامه آن 60 لیتر با همین قیمت باقی بماند تا پایان برنامه؟
زنگنه: ما به دولت اجازه دادیم که اولاً خود سهمیه را تشخیص دهد که می خواهد به خودرو بدهد یا به افراد بدهد، دوم این که آیا این همین 60 لیتر باشد یا 100 لیتر باشد یا 30 لیتر باشد که این هم جزو اختیارات دولت است اما آن بنزینی که به عنوان یارانه ای یا به کارت ملی فرد می ریزد یا به خودرو می ریزد این حفظ شود حالا ممکن است شما بگویید که دولت در این پنج سال نمی تواند تغییر دهد این برنامه پنج ساله است دولت می تواند لایحه بیاورد هر کدام از این بندها را در طول این پنج سال تغییر دهد اما تغییر آن سخت می شود آن وقت دیگر رأی دو سوم مجلس را می خواهد شما اگر بخواهید بندهای برنامه را تغییر دهید باید دو سوم باشد پس اولین ویژگی ثبات اقتصادی است. مثلاً در حوزه کشاورزی ما گفتیم که آقای کشاورز ما می خواهیم محصولت را از تو بخریم دولت می خواهد خرید تضمینی کند، این را براساس ارزی بخرد که دارد می رود با آن وارد می کند، بنده وقتی یک محصولی را فرض کنید گندم را از کشاورز می خواهم بخرم می گویم من این را می روم از بیرون می آورم با ارز 28 تومان گفتیم نه این ظلم است به کشاورز اگر این طور باشد همه محصولات کشاورزی را شما وارد کنید به نفع تان است اینگونه نباید محاسبه کنیم، اگر با قیمت ارز مبادله اگر شما بخواهید بروید گندم وارد کنید چقدر برایتان درمی آید مثلاً می گوید 15 یا 13 یا 14 تومان، پس همان قیمت را از کشاورز خودمان بخر، آنجا شما هزینه های حمل و نقل و هزینه های دیگر دارید. همین الان ما داریم گوشت وارد می کنیم، چرا باید گوشت وارد کنیم چرا باید به اینجا برسیم چون ما از دامدار گوشت را با قیمتی که حاضریم برویم از خارج بخریم نخریده ایم، اگر ما یک سال پیش به دامدار می گفتیم این گوشت را از تو اینقدر می خریم من که دولت هستم. حالا من می خواهم به مردم یارانه بدهم اشکالی ندارد یک بخشی از پولش را من می دهم، مردم مثلاً گوشت 100 هزار تومان مصرف کنند اما نباید که کشاورز و دامدار ما این را از جیبش بدهد. یا برای بازنشستگان گفتیم هر حکمی که در برنامه آمده مال افراد جدید باشد، خیلی ها به ما زنگ زدند که ما الان باید چکار کنیم ماه بعد می خواهیم بازنشسته شویم، بازنشسته شویم یا نشویم، ما یک سکونی در کشور ایجاد بکنیم.
سوال: یک ثبات بود؟
زنگنه: یکی ثبات بود، یکی بحث مردمی سازی است، به مردم اعتماد کنیم.
سوال: یک اشاره کردید که شرکت های تابعه صندوق بازنشستگی یا تأمین اجتماعی اینها احتمالاً خواهند رفت به سمتی که مردمی سازی شود، درست است؟
زنگنه: ما به مردم اعتماد کنیم، این فرمایش رهبری است.
سوال: الان چه کردید در برنامه؟
زنگنه: گفتیم دولت مکلف است تمام شرکت هایش را واگذار کند.
سوال: تعریف تان از شرکت دولتی چه بوده؟
زنگنه: شرکت دولتی در تعریفی که خود قانون دارد می گوید شرکت هایی که حداقل 50 درصد سهمش مال دولت باشد.
سوال: مثلاً هلال احمر می گوید من که دولت نیستم، ولی داروخانه دارد، تولید دارو و چیزهای دیگر دارد و برایش استدلال هایی دارد در پاسخ به این سوال که چرا اینها را نمی دهید به بخش خصوصی می گویند که اینها از پس بخش خصوصی برنمی آید این کارهایی که ما داریم می کنیم، یک جای دیگری هم می گویند ما که اصلاً دولت نیستیم آن چیزی که گفته شده درباره دولت، شما الان اینجا برداشت شما چیست؟
زنگنه: من سوال شما را کمی فنی تر مطرح کنم، ما بعضاً تعریف شرکت دولتی در قانونی که50 درصد سهم یک شرکت سهامی خاص یا سهامی عام را داشته باشد می شود شرکت دولتی، اما ما آمدیم در برنامه گفتیم شرکت هایی هستند که سهام های لایه ای دارند، یعنی شما مثلاً 10 درصد سهام دارید اما 15 درصدش مال چه کسی است، مال ایدرو است، ایدرو مال کیست اکثراً مال دولت است، یا به ظاهر دولت 30 درصد سهم دارد اما 70 درصدش دیگر مال فلان هلدینگ است که داخل آن هلدینگ 80 درصد یا 40 درصد مال دولت است.
سوال: جاهایی که بودجه دارند؟
زنگنه: آنها نهادهای عمومی غیر دولتی محسوب می شوند یعنی آنها دیگر شرکت دولتی نیستند اینها تعریفش متفاوت است. ما گفتیم آقای دولت شما در هر شرکتی که سهم دارید و سهم مدیریتی دارید. الان دولت به ظاهرا می گوید که مثلاً بانک ها خصوصی شدند، مثلاً می گویند مافیای بانک ها، بعد می گویند حالا مافیای بانک ها مثلاً دولت می گویند نه دولت در آن سهمی ندارد اکثراً واگذار کرده، می گویند رئیس آن را چه کسی انتخاب می کند؟ دولت. یا بیمه ها را چه کسی تعیین می کند مدیر و مدیرعاملان بیمه را. ما گفتیم آقای دولت اگر سهام دولتی دارید واگذار کن، اگر سهام مدیریتی دارید گاهی اوقات شما یک سهم دارید و آن سهم دارد آن مجموعه را می چرخاند نباید واگذار کنید، بدهید به مردم یعنی مردم به همین برسیم که مردم بخش خصوصی و مردم از حتماً از من که دولت هستم بهتر می توانند بنگاهداری کنند البته باز اینجا در پرانتز بگویم وقتی می گوییم خصوصی سازی به معنای این نیست که حتماً مالکیت را واگذار کنیم چون اینجا باز بحث است بین دوستان، بعضی ها می گویند شما مالکیت را حفظ کنید اما از طریق قراردادهای مثلاً قرارداد پیمان، پیمان مدیریت، شما واگذار کن ما در صندوق های بازنشستگی آوردیم گفتیم اگر شما یک شرکتی داشتید این را به مزایده گذاشتید هیچ کس نیامد بخرد، گفتیم مدیریت آن را واگذار کن.
سوال: این قبلاً هم در قانون بوده در قانون خصوصی سازی واگذاری مدیریتی آمده ولی هیچ وقت از آن استفاده نشده بود. الان سوالم این است تکلیف تان راجع به این شرکت ها چیست چون رهبر انقلاب امسال هم در سخنان نوروزی در حرم امام رضا (ع) گفتند پیش از این هم در یکی دو سه سال گذشته چند بار گفته بودند قبل تر هم باز گفته بودند و امسال وقتی که دوباره تاکید کردند بنابر این احتمالاً باید الان در دستور دولتمردان و حاکمیت باشد که برایش فکری کنند. الان شما در برنامه هفتم چه تکلیفی به عهده دولت گذاشتید برای واگذاری این شرکت ها؟
زنگنه: ما به دولت تکلیف کردیم که باید نه ظرف پنج سال، ظرف همین یکی دو سال اول، شما باید تمام سهام خودتان و این شرکت هایی که هستید واگذار کنید به خود آن دستگاه، به خود آن وزارتخانه، مثلاً شرکت زیرمجموعه وزارت جهاد یا صمت یا اقتصاد است گفتیم اگر این کار را انجام ندهید خود سازمان خصوصی سازی می تواند مستقیم ورود کند و این کار را انجام بدهد و بعد برای آن مسئولی که این کار را نکرده ما یک تنبیهاتی را در نظر گرفتیم در مورد شرکت ها، در مورد هزینه های دولت گفتیم دولت تو دیگر حق نداری برای هزینه های جاری دوباره بیایی هزینه تراشی بکنی، آن هزینه ها را از طریق قرارداد خرید خدمات به بخش خصوصی بده. یعنی پس به دولت اجازه ندادیم که دیگر ساختار خودش را بزرگ کند مثلاً بنده امروز یک سازمانی تشکیل می دهم مثلاً کار پخت و پز دارم، کار دبیرخانه ای دارم، بلافاصله باز دوباره ساختار ایجاد می شود آنها را بده بخش خصوصی، در حوزه آبخیرداری و آبخان داری، گفتیم در بخش خصوصی ما توان نداریم این وسعت زیاد کشور را بخواهیم در همه جا انجام بدهیم بخش خصوصی بیاید انجام بدهد از محل آن آبی که اضافه می شود در آن وضعیت فعلی، وضعیت موجود از همان آن سهم خودش را بردارد. یا مثلاً در حوزه محیط زیست جالب است ما آمدیم اوراق کاهش آلایندگی گفتیم تعریف می کنیم بدون این که دولت ورود کند گفتیم شما یک کارخانه ای دارید، این کارخانه میزان آلایندگی تان را کاهش می دهد براساس کاهش میزان آلایندگی ما به شما یک اوراق کاهش آلایندگی می دهیم شما این اوراق را می توانید بروید بعد آن کارخانه ای که آلایندگی دارد باید بیاید از این اوراق بخرد می آید از شما می خرد. یعنی شما کاهش آلایندگی انجام می دهید تشویق می شود با دولت نه با کسی که دارد آلایندگی ایجاد می کند، در حوزه انرژی هم این کار را کردیم، در حوزه صرفه جویی. ما اگر بتوانیم صرفه جویی انرژی انجام دهیم، من این بندش را بخوانم چون مردم با این درگیر هستند. در حوزه انرژی ما گفتیم آقای دولت شما یک وقتی می خواهی برق و نیروگاه و میادین نفتی کشف کنی این یک راهی است که شما می توانید انرژی را زیاد کنید اما یک بخش قضیه صرفه جویی است بعضی از دوستان معتقدند مثلاً ما تا 100 میلیارد دلار در سال می توانیم صرفه جویی انرژی انجام دهیم ، ما باید جذابیت برای مردم ایجاد کنیم، آمدیم گفتیم یک سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی ایجاد کردیم از محل تجمیع دستگاه ها، یعنی نیامدیم ساختارسازی کنیم گفتیم مثلاً سازمان هدفمندی داریم، سازمان تبصره 13 داریم، گفتیم اینها جمع شوند یک سازمان ذیل رئیس جمهور باشند، یعنی همه ادغام شوند، چهار پنج دستگاه ادغام می شوند سازمان بهینه سازی و مدیریت راهبردی انرژی می شود بعد این می آید یک حسابی دارد به نام حساب بهینه سازی مصرف انرژی که منابعش را هم دیدیم که از کجا این منابع می آید داخل این، این می آید گواهی های صرفه جویی انرژی تولید می کند یعنی شمایی که نسبت به سال گذشته یک شهروندی برق کمتری مصرف کردی شما گواهی صرفه جویی انرژی می گیرید که این گواهی قابل نقد شدن است، قابل خرید و فروش است، بعد من که مصرفم بیش از حد استاندارد است باید بیایم این گواهی ها را بخرم که از شما می خرم.
سوال: اگر همه صرفه جویی کردند چه می شود؟
زنگنه: ما الان برای یک کیلو وات ساعت یک هزینه ای دولت دارد یارانه می دهد که برق تولید می کند اگر همه بیایند صرفه جویی کنند یعنی دولت مثلاً فرض کنید اگر همه به طور صد در صد در سال 100 میلیارد دلار صرفه جویی انرژی شده این کجا می رود این منابعش؟ می رود در این حساب بهینه بعد تاکید کردیم حساب بهینه مصرف انرژی فقط جهت تضمین آن گواهی صرفه جویی است یعنی اگر شما خریدار پیدا نکردید مراجعه می کنید به آنجا، خود آنجا از شما می خرند. ببینید اینها مدل های جدید دنیاست. دولت نمی آید به شما پول بدهد. ما الان تا این را بنویسیم یارانه می گویید دولت از کجا دارد یارانه بدهد، واقعیت هم هست اما آمدیم یک منبعی ایجاد کردیم کسی که دارد مصرف بیشتری می کند آن باید برود این گواهی ها را بخرد از کسی که کمتر مصرف می کند بخرد. حالا ما این را برای خودرو هم داریم یعنی شما یک خودرویی دارید که این ماه امسال کمتر انرژی مصرف کرده شما باید تشویق شوید، آن کسی که دارد بیشتر مصرف می کند آن باید هزینه اش را بدهد. اینها شیوه های جدیدی است که ما می توانیم در تأمین، اینها مردمی سازی اقتصادی است.
سوال: در بحث رشد اقتصادی گفتید که ما همین حالا در سه ماهه اخیر به رشد 7 و 9 دهم درصدی رسیدیم که عمدتاً از طریق نفت بوده، از آن طرف ما باز دوباره تاکیدات رهبر انقلاب را داشتیم برای این که سهم نفت در اقتصاد کاهش پیدا کند و از آن طرف خام فروشی هم کاهش پیدا کند، این با آن چه طور مدیریت خواهد شد یعنی چه طوری ما قرار است طی برنامه در کوتاه مدت که حالا عیبی ندارد یک رشدی اتفاق افتاده و مردم بتوانند این خیرش را ببینید و سر سفره شان ببینند ان شاءالله خیلی خوب است. اما در طول برنامه چه تمهیدی اندیشیده شده در کمیسیون تلفیق برای این که ما در عین این که به رشد قرار است برسیم دیگر خام فروشی نفت نکنیم؟
زنگنه: ما یک میادینی داریم که خیلی از اینها مشترک هستند. پس ما باید تولید و استخراج مان را انجام بدهیم چون بعضی می گویند دست نزنید اما حالا این نفتی که داریم را باید چکار کنیم دو تا کار را باید انجام دهیم نفت و گاز. یکی اینکه ما اگر قرار است اینها را بفروشیم نیاییم سهم هزینه های جاری دولت کنیم اینها برود در توسعه، در طرح های پیشران این که اشکالی ندارد. این که رهبری هم این را تاکید می فرمایند. ما بودجه و هزینه های جاری دولت را به نفت وصل نکنیم اما ما الان درآمد نفتی مان امسال شده 100 میلیارد دلار. 80 میلیارد دلار. 200 میلیارد دلار، این 200 میلیارد دلار را همه هزینه حقوق و جاری و اینها ندهیم این 200 میلیارد را بگذاریم در صندوق توسعه باید طرح های پیشران انجام بدهیم کاری که همه دنیا انجام می دهند اما نکته دوم ما چکار کنیم که این خام فروشی نشود. ما در برنامه هفتم اولاً گفتیم تسهیلات بدهیم اگر می خواهیم نفت بدهیم بیاییم به صنایع پتروشیمی و صنایع انرژی بر ما به آنها نفت را بدهیم که باید تسهیلاتی که آنها باید تبدیل کنند به مواد با ارزش افزوده. دوم به دولت اجازه دادیم که برود در خارج با شرکت های خارجی قرارداد ببندد، مشارکت کند در ساخت پالایشگاه یا پترو پالایشگاه، مثلاً در کشور همسایه، عراق یا کشورهای آسیای میانه، در کشورهای دورتر، شرق گفتیم تو اجازه داری بروی آنجا سرمایه گذاری کنی به شرط این که آنها نفت را از تو بخرند یعنی خوراک را داری می فروشی، خوراک را با مشارکت کشور خارجی در خارج تبدیل می کنی به فرآورده های نفتی، این فرآورده های نفتی ارزش افزوده است این یک مورد مهمی بود که ما این را آوردیم. نکته دوم هم ایجاد تسهیلات، ایجاد امکانات برای صنایع پتروشیمی و صنایع پایین دستی نفت و گاز هست که ما در لایحه دیدم ضمن این که من یک وعده خوب هم خدمت شما بدهم که واقعاً سهم مالیات طی یکی دو سال گذشته نسبت به بودجه عمومی کشور واقعاً رشد خوبی داشته یعنی ما اگر ان شاءالله یک مقداری تولیدمان را افزایش بدهیم، این جهش تولیدی که رهبری می فرمایند و مالیات واقعی هم بگیریم، معافیت ها برداشته شود این شرایط شرایط خوبی است ضمن این که ما تقریباً بخش عمده ای از بودجه درآمد نفت مان را داریم صرف طرح های عمرانی می کنیم. ما سال گذشته 260 هزار میلیارد تومان به صورت صد در صد بودجه های عمرانی مان محقق شد و الحمدلله این اتفاق بسیار خوبی است که سال گذشته افتاد. البته اینها مواردی است که فعلاً در برنامه آمده حتماً یک پیوست برنامه ، یک مدیریت قوی، منسجم، هماهنگ، برنامه ریزی شده، حتماً آیین نامه های مربوطه در زمان خودش، همکاری سه قوه با یکدیگر اینها مواردی است که به تبع می تواند یک برنامه نوشته شده خوب را به یک برنامه عملیاتی و محقق شده خوب تبدیل کند.
سوال: آیا همین برای افزایش سهم مالیات در اقتصاد هم برنامه های ریزی دیده شده ؟
زنگنه: ما در مجلس یازدهم دو سه تا قانون و اصلاح قانون خوب برای حوزه مالیات انجام دادیم هم قانون مالیات های مستقیم اصلاح شد، هم قانون مالیات بر ارزش افزوده اصلاح شد، هم قانون پایانه های فروشگاهی اصلاح شد، مالیات بر خانه ها و ماشین های لوکس و این مسائل در بودجه آمد، الحمدلله دولت هم در حوزه مباحث مالیات واقعاً خوب عمل کرده در حوزه منابع و ما بخش مالیات مان دو صفحه است یعنی اصلاً خیلی ضرورتی ندیدیم که بخواهیم یک قانونی بگذاریم چون قانون است فقط ما الزام کردیم که باید سهم مالیات از هزینه های دولت 80 درصد باشد یعنی ما ان شاءالله در پایان برنامه 80 درصد هزینه حقوق، دستمزد، هزینه های اجرایی، هزینه های ایاب و ذهاب و غیره را 80 درصد با مالیات بدهیم، 20 درصد دیگرش را با فروش اوراق یا مسائل دیگر.
(پخش گزارش)
سوال: بفرمایید که چرا آبخیزداری دیده نشد؟
زنگنه: اولاً اگر الان کلمه آبخیزداری را جستجو کنند تقریباً 20 بار این کلمه در این مصوبه کمیسیون تکرار شده هم در ماده 38 که ایشان فرمودند مفصل این بحث مطرح شده من بعضی از موادش را مثلاً بخوانم در مورد چون بحث سیلاب بود اولاً گفتیم وزارت جهاد و نیرو مکلف است طرح های آب و خاک را در قالب طرح های آبخیز تا جالیز با مشارکت حداکثری مردم باز دوباره و تشکل های مربوطه اجرا کنند، بند (چ) در مورد پیشگیری و پایش سیلاب های کشور تبصره 1 - 2 - 3. بند (ح) در مورد طرح های مکمل از جمله شبکه آبیاری و زهکشی اصلی و فرعی و بحث طرح آب های ژرف که اینها اشاره شده علاوه بر آن در بخش کشاورزی هم با آبخیزداری و آبخوانداری هم اشاره شده ضمن این که با مشارکت بخش خصوصی و مردم است ما اگر آبخوانداری داریم می کنیم چه آورده ای دارد، میزان آب افزایش پیدا می کند. خود آب را بدهیم به آن کسی که دارد سرمایه گذاری می کند.
